Ad Valvas 2010-2011 - pagina 343

wetenschap 7

ad valvas 7 april 2011

Oud worden met Peter of Anne Psycholoog Peter Roelofsma experimenteert met een virtuele zorgcoach voor ouderen, zodat ze niet vereenzamen.

therapie boekt vaak even goede resultaten als face-to-face-therapie. De menselijke soort is geschikt om een duurzame sociaal-emotionele relatie aan te gaan met virtuele karakters. Ik

Minder eenzaam Is virtueel contact niet een beetje schraal voor ouderen die vaak toch al veel alleen zitten? Betekent het dat ze het straks met nog minder

WELMOED VISSER BEELD: RODNEY HOINKES

"Goedemorgen, hoe voelt u zich vandaag? Wat denkt u van een wandeling?" Een paar honderd Amsterdamse ouderen kunnen binnenkort in de ochtend zo'n begroeting verwachten van hun virtuele coach. Psycholoog Peter Roelofsma van de faculteit Sociale Wetenschappen is een van de bedenkers van het project A2E2 (Adaptive Ambient Empowerment of the Elderly). Virtuele coaches kunnen volgens hem de mentale en fysieke gezondheid van ouderen bevorderen. Bewoners van zorgcentrum NeUestein in stadsdeel Zuidoost krijgen binnenkort een

beeldscherm met een virtuele coach op hun kamer. De coach zal ze oproepen te gaan bewegen, of te gaan slapen als het daar tijd voor is. Het computerprogramma kan ook eenvoudige medische gegevens verzamelen, bijvoorbeeld door bloeddruk, hartslag en gewicht te meten. De coach zoekt zelf contact met de oudere bewoner. Hij meldt zich bijvoorbeeld als het tijd is om op te staan.

zie geen enkele reden waarom virtuele coaches in de toekomst zelfs niet beter kunnen werken dan echte coaches."

Peter en Anne De virtuele coaches heten Peter en Anne. Hun uiterlijk is ontwikkeld in samenspraak met de ouderen zelf Roelofsma "Wat daarbij meteen opviel, is dat mannen gecoacht willen worden door een vrouw en vrouwen door een man." Daarom werden er een mannelijk en een vrouwelijk karakter ontwikkeld. Roelofsma had verwacht dat mensen graag tegen een knappe coach zouden willen aankijken, een 'George Clooney-achtig figuur', maar dat was niet zo- zowel het mannelijke als het vrouwehjke karakter is niet uitgesproken mooi. Wel is de vrouw opvallend jonger dan de man. En de avatars [karakters, red.] lijken niet erg op echte mensen. Roelofsma: "Je kunt een virtuele coach maken die bijna niet van een echt mens te onderscheiden is, maar dat wilden de ouderen niet. Dat vinden ze eng. En echt lijkende karak-

'We willen wel bij oma op bezoek, maar hebben een zetje nodig om het ook te doen' menselijk contact moeten doen? "Dat is niet de bedoeling", zegt Roelofsma. "Het moet juist andersom werken via de coach kunnen familie en zorgverleners in de gaten houden hoe het met iemand gaat. Hij herinnert hen eraan als ze te lang niet zijn langs geweest. Voor langsgaan geldt hetzelfde als voor bewegen, we willen

of computerwetenschappers. Die kunnen technisch razendknappe applicaties maken, maar dan zijn er maar weinig mensen die ze kunnen gebruiken. Daarom is het belangrijk dat sociale wetenschappers zich met techniek bemoeien. Wij weten hoe je iets kunt maken voor veel gebruikers." Om zijn programma te laten slagen, stak Roelofsma de afgelopen jaren veel tijd in het bij

elkaar brengen van techneuten, beleidsmakers, ambtenaren, sociale wetenschappers, zorgverleners en natuurlijk ouderen zelf Ze spraken vaak een volstrekt andere taal, maar als ze elkaar eenmaal begrepen, waren ze wel bereid naar elkaar te luisteren, vertelt Roelofsma.

Thuis opereren De mogelijkheden van slimme technologische toepassingen in huis zijn volgens Roelofsma nog lang niet uitgeput. De koelkast die zelf de voorraad bijhoudt en de thermostaat die vanzelf afslaat als er niemand meer in huis is, zijn al langer bekend. Roelofsma denkt dat virtuele technologie in de toekomst ook kleine medische ingrepen thuis mogeUjk zal maken. "Je kunt nu al opereren op afstand. Het is niet meer ver weg datje in je eigen bed kunt blijven liggen, en dat de chirurg op afstand kleine ingrepen bij je doet", voorspelt Roelofsma. Reageren' Mail naar redactie@aclvalvas vu nl

Zetje "Mensen weten wel dat het goed is om te gaan bewegen, maar ze hebben vaak net even een zetje nodig", zegt Roelofsma. "Een coach die voorstelt om een paar oefeningen te doen, kan de doorslag geven." Dat de coach geen echt mens is, maakt volgens hem niet uit. "Internet-

grootste uitdagingen van onze samenleving in de nabije toekomst. "Er komen zo veel ouderen bij, dat we slimme technologie moeten inzetten om al die mensen te kunnen verzorgen. Nieuwe technologieën, zoals de virtuele coach, kunnen daarbij helpen."

wel bij oma op bezoek, maar we hebben vaak een klein zetje nodig om het ook echt te doen." Voor eenzame ouderen werkt de virtuele coach bovendien drempelverlagend bij echt contact, heeft Roelofsma gemerkt, die kleine gesprekjes met de coach maken het gemakkelijker om ook op mensen af te stappen. Naast het experiment zijn er nieuwe programma's in ontwikkeling. Daarmee kan de virtuele coach ouderen nieuwe vaardigheden gaan leren, zoals een training in sociale vaardigheden.

Subsidietijger De a^elopen jaren hebben psycholoog Peter Roelofsma en zijn team zo'n tien miljoen euro aan subsidies binnengehaald voor verschillende grote ondenoeksprojecten op het gebied van let In de zoii;. Vaak was dat In samenwerking met andere Europese partners. "Dat geld geeft continuïteit aan onze projecten. Meestal krijgen ict-programma's voor ouderen een projectsubsidie van bijvoorbeeld drie jaar. In die tijd wordt een prachtige applicatie ontwikkeld, maar dan Is het geld op en Is er al snel niemand meer die weet hoe het programma werkt. Continuïteit is heel belangrijk. Daarom ben Ik heel blij dat het ons tot nu toe goed is gelukt om telkens weer subsidies los te krijgen."

ters roepen andere verwachtingen op." De coach heeft drie functies. Hij is expert, mentor en motivator. Roelofsma- "Dat betekent dat mensen bij hem als expert terecht kunnen met vragen, bijvoorbeeld over het weer, evenementen in de buurt of over medische zaken. Als mentor vraagt de coach de oudere bewoner hoe het met hem gaat. Bij eenzaamheid krijgt de bewoner adviezen, bijvoorbeeld. Volg de online vriendschapsverrijkingscursus'. En als motivator helpt de coach de bewoner een voorgenomen leefstijl vol te houden en voldoende te bewegen. De vergrijzing is volgens Roelofsma een van de

De virtuele coach oogt rustig en simpel, het is bijna saai voor iemand die het moderne visuele geweld vanyoutube, facebook en computerspelletjes gewend is. Dat is bewust, vertelt Roelofsma. Het programma moet intuïtief te bedienen zijn, zonder datje iets van computers weet. "Vaak zijn de ontwerpen van ingenieurs

Vaker flössen

Nieuwe neus

Drankgen ontdekt

Foetaal hart

De meeste mensen flössen niet vaak genoeg voor een goed resultaat. Dat zegt hoogleraar tandheelkunde Fridus van der Weijden in het Nederlands Tijdschnft voor Tandheelkunde. Het flössen van tanden en kiezen is volgens de hoogleraar in principe een goede methode om tandplaque te verwijderen. Ook is de techniek ervan via de tandarts en mondhygiënist eenvoudig te leren. Maar slechts zeven procent van de Nederlandse bevolking houdt het flössen op regelmatige basis vol. Daarom, zegt Van der Weljden, is het verstandig naast het poetsen tandenstokers en ragers te gebruiken. Dat geeft m de praktijk het beste resultaat om vorming van plaque en ontsteking van het tandvlees tegen te gaan. (DdH)

Elk jaar raken zo'n 250 mensen door ernstige verbranding hun neus of oren kwijt. Die zijn heel moeilijk te reconstrueren, omdat ze uit kraakbeen bestaan. Kraakbeen uit stamcellen is een oplossing, stelt Paul van Zuijlen, de nieuwe hoogleraar brandwondengeneeskunde aan VUmc, donderdag in zijn oratie. Van Zuijlen werkt als plastisch chirurg onder meer in het brandwondencentrum in Beverwijk. "Als er te veel kraakbeen verloren is gegaan, kan ik een neus niet reconstrueren. Dat is hetzelfde als een tent wiUen opzetten zonder tentstokken", legt Van Zuijlen uit. Nieuwe huid wordt al succesvol uit stamcellen gekweekt. Van Zuijlen denkt dat het kweken van kraakbeen uit stamcellen niet meer ver weg is en gaat daar onderzoek naar doen. (WV)

We got htm.' het gen dat alcoholisme veroorzaakt. Onderzoekers van het Nederlands Tweelingen Register (NTR) en de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst (NESDA) hebben ontdekt dat het gen AUTS2 de boosdoener is. Dit gen, dat in eerder onderzoek al in verband is gebracht met autisme en ADHD, speelt een rol bij het aansturen van prikkels die mensen ervaren als ze alcohol drinken. Mensen met een bepaald variant van dit gen drinken gemiddeld vijf procent meer alcohol dan mensen met een andere, minder vaak voorkomende, variant van datzelfde gen. De onderzoekers vergeleken het DNA van meer dan 47.000 mensen en onderzochten daarnaast muizen en fruitvliegjes. Er zijn twee versies van het gen. De ene versie komt drie keer vaker voor dan de andere. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. [PB)

3D-echoscopie kan gebruikt worden om de conditie van een ongeboren kind in de gaten te houden. Dat blijkt uit onderzoek waar Lukas Uittenbogaard onlangs bij VUmc op promoveerde. In geval van ziekte tijdens de zwangerschap, bij het kind of bij de moeder, was het voor artsen heel moeilijk een inschatting te maken van de conditie van de foetus. Driedimensionale (3D) echoscopie van het groeiende hart is een van de laatste ontwikkelingen in de verloskunde. Hiermee kan de pompfunctie van het hart worden beoordeeld en zijn eventuele aangeboren hartafwijkingen beter in beeld te brengen. Uittenbogaard bracht de normale groei van hartkamers in kaart. Ook gebruikte hij miniatuurproefopsteUingen om foetale harten na te bootsen en de techniek te testen. (FB)

Bijna saai

Bij elkaar werken er zo'n dertig tot veertig mensen aan de projecten.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen