Ad Valvas 2009-2010 - pagina 39

wetenschap 7

ad valvas 24 september 2009 Acta bespaart tijd en geld met virtueel boorsysteem

H Boren en vullen 2.0

>Kort Gulzig bestuur

Kiezen boren was nog nooit zo leuk! Voor de tandarts, dan. Een virtueel boorsysteem bespaart de tandheelkundige opleiding Acta veel tijd, nnoeite en geld.

"De overheid bemoeit zich steeds indringender met de leefwereld van burgers, hoewel het geloof in maatschappelijke maakbaarheid door veel politici achterhaald is verklaard." Dat stelde hoogleraar bestuurswetenschappen WiUem Trommel in zijn oratie op 17 september. "Het ideaal van de verzorgingsstaat is afgebrokkeld en de overheid antwoordt daarop door haar beleid te verschuiven van nazorg naar voorzorg. Dit betekent dat steeds meer beleidsinterventies de persoonlijke levenssfeer raken", aldus Trommel. De overheid kijkt dus achter de voordeur hoe het met de opvoeding van de kinderen gaat, bemoeit zich met de vrijetijdsbesteding, dwingt mensen te gaan werken en houdt complete wijken nauwlettend in de gaten. Trommel noemt het gulzig bestuur "een pathologische reactie op het eroderen van het overheidsgezag en het zelfordenende vermogen van de samenleving". (DdH)

TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: PETER VALCKX

Studenten tandheelkunde van Acta, de tandheelkundige faculteit van de Vrije Universiteit en de Universiteit van Amsterdam, oefenen hun vaardigheden in een kliniek met echte patienten. Niet meteen, uiteraard. De eerste jaren boren, slijpen en vullen ze tanden en kiezen in de prekliniek. Echte tanden en kiezen, die ze zelf hebben verzameld door een grote pot in de praktijk van een welwillende tandarts te zetten, die daar alle getrokken tanden in deponeert. De meeste zijn echter totaal ongeschikt, want als daar nog wat aan te saneren viel, had de tandarts ze niet getrokken, verstandskiezen uitgezonderd.

Fossiel ei Een vijftien miljoen jaar oud ei heeft emeritus hoogleraar paleontologie Bert Boekschoten gevonden op een klein, onbewoond vulkaaneiland in de Atlantische Oceaan. Boekschoten voer mee op het zeilschip de Stad Amsterdam, dat in het kader van het Darwinjaar de route van Darwins schip de Beagle nog eens nareist. Boekschoten bezocht de Islas Selvagas, die tussen Madeira en Tenerife liggen, zo'n dertig jaar geleden al eens en vond toen fossiele vogelbeenderen. Nu vvdst hij de eilandjes, waarvan de grootste slechts twee vierkante kilometer is, terug te vinden. De onderzoekers hebben het ei en andere vondsten meegenomen voor nader onderzoek. (WV)

Eindeloos stukboren De studenten zitten in de grote prekliniekzaal met hun potten voor zich een voor een hun verzameling tanden en kiezen te inspecteren. De geschikte tanden worden in een kunstkaak geschroefd en die wordt aangebracht in een kunstkop met opengesperde mond, zodat een heel aardige imitatie van een patient in de tandartsstoel ontstaat. Maar het is zo moeilijk

'De virtuele tanden hebben het eeuwige leven' om voldoende geschikte tanden en kiezen te krijgen, dat studenten er zelfs studievertraging door oplopen. Daarom oefenen de Acta-studenten ook met imitaties van kunststof Die moeten ze zelf betalen, ä anderhalve euro per stuk. Er worden er in eenjaar zo'n honderd verboord, dus dat kan aardig in de papieren lopen. Maar Acta is bezig met de ontwikkeling van een virtuele patient, waardoor de faculteit en de student heel wat tijd, moeite en geld wordt bespaard. Simodont heet de patient en het komt erop neer datje een nepboor in het luchtledige beweegt, terwijl het echt voelt en eruitziet alsof je in iemands kiezen boort. Je zit in dezelfde positie als een echte tandarts en op de plek van het hoofd van de patient is een klein beeldscherm, waar je het te behandelen gebit in ziet. Een 3Dbril versterkt het realistische effect. De virtuele tanden en kiezen zijn weergaven van gescande echte tanden en kiezen. Ze hebben het eeuwige leven. Je kunt ze stukboren, op 'reset' drukken en opnieuw beginnen, net zolang tot je het onder de knie hebt. Serious game De Simodont doet denken aan de Wii, de spelcomputer met de bewegings- en positiegevoelige controller. Eigenlijk is de Simodont ook een spel, een 'serious game' zoals dat heet, bedoeld als hulpmiddel in het onderwijs. "Net als in een game zijn er verschillende levels aangebracht", vertelt Pepijn Koopman van de Acta Werkgroep ICT en Onderwijs. "In het hoogste level boor je m een kies die je via een spiegeltje bekijkt. En je kunt de moeilijkheidsgraad opschroeven door de foutenmarge te verkleinen, bijvoorbeeld van o A millimeter naar 0,2 millimeter die je buiten de lijntjes mag boren." Als je die uitdagingen in het systeem verwerkt, voelen ook docenten de behoefte zo goed mogelijk op de Simodont te presteren", aldus Maxim Lagerweij, hoofd van de prekliniek. Ik moet zeggen dat ik ook ontzettend mijn best zat te doen zo netjes mogelijk te boren toen ik op de Simodont mocht. Onderwijsdirecteur

Valklinieken werken niet

Goed geboord? Ga door naar het volgende level

Marjoke Vervoorn zei dat ik talent heb. Ad Valuas-fotograaf Peter Valckx bekende dat hij meteen de grenzen opzocht toen hij de virtuele boor in handen kreeg, en maximale schade aan zijn virtuele kiezen heeft toegebracht. De Simodont bestaat grofweg uit twee delen, de simulator met de virtuele boor en de driedimensionale graphics en een interactief onderwijsprogramma, dat de student stuurt en dat meteen reageert op zijn handelingen. Tijdens het boren worden hem vragen gesteld waarin ben je nu aan het boren? Waarom gebeurt dit?

Dure preldiniek Het systeem is ontwikkeld in samenwerking met het bedrijf Moog, gespecialiseerd in precisiebestuurssystemen, toegepast in onder andere de luchtvaart. Acta wilde aanvankelijk een bestaand virtueel boorsysteem aanschaffen en had haar oog laten vallen op Dentsim, een Israelisch systeem dat is gebaseerd op vliegsimulators. "Maar daarbij boor je in een plastic kies, die als een echte kies op een beeldscherm wordt weergegeven", legt Vervoorn uit. De meerwaarde ten aanzien van de huidige preldiniek was niet groot. Uiteindelijk werd na een proef met een Dentsim-simulator besloten om niet tot aanschaf over te gaan. "Maar we hadden al wel 1 miljoen euro gekregen voor die simulators", aldus Vervoorn. "Die hebben we gebruikt voor de ontwikkeling van een eigen simulator." De Simodont is nog niet klaar, de simulator moet bijvoorbeeld nog beter geïntegreerd worden met de onderwijs-software, de course-ware. Maar in september 2010 moeten er vijftig ge-

bruiksklare apparaten zijn. Moog wil ze daarna in de markt zetten; de andere tandheelkundige opleidingen in Nederland kunnen courseware van de Simodonts om niet ter beschikking krijgen, omdat het ministerie van Onderwijs de ontwikkeling heeft gesubsidieerd. Maar Simodont voorziet in een wereldwijde behoefte, dus Acta zou hier weleens een middel kunnen hebben voor de vergroting van haar derde geldstroom. Geld wordt er volgens Vervoorn sowieso bespaard met de Simodont, al was het maar omdat het onderhoud van de boren in de prekliniek erg duur is. "Alleen aan reparaties zitten we al met een kostenpost van ver boven de honderdduizend euro per jaar."

Verleiding weerstaan Voorlopig zit de Simodont nog in de testfase. . De prototypes zijn onlangs blootgesteld aan een stresstest, waarbij docenten en studenten (die elkaar afwisselden), acht uur aaneengesloten virtueel hebben geboord. Ook wordt nog onderzocht of studenten die met de Simodont aan de slag gaan, evenveel leren als studenten in de huidige prekliniek. En de simulator moet ook nog worden verfijnd. Zo is er niks te voelen of te zien als je met je boor de virtuele tong raakt. "De verleiding is groot om alles hyperrealistisch te maken", zegt Vervoorn, "bijvoorbeeld door de patient te laten schreeuwen als er een zenuw wordt geraakt, of die tong te laten bloeden, maar dat hebben we tot nog toe weten te weerstaan." Reageren"? Mail naar redactie@advalvas vu nl

Klinieken waar wankele bejaarden leren om het risico op vallen te verminderen, hebben niet het gewenste effect. Dat blijkt uit het onderzoek waarop Geeske Peeters 18 september promoveerde. Een op de drie 65-plussers valt minstens één keer per jaar Hierbij lopen ze vaak botbreuken op. De afgelopen jaren zijn overal in Nederland valklinieken gestart, waar ouderen geadviseerd en behandeld worden. Peeters onderzocht twee groepen ouderen met het hoogste risico op vallen. De ene groep ging naar de valkliniek, de andere helft kreeg advies van de huisarts. Na een jaar bleek dat beide groepen nog steeds even vaak vielen. Volgens Peeters moet een bezoek aan zo'n kliniek daarom niet zonder meer aangeboden worden. (FB)

Webshoppen winkelketens die ook een webshop hebben, raken daar niet altijd kopers aan kwijt Dat blijkt uit een onderzoek van de VU en de UvA, in samenwerking met Pree Record Shop. Onderzoeker Tibert Verhagen "In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is er bij traditionele winkelketens met ordine webshops lang niet altijd sprake van kannibalisatie. De traditionele winkelketen en de webshop kunnen elkaar versterken wanneer de organisatie erin slaagt een totaalbeleving te creëren." Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat consumenten eerder onhne kopen als ze een positieve indruk van de gewone winkels van de keten hebben. "Opvallend genoeg is hierbij sprake van een een-op-eenrelatie. Zo werken de dienstverlening, het assortiment en de atmosfeer van de traditionele winkelketen door op de indrukken die klanten van de online webshop hebben." (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen