Ad Valvas 2010-2011 - pagina 158

6 wetenschap

>lnsider (2)

éia

Predikantenopleiding keert terug

De geschiedenis van een come­back De terugkeer van een oude vriend: na tien jaar komt de protestantse dominee­ opleiding weer naar de VU­ campus. PETER BREEDVELD

VU­wetenschappers over de VU. Deze week: kunsthistoricus Ronald de Boer over de kunst. FENNEKE SYSLING Bij de koffiehoek van de klimaatwetenschappers hangt een schilderij: groene vlekken op een rode achtergrond. Het is subtiel gekozen bij het rood en mintgroen van de muren en deuren, maar betekent het meer? Het groen staat wel­ licht voor eenzame stammen en een groene poel vol algen, het rood voor apocalyptisch gevaar. De bedreigde natuur als verbeelding van het vakgebied. Is kunst op de VU meer dan de smaak van die ene conservator die de VU rijk is? Jazeker, zegt promovendus Ronald de Boer, die onderzoek doet naar kunstcollecties van bedrijven. De VU is dan wel niet echt een bedrijf, maar net als de KLM of Rabobank kan ook de VU haar identiteit uitdragen met de keuze van kunst. Wat zegt de kunst op de diverse afdelingen dan over de VU? Na een lange wandeling conclu­ deert De Boer dat het grootste gedeelte van de universiteit helaas nogal kaal is. Bij Letteren zijn ze misschien nog het best bedeeld, maar zitten daar ook niet de mensen die vanuit hun wetenschapsgebied kunst het best kunnen waarderen? Veel kunst is verborgen in de kamers van de directeuren, maar voor de massa hangt in de foyer van het hoofdgebouw een schilderij van een kleurige, maar naargeestige eekhoorn met gasmasker die probeert te ont­ komen aan de zee. De zee van studiestress? De vloedgolf van vergetelheid? De derde geld­ stroom? "Ha, dit is leuk", lacht De Boer achterin de tweede verdieping van het hoofdgebouw. Daar, bij de economische wetenschappers, staat een installatie die de moderne economie weergeeft. Bakken en zuigers, scharnieren en veren en een plastic buis voor het zwarte circuit, alles staat met elkaar in verbinding. Schakelaars konden het ding ooit in gang zetten om puffend en stotend het bonken van de economie weer te geven. Alleen, hij is kapot. De draden hangen los, hij kan niet meer aan of uit, hij is verstoft. De Boer­ "Hopelijk zegt dit iets over de huidige economie, en niet over de vakgroep economie." Elders draagt de VU gelukkig wat meer succes uit. Studenten van het OZW­gebouw hebben college in een architectonisch hoogstandje, de centrale, hangende collegezaal, die hete aardap­ pel in de keel van het gebouw. Hier suggereert de VU dat het zorg draagt voor een stimule­ rende omgeving, waar je voedzame volkskost krijgt voorgeschoteld. Al is er volgens De Boer geen enkele bewezen relatie tussen het hebben van kunst en bedrijfssucces.

Het nieuws sloeg vlak voor het einde van het vorige millennium in als een bom: na maandenlange besprekingen tussen de Theologische Universiteit van Kampen en de theologische faculteit van de VU werd in 1999 de voorgenomen fusie tussen die twee afgebla­ zen. Die fusie was de beide instellingen opge­ legd door de Samen­op­Wegkerken (SoW), nu de Protestantse Kerk Nederland (PKN). Maar de VU was bang dat de nieuwe opleiding een te eenzijdig kerkelijk karakter zou krijgen. SoW en Kampen trokken zich terug en de VU verloor haar status als 'hofleverancier' van predikanten aan de SoW­kerken. Kampen ging samenwerken met de kerkelijke opleidingen aan de universiteiten in Leiden en Utrecht. Meer dan honderd jaar eerder, in 1892, waren pogingen tot verregaande samenwerking tussen de VU en Kampen ook al mislukt. Bij beide keren ging het om een fundamenteel verschil van opvatting de kerken vonden dat zij de zeggenschap hoorden te krijgen over de theologische opleiding, de VU hield vast aan het principe waar haar hele bestaan op was gebaseerd 'vrij van kerk en staat'.

Sleutelen Maar nu, in het 130ste levensjaar van de facul­ teit Godgeleerdheid, is de samenwerking ein­ delijk een feit. De Theologische Universiteit, nu de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), komt in 2012 naar de VU­campus. Om daar samen met Godgeleerdheid een theologi­ sche opleiding aan te bieden. De huidige drie vestigingen van de PThU ­ in Kampen, Utrecht en Leiden ­ gaan dicht en naast de VU wordt ook de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) een partner. "Het teruglopend aantal stu­ denten rechtvaardigt niet langer dat we drie vestigingen hebben", zei Henk van der Sar, bestuursvoorzitter van de PThU er dit voorjaar over tegen Ad Valvas Op 12 november heeft de Generale S5mode (algemene vergadering) van de PKN daar­ mee ingestemd, tijdens een zitting die niet helemaal zonder reuring was. Vijftien van de honderdvijftig synodeleden vroegen spreek­ tijd waarin, om met Elsschot te spreken, wee­ moedigheid en praktische bezwaren werden geuit. Argumenten voor en tegen weerklon­ ken, waarbij zelfs gerefereerd werd aan het

Generale Synode Protestantse Kerk, 12 november, Lunteren

in ere houden van de stad Leiden. Daar werd tenslotte de oudste theologiefacialteit gesticht door Willem van Oranje tegen de katholieke overheersing. "Allerlei synodeleden leken te denken dat er nog iets aan het besluit te sleutelen viel, terwijl ze alleen maar voor of tegen mochten stemmen", aldus Martien Brinkman, directeur van Visor, het interdisciplinaire VU­platform voor de studie van religie, cultuur en samen­ leving en voormalig decaan van Godgeleerd­ heid. Maar er is in de laatste tien jaar veel ver­ anderd, zegt hij. De SoW is de PKN geworden, de Theologische Universiteit de PThU en die heeft een eigen, zelfstandig bestuur gekregen met een eigen raad van toezicht. "De PThU is verder van de kerk afkomen te staan en dat is iets wat aan die synodeleden kennelijk is voorbijgegaan."

Joint bachelor Die verzelfstandiging van de PThU maakt de samenwerking met de VU makkelijker, zegt Brinkman. En ook de VU is wat gaan schuiven: na de sluiting van de predikantenopleiding van de SoW aan de VU hebben eerst Brinkman en daarna zijn opvolgers Bram van de Beek en Wim Janse een bonte stoet van nominaties naar de VU gehaald. Inmiddels hebben de Pinkstergemeente, de Doopsgezinden, de Her­ steld Hervormden, de Baptisten, de oosters

'De tijd van concurrentie tussen de tlieologisctie faculteiten is voorbij' orthodoxen, de moslims en binnenkort ook de boeddhisten en hindoes hun opleiding aan de VU, waarbij ze hun eigen vakken inpassen in de bestaande opleidingen van Godgeleerdheid. De aanvankelijke tegenslag bleek uiteindelijk het beste wat de faculteit kon overkomen. Ter­ wijl in de jaren daarna overal de theologische faculteiten wegkwijnden, groeide Godge­ leerdheid aan de VU uit tot de sterkste en de grootste, puur omdat de decanen gedwongen waren op zoek te gaan naar andere manieren om het voortbestaan van hun faculteit te garanderen. Inmiddels heeft Godleerdheid zo'n goed internationaal netwerk opgebouwd dat ze voor de PThU weer een aantrekkelijke partner is geworden. "De VU heeft een bachelor die zeer verwant is aan die van PThU, omdat hij vanuit christelijk perspectief is opgebouwd", aldus Van der Sar. "Daarom bieden we straks samen een joint bachelor aan. In Groningen, waar de theolo­ gische faculteit meer godsdienstwetenschap­ pelijk is georiënteerd, verzorgen wij een derde deel van de bestaande bachelor." Naast de bachelor Theologie heeft en houdt de VU een bachelor religie levensbeschouwing. In Amsterdam vestigt de PThU ook haar bestuursbureau, maar de vestiging in Groningen is volstrekt gelijkwaardig aan die in Amsterdam, benadrukt Van der Sar. De accenten in de bacheloropleidingen in Amsterdam en Groningen zullen iets anders zijn. "In Amsterdam is het immers een met de VU gedeelde opleiding, terwijl de opleiding

VInr: Wim Janse, decaan faculteit Godgeleerdheid VU, Henk van der Sar, bestuursvoorzitter van de Protestantse Theologische Universiteit en Geurt Henk van Kooten, decaan faculteit Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap Rijksuniversiteit Groningen

in Groningen die van de RUG zal zijn, met substantiële inbreng vanuit de PThU." "*'' Ook in het onderzoek zuUen er verschillen zijn. "Zo zal wat de praktische theologie betreft in Amsterdam de nadruk meer liggen op de eredienst, de liturgie, en in Groningen meer op de ecclesiologie. de vormgeving van de kerk in haar maatschappelijke context." Dat zal straks duidelijk worden uit de verdeling van de elf structurele leerstoelen van de PThU, waarover Van der Sar nog niets wil zeggen omdat de universiteitsraad zich daarover nog moet uitspreken. "In ieder geval gaat de leer­ stoel Oude Testament naar Amsterdam en het Nieuwe Testament naar Groningen."

In kritische affiniteit "De tijd van concurrentie tussen de theo­ logische faculteiten is wat mij betreft echt voorbij", zegt Wim Janse, de huidige decaan van Godgeleerdheid. "Mijn insteek is heel sterk om met elkaar op te trekken. Samen met de PThU gaan we theologie op de VU­campus nog meer focus en massa geven, en de toch al indrukwekkende internationale status nog meer vergroten. En dat allemaal met behoud van onze eigenheid ­ in kritische affiniteit met de eigen traditie." Want de diversiteit, dat is volgens Janse de grote aantrekkingskracht van theologie op de VU­campus. "We oefenen hier de samenleving in het klein, waarbij iedereen zijn eigen tra­ ditie zo verwoordt dat de ander die verstaat, zodat er dialoog ontstaat." Van der Sar en Brinkman hebben altijd geweten dat met het afblazen van de fusie in 1999 het laatste woord niet was gezegd, vertellen ze ieder afzonderlijk. "We hebben nooit toegelaten dat de verhoudingen zouden worden verstoord", aldus Brinkman. "Meteen na de opzegging van de overeenkomst met de SoW kwam de VU als partner weer heel snel in beeld." Ook VU­bestuursvoorzitter René Smit is blij. "Het besluit van de Generale Synode is toekomstgericht. Door theologie binnen brede universiteiten een stevige impuls te geven, wordt groei van studentenaantallen en intei­ nationale wetenschappelijke profilering en samenwerking mogelijk. Ik verwacht veel van deze hernieuwde samenwerking." Met dank aan Mirjam Gouweloos voor de sfeer impressie van de synodevergadering. Reageren"? Mail naar redactie@advalvas.vu nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen