Ad Valvas 2010-2011 - pagina 212

6 debat

ad valvas 13 januari 2011

Gelukkiger met de verzorgingsstaat De economische crisis zou weleens de redding van de verzorgingstaat kunnen zijn. Dat stelde politicoloog Barbara Vis tijdens het nieuwjaarsdebat van de faculteit Sociale Wetenschappen. DIRK DE HOOG De huidige crisis Hjkt de verzorgingsstaat eerder te redden dan dat zij haar ondergang betekent, denkt Vis. De verzorgingsstaat garandeert in tijden van economische teruggang nameüjk de bestaanszekerheid van mensen. En uit onderzoek bhjkt dan dat mensen in 2008 positiever denken over het geven van uitkeringen, en zich meer bekommeren over werklozen dan in 1999. Ook blijkt uit cijfers dat in landen met een relatief royaal sociaal stelsel, zoals Nederland, Noorwegen en België, de werkgelegenheid tijdens de kredietcrisis minder is teruggelopen dan in 'sobere' landen als Canada en de Verenigde Staten, vertelde Vis. Daarmee gaf ze een verrassend antwoord op de vraag- overleeft de verzorgingsstaat de crisis?, die centraal stond op het nieuwjaarsdebat van Sociale Wetenschappen op 7 januari. Dat de steun voor de verzorgingsstaat toeneemt, is niet vanzelfsprekend. De verzorgingsstaat staat tenslotte al deceimialang onder druk. Zo werd in de jaren tachtig veel kritiek geuit op de alsmaar uitdijende overheid. De hig government die de verzorgingsstaat met zich meebrengt, zou op termijn niet betaalbaar zijn. Met als gevolg dat in allerlei sociale uitkeringen gesneden is. Later kwam daar de onrust over de vergrijzing bij. Bovendien zou de verzorgingsstaat in deze tijden van globalisering de concurrentiepositie verzwakken. Volgens Vis begrijpen veel mensen nu dat de crisis niet

'Er is meer sympathie voor zielzen dan voor werl^lozen' werd veroorzaakt door de sociale zekerheid en de grote overheid. Die komt uit het hart van het kapitalistische systeem zelf, door bankiers die uit eigenbelang onverantwoorde risico's namen.

Hachelijk avontuur Hoogleraar bestuurskunde WUlem Trommel vroeg zich tijdens het debat af over welke verzorgingsstaat we het hebben. "De afgelopen decennia is in Nederland heel veel veranderd op het gebied van sociale zekerheid. Dus moetje precies zijn in wat mensen wel en niet steunen." Zo bestaat er bijvoorbeeld meer sympathie voor uitkeringen aan arme ouderen en zieken dan aan werklozen. Die laatsten kunnen tenslotte zelf iets aan hun lot doen, wordt vaak verondersteld. In die zin is ook de verzorgingsstaat veranderd. Tegenwoordig spreken we volgens Trommel dan ook over 'de activerende verzorgingsstaat'. "Zo'n staat neemt afstand van sociale bescherming als voornaamste doel. In plaats daarvan moeten burgers voor zichzelf gaan zorgen en daartoe voldoende toegerust zijn", legde hij uit. Maar juist de crisis heeft weer zichtbaar gemaakt hoe belangrijk de garantie van een inkomen is. "Werken is een inspannend en hachelijk avontuur geworden, niet alleen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, maar ook en vooral voor de middenklasse. De verzorgings-

Willem Trommel, Theo Schuyt en Barbara Vis discussiëren onder leiding van Halleh Ghorashi

staat is juist ook voor deze groep versoberd en wel zodanig dat de vrees om van welstand naar bijstand te vervallen, reëel is geworden."

Exportproduct Het verbaast Trommel dan ook dat 'bestaanszekerheid' eigenlijk geen politiek item is. "Er is hysterie rond criminaliteit, hufterig gedrag en immense woede over van alles en nog wat. Maatschappehjke veiligheid is het sociaal-politieke thema van de dag geworden." Maar dat zou volgens hem weleens kunnen veranderen. "Wie goed naar het straattumult luistert, hoort diepe ongerustheid over de houdbaarheid van onze welvaart, over de duizelingwekkende schuldenlast en de gestaag afnemende werkzekerheid. Er is woede over het falen van financiële en politieke leiders en een sluimerende angst voor iets wat we lange tijd niet voor mogelijk hielden, de deconfiture van het kapitalisme." Daarom is het volgens Trommel tijd om wereldwijd een sociaal offensief te ontketenen. "We moeten van de verzorgingsstaat een exportproduct maken, want daar hebben we zelf belang bij", is zijn boodschap. "Als Polen investeert in betere leefcondities worden per direct de binnensteden van Den Haag en Rotterdam ontlast. Als China zich moreel verplicht weet de omstandigheden in fabrieken te humaniseren en een minimumloon in te voeren, wordt onze concurrentiepositie vanzelf beter", aldus Trommel.

Geld besparen Wat Nederland op het gebied van de verzorgingsstaat precies te exporteren heeft, moet volgens hoogleraar filantropie Theo Schuyt nog wel even onder de loep worden genomen. Ons land heeft namelijk relatief de grootste door de overheid betaalde non-profitsector ter wereld. Dat gaat niet aUeen over sociale zekerheid, maar ook over onderwijs, gezondheidszorg en welzijnswerk. De wortels van deze subsidiestaat liggen, volgens Schuyt, in de verzuiling. "De basis is gelegd in 1917, bij het einde van de schoolstrijd. Elke gulden die vanaf die tijd werd uitgegeven aan het openbaar onderwijs, werd daarmee automatisch ook aan het protestants en katholiek onderwijs uitgekeerd. De verdriedubbelaar werd in de overheidsfinanciering

ingebouwd." En zo werd volgens Schuyt de Nederlandse overheid hoofdfinancier van de verzuilde non-profitsector. Die overheid kan in zijn ogen geld besparen zonder direct de sociale zekerheid aan te tasten. De Nederlanders zijn samen namelijk nog nooit zo rijk geweest als nu, ondanks de crisis. Tegelijkertijd geven Nederlanders privé in Europa het minste uit aan goede doelen en collectieve voorzieningen. Het Concertgebouw bijvoorbeeld wordt hier primair betaald door de overheid, terwijl in andere landen particulieren fors bijspringen. Daar ligt volgens Schuyt een belangrijk toekomstperspectief Niet de markt of de overheid, maar de goedverdienende particulier houdt de welzijnsstaat overheid, zoals Joop van den Ende het DeLaMar-theater heeft neergezet. En juist de vergrijzing biedt het particuliere initiatief perspectieven, denkt Schuyt. Natuurlijk kost de verzorging van hoogbejaarden geld,

maar tegelijkertijd bezitten de vijftigplussers miljarden aan vermogen die de komende decen nia beschikbaar komen voor hun kinderen, kleinkinderen en, als het meezit, goede doelen.

Levensgeluk "Maar waarom hebben we eigenlijk een verzorgingsstaat nodig?" vroeg een student zich af "Als je, zoals ik, uit een land komt waar de overheid niet voor armlastige burgers zorgt, weetje hoe belangrijk een verzorgingsstaat is', antwoordde gespreksleider Halleh Ghorashi, die ooit Iran ontvluchtte. Ook Trommel had een duidelijk antwoord. "Uit onderzoek blijkt dat sociale gelijkheid mensen gelukkiger maakt. Hoe meer ongelijkheid, hoe minder levensge luk, meer verslaving, minder gezondheid, meer geweld. Van een verzorgingsstaat wordt echt iedereen beter." Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu.nl

BESTGRADUATES

f 'm

Ben jij een High Potentiale Kies dan de kortste weg naar de top!

www.dekortstewesnaardetop.nl BestCraduates wordt s^organiseerd

m samenwerking met onderstaande

KlAhold BCK:__ ^ S ^ K S Ï ; »-.DSM iNGÄi) KUW.VJ M^^ BestCraduates Law wordt georsaniseerd Au.ENaovERv

tmmMiiiasm

C'lVi'S'

topwerkgevers

%kpn

in samenwerking met onderstaande

^; ; ^^^" "

.„^ne;

^

, ^^

üiMiiuiniTi van de

U group

ï ^

topkantoren

Linklaters

J^-S^"^

|

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen