Ad Valvas 2010-2011 - pagina 87

SENIOR GENOMINEERDE #1 7

lad valvas 14 oktober 2010 Hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie Theo iDoreleijers begaf zicii op lietzelfde gladde ijs bis de verguisde Wouter Buikhuisen. Hij toonde biologische factoren voor jeugdcriminaliteit aan. Buikhuisen is gerehabiliteerd, nu die jongeren nog. TEKST: JOLANDA BREUR FOTO: PETER GERRITSEN

Criminele jjongeren zijn ook ziel^ ' Afwijkend gedrag fascineerde psychiater in opleiding Theo Doreleijers. Uit een hang naar spanning en vrijheid belandde hij in het Haagse Juliana Kinderziekenhuis als kinder- en jeugdpsychiater. Hij greep de kans om een eigen afdeling op te zetten. Zijn vakgebied was eind jaren zeventig nog weinig ontgonnen terrein en hij kreeg er alle ruimte en middelen. Het werd een succes. Kinderrechters vroegen Doreleijers vervolgens rapport uit te brengen over I jongeren die voor hen verschenen. Doreleijers kan een boek schrijven over de aangrijpende situaties waarin zijn patiënten verkeerden. "Zo ruig als mensen soms met kinderen omgaan, had ik in mijn meest akelige fantasieën niet kunnen bedenken." Toen hij zich afvroeg of crimineel gedrag van jongeren misschien ook kan berusten op psychiatrische oorzaken, bleek niemand dit onderzocht te hebben. Het werd zijn proefschrift, waarvan de uitkomsten schrikbarend waren. Veel jonge deUnquenten bleken een stoornis als adhd of autisme te hebben, aandoeningen die te behandelen zijn. "Ik vroeg gevangenismedewerkers hoeveel jongeren er volgens hen echt thuishoren. Slechts een kwart, zeiden ze, maar de kinderrechter bepaalt." Tot zijn stomme verbazing vroeg het VU medisch centrum Doreleijers in 1997 de kersverse leerstoel kinder- en jeugdpsychiatrie te bezetten. Hij had altijd gedacht datje als professor over bijzondere kwaliteiten moest beschikken en die dichtte hij zichzelf niet toe. Vereerd maar onzeker ging hij aan de slag.

Asociale moeder Ook in het VUmc kreeg hij vrij spel en zette een opleiding en onderzoek op. Zijn onderzoeksplan was gewaagd. Als kinder- en jeugdpsychiater had hij in Den Haag zo'n vierduizend kinderen gezien. Zij die bekend waren bij justitie

Eindelijk: stage in jeugdinrichting Vorige week werd bekend dat Doreleijers en zijn partners 1 miljoen euro krijgen van NWO om een onderzoeks- en opleidingscentrum op te zetten waarbinnen therapeuten in opleiding stage kunnen lopen in justitiële jeugdinrichtingen. Doreleijers, het Leids academisch centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie en twee jeugdinrichtingen zetten met het geld een academische werkplaats voor forensische jeugdpsychiatrie op. Via dit centrum gaan jeugdpsychiaters, psychologen en therapeuten stage lopen in de jeugdinrichtingen. "Ik kan forensisch jeugdpsychiaters opleiden, maar als ze geen ruimte krijgen om hun werkte doen in jeugdinrichtingen schiet het niet op", aldus Doreleijers. Ook voor de inrichtingen is het hard nodig, volgens Doreleijers. Het ontbreekt daar aan academische cultuur. De welzijnssfeer overheerst, vindt hij, waardoor de jonge delinquenten een vaak broodnodige psychiatrische behandeling mislopen. Stevige coördinatoren moeten deze activiteiten in goede banen leiden. "Want een hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie heeft een andere rol dan een gevangenisdirecteur."

hadden lang niet altijd gescheiden ouders, een werkloze vader of een asociale moeder. Hij vermoedde biologische factoren. Maar om dit vermoeden was criminologiehoogleraar Wouter Buikhuisen eindjaren zeventig weggehoond. Twintig jaar later stuitte ook Doreleijers op verzet. Door een pleidooi van burgemeester en voormalig wetenschapper Job Cohen in de Amsterdamse gemeenteraad kreeg hij uiteindelijk groen licht voor onderzoek naar psychische stoornissen bij jeugdige criminelen. Onderzoek dat Buikhuisen zijn carrière aan de Universiteit Leiden had gekost. Aan de Leidse rehabilitatie van Buikhuisen eind vorig jaar heeft Doreleijers zeker zijn steentje bijgedragen, aldus Lucres Nauta-Jansen. Dit is volgens haar een van de redenen waarom Doreleijers de nominatie voor de Societal Impact Award zo verdient. Nauta-Jansen is senior onderzoeker in zijn team en prijst het mediatalent van de kinderpsychiater. "Wij noemen hem Theo van de buitendienst. Hij zwengelde vier jaar geleden de discussie rond Buikhuisen weer aan en weet onderzoeksresultaten van promovendi voor het voetlicht te brengen, tot Nova aan toe." ledere woensdag heeft de afdeling een nieuwslunch. Het team knipt krantenartikelen uit over onder meer j onge Marokkaanse delinquenten en bespreekt die. Doreleijers zet hun activiteiten dan in maatschappelijk perspectief "Zo maakt hij promovendi duidelijk dat het werk niet alleen goed is voor hun eigen ontwikkeling en het schrijven van een leuk boekje, maar vooral maatschappelijk relevant." Ze geeft toe dat hij zijn vakgebied mee heeft. "Maar ook van een minder actueel en aansprekend onderzoeksveld had hij wel wat gemaakt."

Noodzakelijk geluid "Zijn drijfveer? Met ongelooflijk enthousiasme voor een doel gaan, dat zit gewoon in zijn karakter." Robert Vermeiren, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Universiteit Leiden en directeur patiëntenzorg van het academisch centrum voor kinder- en jeugdpsychiatrie aldaar, werkt nauw met Doreleijers samen. Sinds driejaar is hij daar namelijk ook hoogleraar. "Twintigjaar geleden deed men maar wat met jonge delinquenten; hun psychische problemen werden niet herkend. Theo heeft veel met hen gewerkt en bracht omvangrijk wetenschappelijk onderzoek op gang." Ook Vermeiren gunt hem de nominatie. "Met zijn optredens binnen en buiten de universiteitsmuren gaf hij mensen het beeld van jeugdige criminelen als jongeren met bepaalde behoeften. Dat is zeker in deze tijd een noodzakelijk geluid." Of er ook naar dat geluid geluisterd wordt, is de vraag. Het politieke tij is niet gunstig. Er zijn plannen voor een adolescentenstrafrecht voor 15- tot 23-jarigen. Doreleijers vermoedt dat jongeren vanaf 15 jaar zo zwaarder gestraft gaan worden. Zelf pleit hij voor een jeugdstrafrecht voor de leeftijdsklasse 16 tot 23 jaar. Nu loopt dit van 12 tot 18 jaar. Hersenen blijken zich tot op 23-jarige leeftij d te ontwikkelen, dus voor die tij d kunnen veel j ongeren de consequenties van hun daden niet overzien, zegt hij. "Kun je ze dan aansprakelijk stellen?" Opsluiten is volgens hem aUeen een optie wanneer de jongere gevaarlijk is. In alle andere gevaUen past een behandeling. Al heeft hervorming van het jeugdstrafrecht nu weinig kans: "Die tijd komt nog wel", zegt collega Vermeiren. Aan Doreleijers zal het niet liggen, denkt zijn promovendus Moran Cohn. "Hij is geen wetenschapper met oogkleppen en benut elk platform om zijn droom over een beter jeugdstrafrecht te ventileren." Vermeiren: "Hij nadert de pensioenleeftijd, maar hij gaat nog wel even door." Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Wie is Theo Doreleijers? Doreleijers (1948, Sint-Oedenrode) studeerde geneeskunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen en deed zijn specialisatie psychiatrie in liet Dijkzigt Ziekenhuis en het Sophia Kinderziekenhuis in Rotterdam, in 1980 zette hij een afdeling Kinderen Jeugdpsychiatrie op in het Haagse Juliana Kinderziekenhuis. In 1995 promoveerde hij op diagnostiek tussen jeugdstrafrecht en hulpverlening. Twee jaar later werd hij hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan het VUmc. in het bijbehorende academische centrum De Bascule leidt hij kinderpsychiaters op. Drie jaar geleden volgde een hoogleraarschap aan Unhrersiteit Leiden: forensische psychiatrie bij het departement Strafrecht en Criminologie van de faculteit Rechtsgeleerdheid.

'Hij liet zien dat jeugdige criminelen jongeren zijn met bepaalde behoeften'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen