Ad Valvas 2009-2010 - pagina 37

1

ad valvas 24 september 2009

I

Het gelijk van Peter Nijkamp

Hoe duur is een Chinees? Marketing voor de massa

uitrekenen wat een migrant kost. Economiehoogleraar Peter Nijkamp is een voorstander. Dan zullen we zien dat ze Nederland miljarden opleveren, stelt hij in de debatserie Groot Gelijk, waarin wetenschappers algemeen aanvaarde ideeën ter discussie stellen.

I

VU=VOL Bij sommige vakken zijn zo veel eerstejaars dat ze niet meer in een gewone collegezaal passen. Hoe is het om 's avonds college te volgen in de aula?

Toen de Batavieren de Rijn kwamen afzakken, werden ze niet met wrarme vriendschap onthaald, maar ze stonden wel aan de wieg van de vroege ontwikkeling van Nederland. En steden als Amsterdam en Leiden hebben hun allure mede te danken aan de komst van stromen vluchtelingen uit de Zuidelijke Nederlanden, Frankrijk en Portugal, maar ook hier was er bij hun entree sprake van strubbelingen. Onze huidige economie zou er slecht voorstaan als er geen vrij verkeer van personen en goederen zou bestaan. Ondanks grote welvaartsverschillen binnen Europa is er geen sprake van massale migratie met het opengaan van de grenzen, dit in tegenstelling tot vele 'horrorscenario's' die daarover zijn ontwikkeld. Afgezien van tijdelijke sprongen in migratiepatronen (Duitse hereniging, entree van nieuwe lidstaten) is Europa de afgelopen jaren redelijk honkvast gebleken en gebleven.

DAPHNE LENTJES

Afgelopen maandag om 17.30 uur stroomden 550 eerstejaars bedrijfskunde de aula in voor een massacoUege marketing. "We zijn niet anders gewend. Al onze colleges zijn in de aula", zegt eerstejaars bedrijfskunde Iris Mathijsen (19). "Het is best oké om hier college te hebben, hoor", vult Marloes van de Koppel (18) aan. "Alleen de tijdstippen zijn vervelend, omdat ze de aula kennelijk niet op alle tijdstippen kunnen gebruiken. Dus hadden we vanochtend een coUege tot kwart over tien, en nu weer om half zes 's avonds." Dat is eigenlijk nog het grootste probleem voor Van de Koppel "Ik moet tussendoor helemaal terug naar huis in Loosdrecht, want ik heb nog geen kamer. En ik ben niet de enige."

Gelukszoekers Nederland heeft een boeiende migratiehistorie. In de Gouden Eeuw was het percentage immigranten zelfs hoger dan in de jaren negentig van de vorige eeuw. De religieuze tolerantie en de welvaart waren belangrijke aantrekkingsfactoren voor vluchtelingen en economische gelukszoekers. Tijdens de stagnatie na de Gouden Eeuw daalde de immigratie sterk. In de tweede helft van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw werd Nederland een emigratieland: grote stromen van de bevolking verlieten ons land, vooral richting Noord-Amerika. In de turbulente jaren rond de Eerste Wereldoorlog kwamen echter ook veel Belgen en Joden naar ons land. Na de Tweede Wereldoorlog trad een massale emigratie op, vooral naar Noord-Amerika, Zuid-Afrika, Australië en Nieuw-Zeeland. In de jaren zestig was het aantal immigranten voor het eerst in tijden weer hoger dan het

ï

1n de Gouden Eeuw was het percentage immigranten hoger dan in de jaren negentig'

aantal emigranten. Nederland verzuimde echter deze nieuwe realiteit te erkennen en poHtieke en beleidsmatige consequenties te trekken. Het beleid was gericht op het reduceren en I normaliseren van de stroom migranten en op , het verbeteren van de doorgaans zwakke sociaaleconomische positie van migranten, ervan uitgaande dat de meesten wel weer zouden terugkeren naar hun land van herkomst. De motieven van deze migranten waren doorgaans tweeerlei- sommigen waren op de vlucht voor religieuze of politieke onderdrukking, anderen op zoek naar een beter economisch bestaan. Bij het eerste motief behoort het tot de morele plicht van een beschaafde natie deze mensen, waar mogelijk, te helpen. In het tweede geval is sprake van economische gelukszoekers en zal een beleid op economische grondslagen moeten worden ontwikkeld.

Belang voor de samenleving Stel dat transportbedrijf Van A tot Z nieuwe marktkansen ziet en extra vrachtwagenchauffeurs in dienst wU nemen. Van A tot Z doet dat met om humanitaire redenen, maar om zijn _ winstpositie te versterken. Een noodzakelijke voorwaarde is dat de opbrengsten van elke extra

Hippe hakigen

vrachtwagenbestuurder hoger zijn dan zijn (directe en indirecte) kosten. Daarbij zijn de volgende kanttekeningen te plaatsen (i) als Van A tot Z alleen naar de kosten zou kijken (en niet naar de opbrengsten), zou het bedrijf er goed aan doen meteen de deuren te sluiten; (ii) bij de vaststelling van het salaris van een extra chauffeur gaat het niet om de persoonlijke financiële waarde van deze persoon (het gaat niet om de waardering van een mens), maar wel om diens bijdrage aan de bedrijfsdoelstellingen; (iii) elke nieuwe chauffeur heeft een inwerkperiode nodig, zodat pas na verloop van tijd een positieve bijdrage aan het bedrijfsrendement gerealiseerd wordt. Deze logica geldt ook voor het immigratiedebat, althans wat betreft arbeidsmigranten bij een analyse van de kosten en de baten van arbeidsmigranten dient het belang voor de samenleving voorop te staan, en niet de vraag naar kosten noch de vraag naar de financiële waarde van een migrant. Zo'n brede maatschappelijk economische evaluatie vergt geen poli-

Debatserie over dwarse meningen Groot Gelijlc is een debatserie waarin wetenschappers algemeen aanvaarde ideeën ter discussie stellen. Studenten van debatvereniging Bonaparte leiden deze debatten maandelijks in campuscafé The Basket Peter Nijkamp houdt zijn betoog over de kosten van immigranten op dinsdag 29 september, tussen 19.30 en 20.30 uur. De toegang is gratis voor studenten. Alumni, leden VU-Windesheim en Volkskrant-abonnees betalen 5 euro, anderen 7,50 euro. De serie is een samenwerkingsproject tussen VU Connected en de Volkskrant De dwarse meningen verschijnen ook als opiniestuk in Ad Valvas en in Het Betoog, het opiniekatem van de Volkskrant op zaterdag.

tiek, maar solide economische calculatie. Een aanpak die ook in landen als Nieuw Zeeland, Canada en de Verenigde Staten wordt gevolgd. De economische bijdrage van migranten aan de maatschappij bestaat uit diverse componenten. • Direct: arbeidsinkomen (minus WW-uitkeringen etc.) en winsten (van etnische ondernemers) • Indirect: bijdrage aan innovatie, toerisme en handel (afhankelijk onder meer van scholingsgraad) • Extern: sociale kosten (bijvoorbeeld criminaliteit), maar ook sociale opbrengsten (bijvoorbeeld een creatief stedeUjk milieu).

Tien procent opslag Diverse effecten zullen niet in geld te waarderen zijn, maar een quick scan op basis van de literatuur leidt tot de conclusie dat internationale arbeidsmigratie - en de daaruit voortvloeiende economische activiteiten - doorgaans veel positieve effecten oplevert voor een gastland. In Nederland gaat dit om vele miljarden euro's. Natuurlijk zullen er altijd ook negatieve sociale effecten zijn, zoals importbruiden en criminaliteit bij probleemgroepen. De economische oplossing daarvoor lijkt me redelijk eenvoudig en volgt het principe van de gebruiker betaalt als een bedrijf buitenlandse arbeidskrachten in dienst wil nemen, moet ze een opslag betalen (bijvoorbeeld tien procent op de loonsom) aan het Rijk. Daarmee kan een fonds worden gevormd om de extra sociale kosten van arbeidsmigratie voor de samenleving te dekken. Op deze wijze wordt tevens een balans tussen private en maatschappelijke belangen geschapen. En daarna kan de onverkwikkelijke discussie over de kosten van migratie in de kiem worden gesmoord.

De aula stroomt langzaam vol zowel op de balkons als in de zaal blijven er nauwelijks stoelen onbezet. Net als in gewone collegezalen zijn er uitklapbare tafeltjes om te schrijven, maar er komen weinig schrijfblokken tevoorschijn. Wel wordt er hier en daar een laptop opgestart. Het college van vanavond gaat over consumentengedrag. Docente MireUa Kleijnen, in grijs pak met hippe hakken, frutselt aan het microfoontje op haar revers. "Kunnen jullie

'Kan mijn geluid wat harder?' mij verstaan?" "Nee!" klinkt het eenstemmig uit vijfhonderd kelen. Kleijnen kijkt omhoog, naar 'de techniek' op het balkon. "Kan mijn geluid wat harder?" Goede geluidskwaliteit blijkt echt noodzakelijk bij zo'n massaal college. Op de achtergrond blijft het namelijk voortdurend rumoerig kuchjes, hoestjes, verplaatsende tassen, zoemende telefoons en geroezemoes. Maar Kleijnen blijft goed verstaanbaar. Technisch gezien verloopt het hoorcollege vlekkeloos.

Nauwelijks contact

Peter Nijkamp is universiteitshoogleraar aan de faculteit Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Hij is de eerste spreker in de debatreeks Groot Gelijk

"Ja, de faciliteiten zijn geweldig," beaamt de docente even later, tijdens de pauze. "Ik ben heel blij met de ICT-ondersteuning bij dit coUege. Maar het grote nadeel is natuurlijk dat ik natuurlijk nauwelijks contact heb met de studenten. Als iemand in de zaal iets zou vragen, hoor ik dat niet eens." En liet tijdstip dan, heeft zij 's avonds niet ook wel wat beters te doen dan college geven? "Tja, het betekent zeker wat voor je privéleven. Ik heb er wel wat dingen voor moeten verplaatsen. Ik kan me ook voorstellen dat het voor studenten lastig is." Maar het is nu even niet anders- er zijn geen andere zalen waar zo veel studenten in passen, en het zal ook nog wel even duren voordat er mensen afgaan vallen. Voorlopig is men op vreemde tijdstippen in de aula aangewezen. Hoewel de stoelen daar veel comfortabeler zijn dan in gewone collegezalen, dat wel.

Reageren'' Mail naar redactie@advalvas vu nl

Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen