Ad Valvas 2010-2011 - pagina 312

6 recensie

ad valvas 17 maart 2011

Dromen van een gereformeerde opstand Het stripboek Op weg naar Zoar gaat over de belevingswereld van een reformatorisch meisje. Moslims, joden en zelfs socialisten herkennen zich erin. TEKST: PETER BREEDVELD ILLUSTRATIES: SELA

In het beeldverhaal Op weg naar Zoar droomt het dertienjarige meisje Sela over een 'refolutie', een opstand van de laatste bevindelijk gereformeerden, die er de brui aan geven en uit het ontkerkelijkte Nederland wegtrekken. Ze gaan naar Zoar, een van de bijbelse steden die samen met Sodom en Gomorra zouden worden vernietigd door God. De stad werd echter gespaard, omdat Lot en zijn dochters er hun toevluchtsoord vonden.

Schuldige gedachten In Sela's droom begint het met 'onlusten': een demonstratie op het Binnenhof, en vanaf daar trekt het gereformeerde volk verder. Auto's worden in zee gegooid, aardse bezittingen achtergelaten. De NOS doet verslag, de overheid zit met de handen in het haar, want er vertrekt heel wat mankracht en know-how uit het land. De volgende dag, tijdens het afdraaien van de zondagroutine, moet Sela steeds terugdenken aan haar droom. In de kerk steekt de dominee

Bevindelijk Bevindelijk m\ zeggen dat de waarheid van de Bijbel, de geloofsleer, niet alleen begrepen dient te worden met het verstand, maar ook aanvaard met het hart. De bevindelijk gereformeerden vormen een orthodox-protestantse groepering in de Nederlandse samenleving. In de volksmond wordt de bevindelijk gereformeerde kerk ook wel zwartekousenkerk genoemd. De term reformatorisch heeft betrekking op de zuil van de bevindelijk gereformeerden. Het overgrote deel van de bevindelijk gereformeerde bevolkingsgroep stemt op de SGP.

een sombere preek af over de gereformeerden, die in de duisternis van het zondige Nederland wandelen. Sela slingert in gedachten van kroonluchter naar kroonluchter, bovenin de kerkzaal, terwijl ze aan haar oudere broer denkt, een homo die van zijn geloof is gevallen en in de grote stad woont, boven een kebabzaak. "Het boek is niet echt autobiografisch", verklaart auteur Sela, "want ik heb flink wat uit mijn duim gezogen. Wij woonden bijvoorbeeld niet in een rijtjeshuis, zoals de Sela in het boek, en we waren ook met veel minder kinderen thuis." De broer in het verhaal is gebaseerd op vijf verschillende mannen die Sela kent of heeft gekend. "Maar het dagdromen in de kerk, dat is wel autobiografisch. En daar voelde ik me dan ook heel schuldig over. Als je je gedachten liet afdwalen, niet luisterde naar de preek van de dominee, zou je naar de hel kunnen gaan", vertelt Sela. "Datje zelf dingen ging verzinnen, je onafhankelijk opstelde van het Woord van God, strookt ook niet met de statische reformatori-

sche cultuur, waarin alles vastligt en de Bijbel altijd het laatste woord heeft."

Betaalbare k u n s t Sela ziet haar boek, de eerste strip in het fonds van de literaire uitgever Prometheus, als een 'monumentje' voor de belevingswereld van een jong gereformeerd meisje, dat opgroeit in een 'woordcultuur', die conflicteert met haar 'beeldcultuur'. "Ik heb geprobeerd die twee te combineren in mijn boek, om te zien of het lukt ze met elkaar in evenwicht te brengen." Daarom koos ze voor het medium strip. Het boek heeft succes: critici bespreken het gunstig en het afgelopen weekend werd het tijdens de Stripdagen in Gorinchem uitgeroepen tot het beste literaire beeldverhaal van het afgelopen jaar. Ook in Sela's eigen gereformeerde milieu is dat niet onopgemerkt gebleven. "Sommige mensen zeggen dat ze het jammer vinden dat ik geen positief beeld heb geschetst van het reformatorische geloof, maar daar ben ik helemaal niet mee bezig geweest, met positief of negatief Ik heb het verhaal ontdekt terwijl ik het aan het maken was." Zelfheeft ze de reformatorische zuU de rug toegekeerd. "Dat is een proces vanjaren geweest. Vroeger werd ik wel eens midden in de nacht wakker met gedachten als: 'Heb ik het niet mis?' of: 'Ga ik niet te ver?' Ik weet ook dat er mensen

'Het dagdromen in de kerk is autobiografisch. Daar voelde ik me heel schuldig over' wakker van liggen dat ik niet meer geloof, en in het begin voelde ik me daar schuldig over, maar dat heb ik nu achter me gelaten." Voor gelovigen is God het antwoord op moeilijke vragen over leven en dood, vindt Sela, maar er zijn ook andere, meer objectieve antwoorden. "Niet dat ik niet erken dat het subjectieve geloof mensen troost kan bieden. Ik ben ook absoluut geen atheist of zo."

Herkenbare situaties De kracht van Sela's werk zit 'm in wat zij open laat, wat zij door haar lezers zelf laat invuUen. Sela's ouders hebben bijvoorbeeld geen gezicht, de wijk waarin zij woont, wordt met slechts een paar lijnen aangegeven. De personages praten in standaardfrasen. 'De dominee heeft ernstig gepreekt'; 'Staan de onderzetters op tafel?' Het is een kleurplaat die iedereen naar eigen believen kan inkleuren. Sela's situatie zal menige gereformeerde of Nederlands hervormde bekend voorkomen, en ik kan me voorstellen dat er ook moslims of joden zijn, die zich erin herkennen. "Grappig datje dat zegt", antwoordt Sela. "Want iedereen die ik over dit boek spreek, begint inderdaad meteen over zijn eigen verhaal. En niet alleen gelovigen. Ik spreek mensen die opgegroeid zijn in een arbeiderswijk en uit een PvdA-nest komen. Ook die zeggen zich erin te herkennen." Sela: Op weg naar Zoar, een Calvinistische stnp over de laatste zuil van Nederland. Uitgeverij Prometheus, 114 pag z/w. Prijs €17,95. Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Sela > Sela (1975) is het pseudoniem van de in Zeeland geboren Liesbeth Labeur. > Ze studeerde in 2006 af als conceptueel kunstenaar aan de AKV St. Joost te Breda. > Sela ondernam eerder calvinistische projecten, zoals de glossy Caivijn'. (2009) en De brede weg als ballenbak (Vleeshal, 2008). > De glossy Calvijn! had met 25.000 verkochte exemplaren succes. "Ik wilde iets rond Cah/ijn maken, en in plaats van een kunstwerk dat duizenden euro's op een beurs zou moeten opbrengen, besloot ik iets te maken dat mensen voor € 5,95 konden kopen. Betaalbare kunst voor iedereen, dus." > Ook Op weg naar Zoar ziet ze zo: een kunstwerk voor 'slechts' € 17,95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen