Ad Valvas 2010-2011 - pagina 131

wetenscha

d valvas ii november 2010

ederlandse schrijfsters te boek gesteld

Nu eens géén mannen Welke vrouwen spelen een rol in de Nederlandse literatuur? In elk geval degenen die een plek kregen in het boek Schrijvende vrouwen onder redactie van docent Nederlands Jacqueline Bel. TEKST: DIRK DE HOOG FOTO: MC-VU/YVONNE COMPIER

het lastig om een aparte geschiedenis Wat is de overeenkomst tussen Anne over vrouwen in de literatuur te Frank en Désanne van Brederode? schrijven. Aan de andere kant zijn Allebei hebben ze een dagboek in vrouwen in de meeste Nederlandse het Nederlands geschreven, zijn ze literatuurgeschiedenissen onderbevrouw en is er na 1880 werk van hen licht. Dit was de kans dat beeld recht gepubliceerd. Zodoende staan ze te zetten door deze keer de mannen vermeld in Schrijvende vrouwen Een Meine literatuurgeschiedenis van de Lage eens weg te laten. We kozen voor een zakelijke aanpak en wilden geen Landen 1880 - 2010. "Wie een Uteragrootse feministische vergezichten tuurgeschiedenis samenstelt, moet schetsen." keuzes maken. Dat is altijd moeUijk en vaak arbitrair", zegt Jacqueline In de inleiding staat dat teksten van Bel. Zij redigeerde het boek samen vrouwen in de Nederlandse literamet Thomas Vaessens, hoogleraar tuurgeschiedenis zelden bekeken moderne Nederlandse letterkunde werden als literaire prestaties. Het aan de UvA. Bel is hoofddocent zou vooral gaan om literatuur van Nederlandse literatuur aan de VU en korte houdbaarheidsdatum over gespecialiseerd in de vooroorlogse maatschappelijke vraagstukken periode, Vaessens in de naoorlogse. en vrouwenkwesties. Bel noemt Eigenlijk is het boek een verzoeknummer, zegt Bel. "Het is een idee van de uitgever. Die wüde het standaardwerk over Nederlandse schrijfsters van Riet Schenkeveld-van der Dussen en Lia van Gemert, Met en zonder lauwerkrans, in het Engels uitgeven. Maar dat boek stopt halverwege de negentiende eeuw. Dus vroeg de uitgever ons een vervolg te schrijven." Net als in het grote voorbeeld staan in Schrijvende vrouwen naast afbeeldingen van de schrijfsters korte geschreven portretten waarin het literaire werk centraal staat, 61 in totaal.

Schrijvende vrouwen

Specifiek vrouwelijk? Bel is blij met het boek dat in december in Engelse vertaling verschijnt, maar had bij aanvang twijfels. "Ik vind niet dat er een specifiek vrouwelijke literatuur bestaat. Dat maakt

Jacqueline Bel Thomas Vaessens (red ) Schrijvende vrouwen Een kleine literatuurgescliiedenis van de Lage landen 1880 - 2010. Amsterdam University Press 318 pagina s, € 29 50

als voorbeeld dichteres Henriette Roland Holst. "Zij kwam vooral in de literatuurgeschiedenis als een politiek gedreven persoon die ijverde voor het socialisme. Maar ze is een echte dichter met grote literaire kwaliteiten."

W^einig aandacht Nu krijgen vrouwen in de literatuur meer aandacht, aldus Bel, maar helemaal geweldig gaat het nog niet. Zo kwam op een van de laatste grotere literatuurgeschiedenissen over de periode 1880-1980 van Ton Anbeek de kritiek dat vrouwen ernstig werden onderbelicht. Er loopt een groot project van de Nederlandse Taalunie om de hele Nederlandstalige literatuur in zeven delen te beschrijven. Bel werkt daaraan mee voor de periode 1900-1945. Of met dit project definitief de Nederlands literaire canon is geschreven, valt te bezien. Zo kreeg het deel over de negentiende eeuw de nodige kritiek omdat er te weinig aandacht aan vrouwen werd besteed. Bevat Schrijvende vrouwen wel de vrouwencanon van de moderne Nederlandse literatuur? "Die pretentie hadden we niet. We gingen uit van een ruime definitie van literatuur en hadden nogal wat beperkingen", stelt Bel. In de Engelse versie mochten maar vijftig portretten komen. "We maakten eerst een groslijst met meer dan honderd namen. De geselecteerde vrouwen moesten een oeuvre hebben gepubliceerd dat in heden of verleden als literair bestempeld is. Daarbij streefden we naar een redelijk evenwichtig en breed beeld over de afgelopen 130 jaar", licht Bel toe.

Met buitenlandse ogen Waarom is Aime Frank opgenomen? "We probeerden met buitenlandse ogen naar onze literatuur te kijken, want dit boek is vooral bedoeld voor de Amerikaanse markt. Het dagboek van Anne Frank is het bekendste Nederlandse boek in de wereld en wordt ook als een literair werk

Jacqueline Bel: 'Dit boek is een verzoeknummer'

beschouwd. Daar kun je dus moeilijk omheen", aldus Bel. Een andere keuze waarover discussie kan ontstaan, is Anja Meulenbelt, die vooral bekend is door haar feministische bestseller De schaamte voorbij uit 1976. "We hebben bewust gekozen voor een brede opvatting van wat literatuur is. Het gaat niet alleen om de schone kunsten van de hoge literatuur, met figuren als Ida Gerhardt, Carry van Bruggen en Charlotte Mutsaers, maar ook om auteurs die in hun werk maatschappelijke kwesties en morele dilemma's aan de orde stellen, waarbij natuurlijk de literaire vorm een belangrijke rol speelt. Dat vind ik bijvoorbeeld boeiend aan het werk van Désanne van Brederode. Zij hoort bij de meer literaire auteurs van deze tijd én stelt actuele vragen aan de orde."

Genadeloze oordelaar Net zo goed als over de vraag wie er wél in staan, kan getwdst worden over wie niet. Zo krijgt sinds 1985 iedere twee jaar een Nederlandstalige schrijfster de Anna Bijns-prijs. Slechts vier van de dertien winnaressen hebben de bloemlezing gehaald.

Anders waren er gezien de omvang van het boek te veel hedendaagse schrijfsters ingekomen, aldus Bel. En waar is Heleen van Royen bijvoorbeeld? "Goede vraag", erkent ze, al geeft ze toe geen fan van Heleens boeken te zijn. "We hebben wel enkele auteurs geselecteerd die vooral succesvol waren en minder als literair gezien werden zoals WUly Corsari, maar Van Royen is buiten de boot gevallen. De geschiedenis is uiteindelijk de genadeloze oordelaar over vne blijft. Je weet alleen zeker dat veel boeken verkopen niet automatisch betekent dat mensen je over vijftig jaar nog lezen." "Om een evenwichtig beeld van de hele periode te krijgen zijn soms - tegen onze wil in - nogal wat hedendaagse dames gesneuveld, anders waren ze oververtegenwoordigd geweest." Zo bekent Bel dat Christine Otten, vorig jaar nog VU-schrijfster op locatie, om puur praktische redenen niet in het boek staat. Het stuk over haar was niet op tijd klaar voor de drukker. Reageren'? Mail naar redactie@aclvalvas vu nl.

>Kort Facebook-hersenen

Overstromingsschade Dubbele nationaliteit

Ziekte van Huntington

Hersenen blijken zich hetzelfde te gedragen als sociale netwerken zoals Facebook. Dit blijkt uit onderzoek waarop Linda Douw maandag 8 november promoveerde. Douw onderzocht patiënten met hersentumoren. Zij hadden niet aUeen verstoorde hersenfuncties op de aangetaste plek. Maar ze hebben ook problemen in andere hersendelen, waardoor ze last van epilepsie kregen. Met behulp van het small-world principe verklaart Douw dat een hersentumor het hele hersennetwerk beïnvloedt. Dit principe houdt in dat gebruikers van een sociale site vooral op hun eigen sociale omgeving gericht zijn, maar ook met een paar stappen met iemand aan de andere kant van de wereld verbonden kunnen zijn. Zo beïnvloeden aangetaste hersendelen ook hersenfuncties die niet lokaal gelegen zijn. (FB)

Klimaatverandering komt met de nodige rampen, zoals overstromingen en bosbranden, maar is niet de hoofdoorzaak van de toenemende economische schade. Dat betoogt fysisch geograaf Laurens Bouwer in zijn proefschrift, waarop hij 9 november is gepromoveerd. Die schade is vooral het gevolg van de toenemende bevolking en de groeiende economie, en de blootstelling van kapitaal aan risico's. Zo leidt klimaatverandering tot meer overstromingen langs de Maas (200 procent meer in 2040), maar dat is ongeveer evenveel als het hogere risico dat wordt veroorzaakt door veranderingen in landgebruik en toename in waarde van kapitaalgoederen. Bouwer pleit voor een uitgebreide aanpak van die laatste risico's. (PB)

Veel patiënten die lijden aan de ziekte van Huntington krijgen geen adequate pijnmedicatie. Dat blijkt uit een artikel van Erik Scherder, hoogleraar klinische neuropsychologie, in bet medische tijdschrift The Lancet. De ziekte van Huntington is een zeer ernstige erfelijke ziekte die de hersenen aantast. Patienten hebben niet alleen lichamelijke problemen, maar ook psychiatrische symptomen zoals verstandelijke achteruitgang. Een verstoring in het zenuwstelsel leidt tot 'centrale pijn' die niet toereikend wordt behandeld. Meer dan de helft van onderzochte patiënten lijdt pijn, maar slecht een klein deel ervan krijgt medicatie hiervoor. Die medicijnen zijn bovendien niet adequaat. Behandelaars moeten meer tijd nemen om hun patiënten hierop te onderzoeken, betoogt Scherder. (FB)

Er is wel degelijk een verschil tussen een Zweeds en een Turks paspoort, stelt docent Europees recht Jan Wülem Sap samen met Donald HeUegers in de Volkskrant van 8 november. De Turkse wetgeving kan namelijk directe gevolgen hebben voor de vrijheid van meningsuiting van een Nederlandse bewindspersoon met een Turks paspoort. Voormalig staatssecretaris Nebahat Albayrak had bijvoorbeeld in Turkije vervolgd kunnen worden als ze bepaalde uitspraken zou hebben gedaan over de Armeense of Koerdische kwestie. Dat is volgens de auteurs in strijd met de Nederlandse grondwet waarin staat dat bewindslieden niet kunnen worden vervolgd voor wat zij in de vergaderingen van de Staten Generaal hebben gezegd. (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen