Ad Valvas 2010-2011 - pagina 51

wetenschap ii

ad valvas 23 september 2010

[enniscafé over nutteloos onderzoek

e wetenschap achter neuspeuteren inderzoek dat op het ïrste gezicht lachwekkend leidt niet zelden tot 'uikbare nieuwe inzichten. |aarom ging het afgelopen laandagavond in het fenniscafé over kennis of llolder?

het peuteren niet, voor later onderzoek." Derde genomineerde is Jacqueline Boerenfijn, lerares biologie en geluk (het is een schoolvak!). Haar hypothese: als proefwerken van middelbare scholieren met groene pen worden nagekeken, en niet de foute maar juist de goede antwoorden worden gemarkeerd, stimuleert dit de motivatie van middelbare scholieren. "Hoe langer ik erover nadenk, hoe serieuzer ik dit onderzoek vind", zegt Boerenfijn strijdlustig. "Ik zit vol ideeën. We prutsen maar wat aan in het onderwijs en dat moet veranderen!" Margreet Beenakker (dochter van) en Lisa Kroon, middelbare scholieren, zien het onderzoek niet zitten: "Zo kijken ze bij wiskunde na. Hartstikke onhandig, zo zie je niet wat je fout hebt gedaan."

F^OOS VAN RIJSWIJK

I

Wim Steman zit nerveus op zijn stoel: hij is een van de genomineerden voor de zogeheten JColdertrofee. "Mijn voorstel gaat over neuspeuteren. Iedereen doet het, kijk maar eens om je heen in defile.Veel mensen eten hun vangst ook nog eens op. Is dat nu gezond of niet? Wat zit er precies in die puikjes, vraag ik me af" Steman is een van de mensen die gehoor heeft gegeven aan de oproep van De Balie om hun eigen kolderieke onderzoeksvoorstellen in te sturen. Het leukste voorstel wint een poging tot realisatie wetenschapsmuseum NEMO, een poging tot minatie voor de Ig Nobelprijs en last but not [ast de Koldertrofee. emans geduld wordt flink op de proef gesteld. 'resentator Martijn van Calmthout geeft het woord aan Maarten Keulemans, hoofdredacur van het tijdschrift Natuurwetenschap en 'chniek. "Weetje hoe de onderzoeker heet die angs het dna van een appel in kaart bracht? (eer!" De stemming zit er direct in. Het publiek griffelt om geprojecteerde foto's van padden et puntneuzen en een zeebeest in de vorm

UÊ

'Wist u dat koeien un snot ook opeten?'

n het mannelijk geslacht. "Maar eigerJijk", rvolgt Keulemans, "is humor geen lolletje, lachen is sociaal smeermiddel en schelden met e namen van bedreigde diersoorten laat je stilstaan bij het probleem erachter." Vooruit, toch nog even lachen dan: kan chlamydiale oogontsteking veroorzaakt worden door rechtstreekse aculatie in het oog? Ja, dat kan.

betbaluitslag voorspellen 'a een relaas van natuurkundige Ad Lagendijk ik ben een partypooper: wetenschap is helemaal niet grappig!") stelt de jury zich voor. Carlo Beenakker is het hoofd van de jury en

Vieze voordracht

maakt volgens zichzelf geen kans op een Ig Nobelprijs: "Ik ben nanowetenschapper. Op die schaal valt er niet zoveel te lachen." Diana Issidorides, senior scientist bij NEMO, vertelt enthousiast over het inzetten van museumpubliek als proefpersonen. Dan het pronkstuk binnen de jury: Kees Moeliker. De bioloog, Europees vertegenwoordiger van de Ig Nobelcommissie, won in 2003 de Ig Nobelprijs met zijn beschrijving van een eend met homoseksuele necrofiele neigingen. Zouden de neuspulkjes van Steman daar tegenop kunnen? EindeHjk mogen de genomineerden op het podium hun onderzoek verdedigen. Steman (in het dagelijks leven begeleidt hij mensen met een beperking in een zorgtuin) heeft allereerst concurrentie van twee ervaren pijnonderzoekers. Marij.tje Jongsma en Tineke van Rijn (Uni-

Kennis met een biertje erbij > Het kenniscafé is een maandelijks evenement in De Balie waar spraakmakende thema's uit de wetenscliap aan bod komen. Het wordt geoi^aniseerd door De Balie, NEMO, de Volkskrant en de KNAW. Volkskrant-journalist MARTIJN VAN CALMTHOUT presenteert het kenniscafé. > Maaifdag 18 oktober is het (psychologische) thema IK, MEZELF EN DE MASSA.

versiteit Nijmegen) willen graag de pijngrens van voetbalteams in kaart brengen: "Wij kunnen aan de hand van die pijngrens beter voetbaluitslagen voorspellen dan octopus Patd." Het onderzoek wordt ter plaatste gedemonstreerd door een onschuldig proefpersoon de hand in een bak ijswater te laten onderdompelen. "Zet 'm op mam", zegt Jongsma. Van Calmthout, in reactie op de klaarblijkelijk hoge pijngrens: "nou, dat wordt een lekker weekendje ijszwemmen!" Het onderzoek kan uiteindehjk leiden tot meer kennis over mensen met chronische pijnklachten.

Harde stukjes

Tij d voor het jmyrapport. Beenakker komt voor de gelegenheid even van de comfortabele bank op het podium en deelt mee dat de pijngrens en het nakijkwerk door de jury niet lachwekkend genoeg bevonden werden. Het onderzoek van Steman is dat wel en zet daarnaast aan tot nadenken, want wat komt er eigenlijk allemaal in je neus terecht? Best interessant. Eerder onderzoek heeft immers aangetoond dat negentig procent van de mensen aangeeft weleens in zijn neus te peuteren. Steman neemt glunderend zijn bokaal in ontvangst. Dat Issidoride aangeeft dat het onderzoek wellicht wat lastig uit te voeren is, mag de pret niet drukken. "Ik zie een tv-format!" klinkt het uit het publiek, "iets met de EO!" De avond wordt afgesloten door Jelle Reumer (directeur van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam), met een prachtige doch zeer vieze voordracht en bijbehorende projecties. Het idee: je kunt alles eten. Het beeld van droUen in een toiletpot doet menigeen even de andere kant opkijken. Bah. "Ik hou het wel bij snotjes", klinkt besmuikt uit de zaal. Wel zo gezond. Reageren? Mail naar reclactie@aclvalvas.vu.nl.^

"wie eet er weleens zijn neuspulkjes op?" Van Calmthout krijgt het publiek direct enthousiast voor het onderzoek van Steman. Besmuikt steken een paar mensen hun hand op. Het voorstel roept ook veel vragen op. "Gaat het eigenlijk om de harde stukjes of het zachte snot?" vraagt iemand (antwoord: de harde, want gemakkehjker te bewaren). En hoe zit het met de variabele 'vieze nagels'? Kunnen mensen hun snot niet beter inhaleren en dan in een bakje spugen? Wist u dat koeien hun snot ook opeten? Waarom dit onderwerp? Steman, niet van zijn stuk te krijgen: "Kijk, nu zegje als iemand zit te pulken: Piet vreet uit zijn neus. Straks zeggen we misschien: Piet werkt aan zijn gezondheid. En vergeet ook de sociologische aspecten van

> De Ig Nobelprijzen worden jaarlijks uitgereikt op Harvard, een week voor de echte Nobelprijzen. > Doel: wetenschap presenteren die eerst aan het LACHEN maakt en dan aan het denken zet. > Oi^anisatie: Improbable Research (de gevallen denker bij dit artikel is het logo van deze club). > Eerdere winnaars deden onderzoek naar WAAROM EEN SPECHT GEEN HOOFDPIJN KRIJGT, waarom toast met de beboterde kant op de grond valt en hoe je de perfecte kop thee zet. > Op 30 SEPTEMBER worden de winnaars van 2010 bekendgemaakt.

Ontslagen

Parkinson

Collectief gefinancierde werkloosheidsuitkeringen hebben tot gevolg dat mensen te snel worden ontslagen. Dat stelt econoom Egbert Jongen in zijn proefschrift, waarop hij 30 september hoopt te promoveren. Jongen pleit daarom voor een rem op ontslag. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een ontslagbelasting. Het verlagen van de WW-uitkering is in Jongens analyse geen oplossing. Dat verhoogt weliswaar de werkgelegenheid, maar gaat ten koste van de risicodeling tussen werkenden en werklozen (een extra euro is voor een werkloze meer waard dan voor een werkende). Bij het huidige niveau van de WW-uitkering zijn de kosten ongeveer gelijk aan de baten. Actief arbeidsmarktbeleid, zoals de voormalige 'Melkertbanen', lijkt verder de dynamiek op de arbeidsmarkt eerder te verkleinen dan te vergroten. (PB)

De boodschapperstof acetylcholine speelt waarschijnlijk een belangrijke rol bij de ontwikkeHng van dementie bij Parkinsonpatienten. Dit is de belangrijkste conclusie uit het promotieonderzoek van Hans Bosboom, die vrijdag 24 september promoveert. Bij een aanzienHjk deel van de mensen die aan Parkinson Hjden, ontwikkelt zich ook dementie. De mechanismen die daarbij een rol spelen, zijn voor een groot deel nog onbekend. Bosboom vergeleek de hersenactiviteit van dementerende Parkinsonpatienten met die van niet-dementerende Parkinsonpatienten en van gezonde personen. Bij de niet-demente patiënten waren er al veranderingen in hersenactiviteit te meten. De veranderingen bij de dementerende patiënten waren echter kwalitatief heel anders, zij werden gekenmerkt door vertraging van hersenactiviteit en verlies van communicatie tussen hersengebieden. (WV) -^

De nieuwe Ig Nobelprijzen

Kort luder zonder kinderen Dorpse innovatie oe minder kinderen vrouwen krijgen, hoe luder ze worden. Dat schrijven VU-socioloog leur Thomése en medicus Rudi Westendorp an het Leids Universitair Medisch Centrum het populair wetenschappelijke boek xperimentNL. De onderzoekers stellen dat een ouw die minder kinderen krijgt, een sterker fweersysteem heeft en daardoor ouder wordt. e denken dat mensen in moderne samenlevinen door verbeterde levensomstandigheden een ndere overlevingsstrategie gaan hanteren. Niet eer zoveel mogelijk kinderen baren om te zoren dat er altijd een paar zullen overleven, maar luist slechts een paar kinderen voortbrengen en heel goed voor zorgen zodat die zich goed nnen voortplanten. [DdH]

Steden worden beschouwd als centra van innovatie en hoge productiviteit, maar in werkelijkheid maakt het nauwelijks uit of je je bedrijfin de stad vestigt of in een dorp. Dat de organisatie en innovatiekracht van een bedrijf zelf op orde zijn, is belangrijker dan dat het bedrijf zich in een clustering van hoogopgeleiden en andere bedrijven bevindt. Dat blijkt uit onderzoek van ruimtelijk econoom Martijn Smit, die op 14 september is gepromoveerd. Smit maakte voor het grootste deel van zijn onderzoek gebruik van anonieme CBS-gegevens van bedrijven en werknemers in Nederland. Zijn conclusie is onder andere dat het veel meer aan een bedrijf zelf ligt dan aan zijn omgeving of het bedrijf innoveert. Kan overheidsbeleid dan wel invloed op innovatie uitoefenen? In elk geval niet op de manier die nu gebeurt, namelijk door clustering te stimuleren. {PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen