Ad Valvas 2010-2011 - pagina 159

7

lad valvas 2 december 2010

>Kort Eiwitten tegen kanl<er

I Sterrenkundige Vincent Icke:

'Overtuigingen ieiden Itot grove ellende' Levensbeschouwingen nemen een te grote plaats in de maatschappij in. Dat betoogt astrofysicus Vincent Icke in de Socrateslezing. Onzekerheid en falen mogen weleens wat populairder worden. TEKST: MARIEKE KOLKMAN FOTO: PETER VALCKX

Ik neem je mee op een reis door het zonnestelsel, schrijft Christiaan Huygens aan zijn jongere broer Constantijn in het boek Cosmotheoros. De broers reizen naar de maan en andere planeten, tot aan Saturnus. Christiaan vertelt aan zijn broer wat voor moois je er kunt aantreffen, maar hij blikt ook terug. Hij zegt: als je in de diepte van ons zonnestelsel bent en je kijkt terug naar onze aarde, dan besef je dat dat bolletje zoveel kleiner is dan al die andere planeten, dat je je afvraagt: hoe kan het zijn dat mensen een hele landstreek in het verderf storten, alleen om een paar kilometer grond te bezetten? De Leidse hoogleraar theoretische sterrenkunde Vincent Icke herkent in de zeventiende-eeuwse Nederlandse wis-, natuur- en sterrenkundige Christiaan Huygens de drang om verder te Icijken dan alleen de sterren. Met de Socrateslezing die Icke op i december in Den Haag hield, wüde hij die boodschap van 'verder kijken' ook overbrengen. "Durf onzekerheid te aanvaarden, want het is een onlosmakelijke eigenschap van onszelf en van het heelal."

Onzeker en onbekend "Multatuli heeft het ook gezegd", vertelt Icke een week eerder op zijn kamer in de Leidse Sterrewacht, niets is helemaal zeker en zelfs dat niet. Dat is de wetenschappelijke houding." Ickes boodschap is helder; de maatschappij kan veel leren van de wetenschap. Als we systematischer en kritischer zouden kijken naar

maatschappelijke problemen, lost dat volgens hem meer op dan blind achter religieuze of politieke overtuigingen aanrennen. "Kijk eens om je heen en kijk naar de geschiedenis van deze planeet", doceert hij. "Dan weet je dat overtuigingen tot de meest grove ellende leiden. Oorlogen, armoede, onderdrukking. Ik durfte beweren dat de wetenschappelijke aanpak productief en zinvol is, want de wetenschap heeft verpletterend veel successen gehad." Natuurlijk is de wetenschap ook niet heüig en gaat er ontzettend veel fout, maar dat is volgens Icke juist een van de geheimen van het succes. De kern van de wetenschap is het onzekere te accepteren, aan de rand van het onbekende te staan, proefondervindelijk te kijken of je ideeën kloppen of niet. Onzekerheid en falen mogen ook weleens wat populairder worden in de maatschappij. Als hij praat, formuleert Icke zorgvuldig zijn gedachten. Hij lijkt niemand voor het hoofd te willen stoten, wil niet de schijn wekken dat zijn ideeën de waarheid zijn. Hij legt zijn publiek een mening voor waarover gediscussieerd kan worden. Dat verschil, tussen feiten, meningen en overtuigingen, daar is hij heel strikt in. "Feiten zijn dingen die v«j in de wetenschap najagen: alles valt altijd omlaag, de aarde is een bol, water is nat. Meningen zijn heel anders, die kun je spontaan hebben. Maar ze zijn nog acceptabel omdat je ze in ieder geval met elkaar kunt vergelijken. Dan heb je ook nog overtuigingen. Dat zijn meningen die verder niet ter discussie staan. Als je een mening tot absoluut verheft, dan is dat vragen om verschrikkelijke eUende."

Veiligst en gezondst Dat vond Huygens ook. Toen hij zijn boek schreef, waren er net twee oorlogen afgesloten

Voorbij de sterren > De Socrateslezing is een jaarlijks in'rtiatef van het Humanistisch Verbond > Astrofysicus Icke is ook BEELDEND KUNSTENAAR. A^elopen zondag opende in Galerie Cattini in Leiden een expositie met zijn werk: Allen Art.

met de Vrede van Münster in 1648, maar in 1672 werd Nederland gewoon weer aangevallen. In zijn boek wijst Huygens mensen erop datje uit het beschouwen van het heelal kunt leren om fatsoenlijker en vredeHevender met onze eigen planeet om te gaan en met de mensen die daarop wonen. "Voor een wetenschapper is er niets natuurlijker dan datje altijd door de werkelijkheid wordt terechtgewezen. Stel ik beweer: omdat de aarde een hol is, moeten andere planeten dat oofe zijn, dan zal het heelal wel uitmaken of dat idee deugt of niet." Die wetenschappelijke aanpak leidt tot vooruitgang, of je het nou over kennis hebt of over de maatschappij. Icke noemt in dit verband nog het begrip hruto nationaal geluk. Die landen waar mensen het veiligst zijn, het langst leven en het gezondst zijn, zijn systematisch landen waarin de wetenschappelijke aanpak het meest vooraanstaat. Zoals in Nederland: de meeste mensen zijn toch wel voor gelijke rechten voor iedereen. Die tolerantie staat in verband met onze welvaart. Hoe toleranter je bent, hoe beter het over het algemeen met de maatschappij gaat, aldus Icke. "Ik ben dus ook honderd procent voor iedere vorm van vrije meningsuiting, ook al is het nog zo gruwelijk. Want als je dat niet doet, dan moetje noodzakelijkerwijs van tevoren al beslissen wat gezegd mag worden en wat niet. Dat lijkt mij niet juist." Maar hij zegt niet datje niet mag geloven of overtuigd mag zijn van een politiek standpunt. Dat is nog zo'n strikt onderscheid dat hij maakt: tussen het individu en de gemeenschap. Watje gelooft of welke overtuigingen je ook hebt, zolang ze binnenshuis blijven, is dat helemaal je eigen zaak. Maar er een maatschappelijk systeem op bouwen is gevaarlijk. "Wat wij in de wetenschap door schade en schande geleerd hebben, is dat we moeten leven met onzekerheid. Het merendeel van de briljante ideeën die ik heb, draait op niks uit. Zo'n theorie moet dan gewoon weg. Zo werkt het niet alleen in de wetenschap, zo werkt alles. Je kunt dus beter wat bescheidener zijn dan datje iets beweert waaraan je je hele ziel en zaligheid hebt verkocht. Als er één ding is dat de wetenschap ons leert, is dat we de wijsheid niet in pacht hebben." Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Eiwitten uit kamelen en lama's gaan het helemaal worden in de strijd tegen kanker en hiv. Een onderzoeksteam van de VU, de Universiteit Utrecht en de Katholieke Universiteit Leuven ontdekte in samenwerking met het Belgische biotechbedrijf Ablynx een nieuwe klasse therapeutische eiwitten die erg interessant is voor de behandeling van hiv-infecties en bepaalde vormen van kanker. De eiwitten, Nanobodies, zijn gebaseerd op enkel-domein-antilichamen, zoals die voorkomen bij lama's en kamelen, en gericht tegen het humane CXCR4-chemokine receptoreiwit. Dat CXCR4-eiwit speelt weer een belangrijke rol bij het binnendringen van het hiv-virus in menselijke bloedcellen en de ontwikkeling van kanker. De Nanobodies voorkomen in het laboratorium hiv-infecties. (PB)

Meer kleinkinderen In gezinnen waar opa en oma vaak oppassen, worden meer kinderen geboren. Het effect trad vooral op bij gezinnen met werkende moeders. VU-sociologen Ralf Kaptijn en Fleur Thomése keken bij 182 ouderen met kleinkinderen hoe vaak ze in 1992 op hun kleinkinderen pasten en of bij hun kinderen acht jaar later gezinsuitbreiding had plaatsgevonden. Gezinnen waar grootouders vaak oppasten, hadden een aanmerkelijk grotere kans op gezinsuitbreiding dan gezinnen waar grootouders niet op de kinderen pasten. De sociologen onderzoeken nu of professionele opvang net zo'n effect heeft als grootouders die voor ze klaarstaan. Het lijkt wel zo te zijn, maar het onderzoek is nog niet afgerond. (RL)

Boek nog niet dood Het grootste deel van de Nederlandse bevolking, zeventig procent, heeft nog nooit een boek of gedicht via de computer of e-reader gelezen. Dit blijkt uit een onderzoek van hoogleraar literatuurwetenschap Dick Schram en Niels Bakker in opdracht van Stichting Lezen. De meesten van hen zijn ook niet van plan in de nabije toekomst literaire teksten digitaal te gaan lezen. Van de digitale lezers leest 86 procent ook nog regelmatig van papier en zegt dit het favoriete leesmedium te vinden. De ereader is bij digitaal lezen duidelijk populairder dan computer of laptop. Ondanks de verwachte opmars van de e-reader is er geen enkele grond voor het vermoeden dat het gedrukte boek aan belang inboet, aldus de onderzoekers. (DdH)

Ongezond onder liet mes Veel operatiepatiënten lopen door hun ongezonde leefwijze risico op een complicatie. Dat blijkt uit het onderzoek van Christa Boer en Willie Scharwächter van het VUmc. Van de volwassen patiënten die geopereerd worden, heeft veertig procent twee of meer risicofactoren zoals overgewicht, te hoge bloeddruk, roken of overmatig alcoholgebruik. Deze factoren kunnen leiden tot complicaties tijdens de ingreep en vertraagd herstel. De onderzoekers van de afdeling anesthesiologie onderzochten 1228 patiënten voor hun operatie. Hieruit bleek dat een groot deel van de patiënten geen weet heeft van het eigen overgewicht en hun te hoge bloeddruk. De onderzoekers pleiten daarom voor voorlichting en begeleiding voorafgaand aan de ingreep. (FB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen