Ad Valvas 2009-2010 - pagina 133

ad valvas 19 november 2009

in het nieuws 3

Jan Naeyé vindt dat burgers meer geweld mogen gebruiken Hoogleraar strafrecht Jan Naeyé snijdt in zijn afscheidsrede een nieuw onderwerp aan: burgers worden soms te snel als verdachte aangemerkt. TEKST: PETER BREEDVELD FOTO: MC­VU/YVONNE COMPIER

In uw afscheidsrede van afgelopen vrij­ dag wijst u erop dat burgers die geweld gebruiken bij een zogenaamd burgerarrest, eerder worden vervolgd dan politiemen­ sen die geweld gebruiken. "Inderdaad. Ze worden niet alleen eerder vervolgd, maar ook zwaarder gestraft. En als die burgers niet wor­ den veroordeeld, is dat vrijwel altijd met een beroep op noodweer, maar daarvan is meestal helemaal geen sprake. Als politieagenten verdachten die zich verzetten, met geweld in bedwang houden, wordt er ook niet gesproken van noodweer. Er zou dus meer ruimte moeten komen voor proportionele geweldpleging bij burgerarrest." Toch kan ik me wel voorstellen dat de rechter een verschil maakt tussen geweld door de politie en door burgers. De politie is getraind. Burgers weten minder goed wat de gevolgen zijn van gewelddadige handelin­ gen. "Dat is juist een reden om burgers minder streng aan te pakken. De politie heeft een heel arsenaal aan alternatieven en kan gemakkelijk versterking oproepen. Burgers staan er alleen voor en zijn ongewapend." Maar als je als wetgever meer ruimte creëert voor geweld bij een burgerarrest, lok je dan niet meer geweld uit? "Wat het arresteren betreft hebben burgers dezelfde bevoegdheden als de politie. De wet maakt geen onderscheid. Niet degene die aanhoudt, lokt geweld uit, maar de mensen die de misdrijven plegen. En let wel, burgerarrest is een wettelijke bevoegdheid, dat is iets heel anders dan iemand een pak rammel geven als voorschot op de straf" U geniet bekendheid vanwege uw onderzoe­ ken naar politie en geweld, bij uw afscheid

> kwestie Milieutop in Kopenhagen desloindige Frans Berkhout, hoogleraar innovatie en adaptatie en directeur vanliet Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM)

snijdt u weer een heel nieuw onderwerp aan. Hoe moeten we dat zien? Een opdracht aan uw opvolgers? "Het is een actueel thema. Er wordt bij de misdaadbestrijding immers steeds meer een beroep gedaan op de actieve participatie van burgers. Voor veel toehoorders was het een eye­opener dat burgerarrest door de rechtspraak zo moeizaam wordt verwerkt, dat burgers in zo'n geval bijna automatisch als ver­ dachte worden aangemerkt en dat deze zaken nog steeds als noodweer worden afgedaan. Een rechter vertelde mij na afloop dat dit hem ook had kunnen overkomen, dat hij het gewoon niet wist." Gaat iemand uw werk als politieonderzoe­ ker voortzetten? "Mijn opvolger Elies van Sliedregt is gespecialiseerd in internationaal strafrecht. Ik vrees dat met mijn vertrek het empirisch politieonderzoek aan de VU een tijdje pas op de plaats zal maken. Het pro­ bleem is dat politiewerk bestaat uit feitelijk gedrag in een juridische context. Empirisch onderzoek op dit terrein vergt zowel inzicht in de politiepraktijk als kennis van de verschil­ lende sociaalwetenschappelijke onderzoeks­ methoden." Bedoelt u te zeggen dat er geen rechtsweten­ schappers meer zijn die zich bewegen op de grens tussen recht en sociale wetenschap? "Zeker niet' De VU heeft een voortreffelijke multidisciplinaire afdeling Strafrecht en Crimi­ nologie waar de onderzoekers van vele markten thuis zijn." Maar dat politieonderzoek dan? Uw laatste onderzoek, over agressie en geweld tegen politiemensen, laat zien hoeveel werk er nog te doen is op dat gebied. "Ik zou gemak­ kelijk nog tien jaar voort kunnen, maar alles wat ik tot nog toe heb gedaan, is goed gedocu­ menteerd en gepubliceerd. Op basis hiervan kunnen toekomstige onderzoekers verder." Ik kan me voorstellen dat de politie u ook na uw emeritaat nog zal weten te vinden. "Ik krijg nog steeds verzoeken, waar ik kritisch naar kijk, want ik moet het voortaan in mijn eentje doen. Ik blijf in elk geval schrijven. Deze week is nog een nieuw boek, Nederlands Politie­ recht, verschenen." Reageren' Mail naar reclactie@advalvas vu nl

'Ik vrees dat het empirisch politieonderzoek aan de VU een tijdje pas op de plaats zal maken'

U bent een van de VU­wetenschappers die in december naar de milieutop in Kopenha­ gen gaan. Wat gaat u daar doen? "Het IVM doet met andere Nederlandse kennisinstel­ lingen mee aan het Holland House van het congrescentrum, waar de milieutop wordt gehouden. Daar presenteren we nieuwe ken­ nis over klimaatverandering en drie nieuwe boeken waaraan het IVM heeft meegewerkt. Er is ook een workshop over nieuwe, duurzame architectuur."

op een klimaatverdrag. Heeft het nog wel zin om te gaan? "Jawel, want in Kopenhagen kunnen de deelnemers een raamwerk opzetten voor een nieuw verdrag. Het akkoord dat in 1998 in Kyoto is gesloten, over de vermindering van broeikasgassen, is ook pas na vier jaar door alle ondertekenaars geratificeerd. Hopelijk duurt het minder lang bij het volgende akkoord, maar het vergt nogal wat om een stuk op tafel te krijgen dat juridisch gezien helemaal sluitend en kloppend is. Er zijn schattingen dat het nu zes maanden zal duren, maar het zou me niet verbazen als dat eenjaar wordt."

Wie probeert u daar te bereiken? "We zitten dicht bij de onderhandelaars op de milieutop, bijvoorbeeld de Nederlandse en Duitse delega­ ties, dus die proberen we te beïnvloeden. Maar daarnaast richten we ons ook tot andere weten­ schappers, lobbyisten, de pers en ngo's." Deelnemers aan de top lijken bij voorbaat sceptisch. President Obama heeft al gezegd dat er een tweede ronde nodig is om tot resultaten te komen. Ook de EU rekent niet

Ten tijde van Kyoto was er geen econo­ mische crisis. Is het niet juist moeilijker geworden om landen bereid te krijgen, nu ze bezig zijn uit het dal van de recessie te klau­ teren? "Het interessante van deze crisis is juist dat iedereen zich is gaan realiseren hoe duur fossiele brandstoffen en andere hulpbronnen zijn, en dat er geen oneindige voorraden van zijn. De noodzaak voor alternatieven is iedereen

nu wel duidelijk. De crisis heeft regeringen aan het denken gezet." Een machtige speler als China zal ook niet zitten te wachten op maatregelen die zijn economische ontwikkeling bemoeilijken. "China heeft het recht om te groeien, net zoals westerse landen dat in de afgelopen eeuw hebben gedaan. China maakt ook veel gebruik van kolen. Maar dat daar beperkingen aan zijn, beseft het land terdege. Er wordt enorm gemvesteerd in alternatieve energiebronnen. In China is de grootste producent van windmolens en zonnecellen gevestigd. Hoog genoteerd op de beurs van Sjanghai. De rijke landen moeten landen als China ook helpen, door kennisover­ dracht, maar ook door bijvoorbeeld te betalen voor het in stand houden van bossen. Dat maakt aUes weer complexer, want dan moet eerst bere­ kend worden wat de economische waarde is van die bossen." (PB) Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen