Ad Valvas 2010-2011 - pagina 267

ad valvas 17 februari 2011

• s carrière 5

,Van popster tot professor Ooit gitarist van Tiie Scene, nu lioogleraar in de )orzaken van slapeloosheid. Wat hij ook doet, us van Someren (50) is altijd gedreven. l O O R BAL

iet is 1987 en het is stU in de Doodsist, het psychologisch laboratorium an de UvA. De voetstappen van de lortier die zijn laatste avondronde loet, Winken na in de hal. Student )sychologie Eus van Someren en een nedestudent komen tevoorschijn lit hun schuilplek. De komende jren zal niemand hen lastig vallen ij hun illegale experiment. Wat ver)oden is, is verleidelijk. Hun nieuwe loogleraar psychonomie heeft een fkeer van slaaponderzoek en heeft ijn laboratorium er niet meer voor leschikbaar gesteld. Maar dat houdt Ie studenten niet tegen, zij willen mn hypothese testen, n het laboratorium brengt Van omeren stickers met elektroden aan p het hoofd van de medestudent lie als proefpersoon fungeert. Kleine pennetjes tekenen op een grote rol papier de hersenactiviteit tijdens zijn slaap. De bloeddrukmeter om de enkel van de student zwelt langzaam op. Gespannen kijkt Van Someren naar de pennetjes. Rondspattende inkt, daar wacht hij op. Heftig heen en weer schietende pennetjes verraden verhoogde oogbewegingen tijdens dromen. Hij blijft wachten, maar het papier vertoont geen uitschieters. Nachtenlang sluiten de twee zich op in het lab. Telkens levert hun experiment niet het verwachte resultaat op. Büjkbaar dringen lichamelijke sensaties niet in dromen door.

onderzoek begonnen, als hij de vraag krijgt om in te vallen bij de dan nog onbekende rockband The Scene. Samen met de andere aanwinst in de band, organist Otto Cooymans, weet hij op langspeelplaat Blauw het kale geluid van de band op te vullen. Het gevolg is onverwacht. Stond de band eerst voor een bijna leeg zaaltje in Abbegaasterketting, nu vuUen de fans een veld op het Belgische festival Rock Werchter. Het succes is voor Van Someren geen reden om met de wetenschap te stoppen, alleen doet hij zijn promotie-onderzoek vanaf dat moment in deeltijd. "Als de rest van de band tijdens het wachten de Nieuwe Revu pakte, las ik Science." Terwijl andere andere promovendi op vrijdagmiddag op de fiets naar huis gaan, stapt Van Someren in een auto met chauffeur op weg naar een optreden. Een strak overhemd, een zwarte spijkerbroek en puntige laarzen met schuine hakken zijn voldoende om de verlegen wetenschapper in een podiumbeest te veranderen.

Tropenjaren

Eus van Someren is gedreven. Hij is de puber die 's avonds na het stappen zijn gitaar pakt om nog uren te oefenen. Hij is de student die na zijn afstuderen zelf een onderzoeksvoorstel schrijft omdat hij geen geschikte onderzoeksplaats kan vinden. Hij is de promovendus die zijn onderzoek naar het dag- en nachtritme bij dementerenden combineert met het spelen in bandjes. 1989 is zijn jaar. Hij is net met zijn

De slaaponderzoeker krijgt in de jaren die volgen zelf weinig slaap. Als de band na een optreden aan het feesten slaat, slaat hij de afterparty af en ligt om drie uur in bed. De volgende ochtend gaat hij weer richting onderzoeksinstituut. Het is geen opoffering. "De afterparty bestaat vooral uit de flauwekul van mensen die veel drinken en dan onhandige dingen doen." Denk de drugs, drank en groupies weg en het rocksterrenbestaan lijkt bijzonder veel op dat van een wetenschapper, vindt Van Someren. Hij citeert Louis Pasteur "Chance favors the prepared mind " Het schrijven van een originele gitaarpartij vereist urenlange proberen. Speelt Van Someren bij een nieuw nummer het voor de hand liggende akkoord, dan vindt hij het saai en triviaal. Pas

Slaapregister

The Scene

> Het gangbare beeld in de wetenschap en de kliniek is dat slechte slapers vaak neurotische stresskippen zijn. > Eus van Someren vond het onwaarschijnlijk dat alle slechte slapers piekeraars zijn. Ook simpele alledaagse problemen kunnen mensen uit de slaap houden. "Sommige mensen hebben last van koude voeten, anderen kunnen niet tegen stilte." > Het opsporen van deze verschillen is essentieel voor betere behandelingen. Daarom richtte hij in 2010 het Nederlands Slaapregister op, een website waarop iedereen een vragenlijst over zijn slaapgedrag kan invullen. > Meedoen? www.slaapregister.nl

> Hoogleraar Integratieve Neurofysiologie, Eus van Someren, was jarenlang gitarist in The Scene. > Rockband The Scene scoorde in de jaren negentig hits met Blauw, Open en Iedereen is van de wereld. De band stond bekend om haar Nederiandstalige teksten en was vooral in België een groot succes. > Begin 1993 won The Scene de jaariijkse popprijs op het Groninger Noorderslagfestival. De juiy roemde vooral "de poëtische Nederiandstalige teksten die zijn ingebed in karakteristieke, sobere arrangementen". Daarnaast wonnen ze twee Edinsons en een Gouden Harp. > De band werd in 2002 opgeheven. In 2006 kwamen de bandleden, zonder Eus van Someren, bijeen om opnieuw op te treden.

Gedreven

als hij doorgaat en telkens opnieuw begint, gaat het broeden. "Dan vind je het loopje dat het nummer optilt, waardoor het kraakt, schreeuwt of jankt. Die emotie is voor mij essentieel." Het Eureka-moment van de wetenschapper kost net zoveel grondwerk. In het hersenonderzoek, vindt hij nooit simpele antwoorden op zijn vragen over slaap. Hij interpreteert MRI-scans, stelt vragenlijsten op en leest artikelen uit allerlei vakgebieden. "Duizend ballen houd ik in de lucht, het gonst in mijn hoofd. En dan is daar opeens het moment datje ziet hoe het in elkaar steekt."

Gevallen god Succes in de muziekindustrie is vluchtig. Zo ben je god, zo ben je gevallen. Eind jaren negentig registreert de wetenschapper in Van Someren de neergang, minder optredens, minder verkochte platen. Hij ziet de logica in dat proces. Net zoals er bijna geen topsporters boven de dertig zijn, behoort het poppodium aan de jeugd. "Muzikant kun je alleen maar een bepaalde tijd van je leven zijn. Niemand wordt blij van een 58jarige in een strakke broek." Niet iedereen ziet dat. De sfeer in de band wordt steeds slechter. Het afnemende succes is altijd de schuld van een ander, de pianist, de platenmaatschappij en uiteindelijk alle bandleden. Zanger Thé Lau besteedt steeds meer tijd aan zijn solocarrière. Voor Van Someren is het einde onverwacht. Met één telefoontje beëindigt de zanger een samenwerking, een broederschap vanjaren. The Scene bestaat niet meer. Zijn gitaar bergt Van Someren op, hij is geen man om alleen op zolder muziek te maken. "Spelen doe ik in een band, de broekspijpen moeten wapperen van het geluid." Hij mist het niet. In 2002 heeft hij eindelijk meer tijd voor zijn zwangere vrouw en hun twee kinderen. Tijd

'Muzikant kun je alleen maar een bepaalde tijd van je leven zijn'

om fulltime de onderzoeksgroep te leiden die na zijn cum laude promotie is opgezet. Kortom, tijd om kennis te maken met 'het burgermansbestaan'. Van Someren. "Mensen beseffen niet hoe geweldig dat is. Ik kan eindelijk genieten van een heel weekend met mijn kinderen. En af en toe een boek lezen." Reageren"? Mail naar redactie@advalvas.vu nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen