Ad Valvas 2010-2011 - pagina 359

wetenschap 7

AA valvas 14 april 2011

i

iHistoricus Ronald Kroeze over modern leiderschap

iMeer moraal, minder cijfers ^l^^,.^,

Iln De Leiderschapscarrouse/vertellen leiders uit politiek jen bedrijfsleven wat [zij goed leidersciiap [vinden. Daarbij valt het Iwoord charisma niet.

De bestuurders van de VU komen niet voor in De leiderschapscarrousel van Sjoerd Keuien en Ronald Kroeze. iVlaar tiistoricus Kroeze heeft er desgevraagd wei een mening over, "Bestuursvoorzitter René Smit beseft dat de VU een bepaalde eigenlieid heeft - noem het iets met bezinning of spirituaiiteit - en neemt dat mee in zijn beleid. Zo pakt de VU bijvoorbeeid uit met diversiteit en heeft bijna alle religies in huis." Ook is het volgens Kroeze in de mode om kwesties moreel te wegen. "iVlaar ik signaleer wei een spanning door het debat dat al twee jaar speelt over de hoge beloning van het VU-bestuur. Het zou het bestuur sieren ais ze uit moreel oogpunt afzag van haar hoge beloning en de Balkenende-norm zou respecteren." Kroeze ziet bij Smit vooral een kwantitatief gerichte managementstijl. "Zijn verhaal gaat steeds meer over cijfers, studentenaantallen en rendementen."

[TEKST: WIN CASTERMANS [FOTO: MC-VU/YVONNE COMPIER

'Ik zei altijd- we zijn een normaal I bedrijf, dus voetjes op de grond', vertelt Jeroen van der Veer in De leiderschapscarrousel De voormalig SheU-directeur hamert op soberheid en normaal doen. Toch gelooft hij niet in een typisch Nederlandse leiderschapsstijl. Op de vraag van j de auteurs wat goed leiderschap dan wel is, antwoordt hij. 'Leiderschap is rekenschap geven van je verleden.'

Historische wezens Ook VU-historicus Ronald Kroeze, die samen met vakgenoot Sjoerd Keulen het boek schreef, vindt historisch besef essentieel voor een goede leider. Kroeze en Keulen combineren onderzoek met interviews met Nederlandse ceo's en andere leiders. De ondertitel van het boek - Waarom iedere tijd zijn eigen leider vraagt - roept natuurlijk de vraag op welke leider bij déze tijd past. Kroeze heeft daar een duidelijk beeld van "De leider van nu moet moreel hoogstaand, dienend en sober zijn." Volgens hem voldeed Jan Peter Balkenende uitstekend aan dat plaatje. "Hij durfde moreel stelling te nemen, hij had het tot vervelens toe over normen en waarden en zijn voorbeeldrol was geloofwaardig. Maar ook premier Mark Rutte presenteert zichzelf als zeer normatief en moralistisch." En ook topman Jeroen van der Veer, een van de zestien gemterviewden, voldoet volgens Kroeze aan dit criterium van modern leiderschap. Het populairwetenschappelijke boek maakt een vergelijking tussen leiders uit de politiek en het het bedrijfsleven, en plaatst leiderschap in historisch perspectief Kroeze: "Wij zijn wezens die continu met het verleden bezig zijn. We zijn gemteresseerd in onze familiegeschiedenis en de foto's m familiearchieven, maar wülen

Kroeze: 'De leider van nu moet moreel hoogstaand, dienend en sober zijn'

ook weten in welke tijd we leven." Volgens Kroeze is dit historisch besef helemaal belangrijk voor leiders. "Allereerst maakt het hen bewust van de tijdelijkheid van hun leiderschap. Het besef ik ben een van de velen in de reeks. Een nieuwe leider voelt vaak de druk van zijn organisatie om iets anders te doen dan zijn voorganger. En breken met het verleden kan ook heel aanlokkelijk zijn. Maar een goede leider beseft dat de identiteit, kracht en eigenheid van de organisatie juist in het verleden liggen, daar moetje niet bij voorbaat mee willen breken. Met historisch besef wapen je jezelf tegen modes en hypes."

hebben hun ideeën nut als barometer van de tijdgeest, maar managers kunnen hun koers beter niet laten bepalen door een hype. Bovendien geloven de auteurs niet, zoals veel standaard

Wildgroei

managementboeken uitdragen, dat er maar één type leiderschap favoriet is. "Lees mijn boek, dan ben jij straks die nieuwe moralistische, dienende leider. Zo werkt het niet", zegt Kroeze. De door de auteurs benaderde leiders, onder wie Ruud Lubbers, Rijkman Groenink en Felix Rottenberg, baseerden hun managementstijl niet op dergelijke boeken. Een modern leider moet niet aUeen moreel hoogstaand zijn, maar ook dienend. Een leider in de publieke sector zit er immers niet voor zich-

Leiderschap is in. Vorig jaar telde Marjolijn Februari, columnist van NRC ïiandAioXad, zo'n driehonderd Nederlandstalige en ruim negenduizend Engelstalige boeken over leiderschap. Afgelopen decennia maakten minstens vijfhonderd verschillende managementstijlen aanspraak op de titel- beste vorm van leiderschap. Keulen en Kroeze laten zien dat de opvattingen van managementgoeroes vooral tijdgebonden zijn. Daarom

'Wij zijn wezens die continu met het verleden bezig zijn'

Geen compensatiegift Stilistof eist levens Nederlandse particulieren zijn niet bereid om met hun giften aan goede doelen de bezuinigende overheid te compenseren. Dat blijkt uit onderzoek van de werkgroep Filantropische Studies. De overheid moet er niet op rekenen dat het particulier initiatief de gaten die gaan vallen, automatisch zal opvullen. Particulieren en bedrijven willen best aan goede doelen geven, maar instellingen voor goede doelen lijken niet altijd de juiste manier te hebben gevonden om dit potentieel in daadwerkelijke giften om te zetten. Allochtonen worden rtiinder vaak benaderd, hoewel het onderzoek aantoont dat hun vrijgevigheid niet onderdoet voor autochtonen. Vermogende Nederlanders geven relatief veel, maar echt grote giften zijn nog uitzonderlijk. (FB)

Volgens een eerste European Nitrogen Assessment gaan mensen in Europa gemiddeld zes maanden eerder dood door te veel stikstof in lucht en water. Dit blijkt uit een omvangrijk Europees onderzoek waaraan tweehonderd experts meewerkten. De verzuring van het milieu kan onder meer tot chronische aandoeningen van de luchtwegen lijden. "Het gaat bij gezondheidsschade vooral om stikstofoxiden als gevolg van verbrandingsprocessen in industrie en verkeer en ammoniak uit de intensieve veehouderij," zegt VU-hoogleraar integrale stikstofstudies Wülem Erisman in de Volkskrant Volgens hem is het probleem aan te pakken door zuiniger te bemesten, minder vlees te eten en door schonere auto's. De schade van het stikstofoverschot in Europa bedraagt minimaal zeventig mUjard euro. (DdH)

zelf, stelt Kroeze, maar voor de organisatie. "Hij wü dat de organisatie over dertig, veertig jaar nog bestaat. Dus hij moet haar overeind houden en laten floreren." Daarnaast heeft een succesvol leider een goed verhaal, dat niet vrijblijvend is. "Het moet kloppen, bij hemzelf passen én aansluiten bij de tijdsgeest." Bovendien, zegt Kroeze, dient een leider in de publieke sector zich vooral niet uit te laten over typische managementzaken. "Cijfers horen op de achtergrond te blijven. Doe het beheer daarvan in Stute en laat de inhoud voor zich spreken." Leiders hebben niet minder dan een voorbeeldrol. Veelzeggend vindt Kroeze de discussie over de bonus van ING-topman Jan Hommen. "ING kreeg veel kritiek na de toekenning van 1,2 miljoen aan Hommen. Na grote publieke ophef zag Hommen af van de bonus. Juridisch had hij er recht op, financieel ook - de bank had winst gemaakt - maar moreel gezien niet. Het morele argument bleek uiteindelijk doorslaggevend. Ook voor Hommen zelf"

In rector Lex Bouter ziet Kroeze graag de hoogleraar die professionals kan aanspreken binnen de organisatie. Daarom vond hij het opmerkelijk dat Bouter bij een bijeenkomst over het promovendibeleid een cijfermatig verhaal hield. "Hij vertelde hoeveel promovendi er zijn, wat ze opleveren, hoe we er meer kunnen krijgen, hoeveel ze kosten. Dat is geen spannend verhaal, dat is een managersverhaal." Op dit moment zet het VU-bestuur sterk in op health life sciences. Op zich een goede zaak, vindt Kroeze. "Maar die inzet moet wel uit inhoudelijke overtuiging voortkomen, en niet alleen omdat daar meer geld te halen valt dan elders." Kroeze voorspelt dat subsidieverhoudingen over tien jaar weer anders liggen. "Dan is die hype over, bestaan de betreffende subsidies niet meer en moeten we met de volgende hype mee. Op zo'n manier verliest de universiteit haar eigenheid."

Reageren? Mail naar redactie@advalvas vu nl

Sjoerd Keulen en Ronald Kroeze, De leiderschaps carrousel, Waarom iedere tijd zijn eigen leider vraagt, Boom, Amsterdam 2011, 299 pag , € 24,90

Zeekooi

Maansteen

Onze mooie Nederlandse bodem verzüt. Dat is een ernstige bedreiging van de landbouwgronden. Ongeveer een kwart van Nederland is er vatbaar voor en deze gebieden worden doorgespoeld met kostbaar, zoet water om de verzilting tegen te gaan. Maar! Die verzilting biedt ook kansen, blijkt uit onderzoek van ecoloog Arjen de Vos, die op 20 aprU promoveert. De verzilting maakt duurzame züte landbouw mogelijk. Veel landbouwgewassen gedijen niet op züte grond, maar door gebruik te maken van zoutplanten (halofyten), planten die van nature in een zout müieu voorkomen, kan verzilte landbouwgrond toch in gebruik blijven. Een voorbeeld is zeekooi, die langs de Afsluitdijk groeit. Inmiddels wordt die op steeds grotere schaal geteeld en op de markt gebracht, zie www.zeekool.nl. (PB)

De zwarte vlekken die je ziet als je naar de maan kijkt, bestaan uit maanmagma. Dit is relatief zwaar gesteente met veel titanium erin. Mirjam van Kan-Parker onderzocht de vraag hoe deze zware gesteentes aan de oppervlakte van de maan zijn gekomen. Ze deed dat onder meer door de gesteentes onder zeer grote druk na te maken. Met haar 'kunstmagma' komt Van Kan Parker tot de conclusie dat wanneer de temperatuur en de druk maar hoog genoeg zijn, de maanmagma's inderdaad naar de oppervlakte van de maan kunnen komen. Van Kan-Parker promoveert op donderdag 14 aprü. (WV)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen