Ad Valvas 2010-2011 - pagina 435

social media special 7

lad valvas 9 juni 2011

SpgüH

^^^^^''^^^''^^'OO^^^X'^^^^^^^^

SOCIAL MEDIA SPECIAL X

Twitterend feedback geven, interactieve colleges op I-pad: de sociale media rukken op, ook in het onderwijs. Deze special over de recente ontwikkelingen is een uitgave van de Kring van Hoofdredacteuren van Hogeronderwijsbladen, en verschijnt in dertien universiteits- en hogeschoolbladen.

^Internet maakt dom' Internet tast je hersenen aan, beweert auteur Nicholas Carr. Overdreven, nuanceren Nederlandse wetenschappers. Maar er gebeurt wel iets in de bovenkamer...

zetten ofte lezen, daar krijgen ze meer moeite mee." Het grote verschil tussen oude en nieuwe media is volgens Van Heusden dat het geschreven woord letterhjk voor de ogen blijft staan. In tegenstelling tot het digitale woord beweegt het niet en kun je niet doorklikken. "En dan kun je abstracte gedachten vormen", legt hij uit. "Je kunt er naar kijken, je ziet het voor je." Het sonnet is een mooi voorbeeld. "Een vorm van poëzie die pas mogeUjk werd dankzij geschreven tekst. Een sonnet is te ingewikkeld om alleen mondeling over te dragen. Het is redenering in poezievorm. Je begrijpt het alleen als je kunt lezen en teruglezen. Zonder de drang om door te klikken." Die drang om door te klikken en verder te surfen, daar ligt het eigenlijke probleem, denkt Van Heusden. "Het is moeilijk om je op één onderwerp te concentreren. Internet is snel en veranderlijk en nodigt constant uit om over te gaan naar het volgende onderwerp. De waarde van iets lijkt te schuilen in de mate waarin het je 'doorslingert' naar de volgende ervaring. En dat staat haaks op de geschreven tekst, die juist uitnodigt om te blijven hangen."

TEKST: ANNE CARLIJN KOK FOTOS: JEROEN VAN KOOTEN F5 is mijn favoriete knop, nieuwe maü bekijk ik direct en Facebook slokt uren van mijn tijd op. Digitale afleiding is overal en ik geef er heel gemakkelijk aan toe. Daar kom ik achter terwijl ik me probeer te concentreren op dit stuk. Over, jawel, de invloed van social media op gedrag en hersenen. Raken we eraan verslaafd en maakt het ons dommer, zoals Amerikaanse wetenschappers beweren? Sommige wetenschappers zien een gevaar in social media. Het is verslavend, het tast je hersenen aan en je zou er dommer van worden, schrijft de Amerikaanse autetir Nicholas Carr in zijn boek Het Ondiepe, over de invloed van internet op onze hersenen. Hij denkt dat we niet meer diep en grondig kunnen denken en onze concentratie sneller verliezen omdat delen van de hersenen aftakelen of zelfs verdwijnen door veel internetten. Ook de Britse neuroloog Susan Greenfield ziet internet als een gevaar, vooral voor kinderen. Zij denkt dat door het digitale verkeer communiceren moeilijker wordt, net als het opbouwen van relaties.

Onderzoek ontbreekt Een interessante discussie noemt hersenonderzoeker en docent aan het VU Medisch centrum, Jeroen Geurts, de grote aandacht voor de invloed van social media op je brein. "Maar ik vrees dat er gewoon nog niet zo heel veel over bekend is. Er zijn allerlei verwachtingen, maar er is nog geen onderzoek dat aantoont dat het slecht is of dat je hersenen veranderen." Het brein verandert constant, legt hij uit. "Hersenen passen zich aan. We leren door internet nieuwe dingen, we gaan

Interrupties zijn storend Maar deze doemscenario's ziet Niels Taatgen, hoogleraar Kunstmatige Intelligentie aan de Rijksuniversiteit Groningen, niet. "Het is overdreven te stellen datje hersenen definitief veranderen. Ik zie het probleem wel, maar je hersenen veranderen altijd als je iets leert." Volgens Taatgen zit het probleem van social media veel meer in het verlies van

Jeroen Geurts, VUmc

'Hersenen passen zich aan. We leren door internet nieuwe dingen, we gaan sneller schakelen' productiviteit. "Het geeft constant onderbrekingen tijdens ie werk", verklaart hij. "Interrupties zijn normaal, de telefoon gaat of er komt iemand binnen. Maar de helft van de interrupties bestaat uit zelfinterrupties. Waarom doen mensen dat? En hoe erg is dat?" Hoe erg het is, hangt af van je bezigheden. Af en toe is het heel goed om te switchen tussen verschillende taken, vindt Taatgen. "Maar bij werkzaamheden die concentratie vergen, zoals het schrijven van een paper of een boek, is een interruptie echt storend. Uit sociaal-psychologisch onderzoek blijkt dat mensen meer geneigd zijn te kiezen voor korte-termijndoelen met een kleine beloning, zoals Facebook of Twitter, dan geconcentreerd te blijven op lange-termijndoelen met een grote pay-ojff."

Barend van Heusden, Het 'gevaar' zit volgens Taatgen in het terugschakel en naar je paper of artikel. "Dat doen we meestal niet meteen. Je moet altijd weer over een hobbel heen. Als je leest of schrijft heb je een hele context in je hoofd", vertelt Taatgen. "Die bouw je langzaam op terwijl je bezig bent. Na een interruptie moet je alles weer activeren. Het is dan verleidelijk om eerst op Facebook of Twitter te kijken. Dat maakt de afleiding nog erger, het kost dan nog meer moeite om terug te keren naar je hoofdtaak. Hoe dat precies zit, daar doe ik nu onderzoek naar."

Rijksuniversiteit Groningen

'Het vermogen om te analyseren, dat gaat achteruit. Ik merk dat ook bij mijn studenten'

Abstract denken wordt minder "Het is inderdaad wel handig als je niet steeds wordt afgeleid", beaamt Pieter Roelfsema, directeur van het Nederlands Instituut voor Neurowetenschappen en hoogleraar nemrobiologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Terugschakelen is lastig, we zijn geen computer die gemakkelijk tussen verschillende taken schakelt. Ik sluit ook niet uit dat we ons minder goed kunnen concentreren op lange stukken tekst. Maar dat internet je dom maakt, zoals Carr beweert, daar ben ik het helemaal niet mee eens." Internet maakt de mens juist slim, vindt hij. "Social media leiden af, maar internet geeft veel bruikbare informatie, die snel beschikbaar is. Vroeger las ik een boek en kwam ik er op het eind achter dat het niet was wat ik zocht. Met een kater als gevolg. Als ik nu iets wil weten, ga ik het internet op. Je hoeft maar twee keer te klikken en je weet hetzelfde als na het lezen van een boek." Ook Barend van Heusden, hoogleraar Cultuur en Cognitie aan de Rijksuniversiteit Groningen, denkt niet dat internet dom maakt. "Maar", zegt hij, "ik denk wel dat het vermogen tot abstract denken afneemt, zoals Carr beweert. Het vermogen om lang en grondig iets te analyseren, aandacht voor iets te hebben, dat gaat achteruit. Ik merk dat ook bij mijn studenten. Het vermogen om complexe redeneringen op te

sneller schakelen in ons hoofd. Maar als je Facebook en Twitter uitzet, is alles na een tijdje weer bij het oude." Het is wel belangrijk dat het brein afwisselende informatie krijgt. "Je moet proberen je brein fit te houden. Dat kan door sporten of het nieuws volgen. Maar het is geen slecht idee om af en toe ook een moeilijk boek te pakken, een boek datje brein als het ware uitdaagt. Dan leg je nieuwe verbindingen aan." Social media leiden dus af en verminderen het vermogen tot abstract denken. Maar maken ze dommer? En geven ze blijvend aangetaste hersenen, zoals Carr en Greenfield beweren? Hersenonderzoeker Geurts zegt datje door het gebruik van internet kritisch leert kijken naar informatie en beweringen. En zo kijk ik dus ook maar naar de beweringen van Carr en Greenfield over aangetaste hersenen en dommer worden. En nu moet ik nodig mijn Facebook checken. Nicholas Carr Het Ondiepe, hoe onze hersenen omgaan met internet Maven Publishing, 2011 Reageren"? Mail naar redactie@advalvas vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen