Ad Valvas 2010-2011 - pagina 147

f iben nde

wetenschap 7

d valvas 18 november 2010

Hufters dat zijn de anderen [schelden, wildpiassen, [frauderen. Al die [vormen van hufterig [gedrag komen steeds Imeer voor. Filosoof en socioloog Bas van Stokkom schreef er een boek over.

economische ratio koloniseert het privébestaan, zoals de Duitse socioloog Habermas het omschrijft."

Geweld tegen hulpverleners Een andere oorzaak van de verhuftering is de narcistische en hedonistische cultuur. " Veel kinderen groeien op als prinsjes en prinsesjes. Ze zijn gewend dat ze alles krijgen wat hun hartje begeert. Maar na zo'n jeugd kunnen mensen er rüet meer tegen als ze in een rij moeten wachten of een keer nee te horen krijgen", aldus Van Stokkom. Opmerkelijk is dat in

TEKST: DIRK DE HOOG I FOTO: MARCEL BAKKER "Een goed mens wiUen zijn, is een diep zelfzuchtig en volkomen irrationeel streven. Het is onzin te denken dat je als mens empathie kunt voelen voor iedere lijdende medemens." Die uitspraak van cabaretier Hans Teeuwen vindt socioloog Bas van Stokkom typerend voor onze harde en C3aiische samenleving. Van Stokkom schreef een boek over de 'ergernis, lichtgeraaktheid en maatschappelijke verruwing' van Nederland. Die verhuftering is volgens Van Stokkom de afgelopen twee decennia flink toegenomen. Hij citeert dan ook met instemming een rapport van onderzoeksbureau Motivaction. 'Het gaat om diepgewortelde cultuurpsychologische problemen die de sohdariteit en het burgerlijk verkeer ondermijnen.' Van Stokkom die bij de afdeling bestuurskunde aan de VU en bij het Centrum voor Ethiek van de Radboud Universiteit werkt, onderscheidt twee aspecten van verhuftering, namelijk verharding en verruwing. Hij constateert dat veel Nederlanders negatiever zijn gaan denken over minder bedeelden zoals zwervers, illegalen en gedetineerden. Zo zijn veel mensen voor strengere straffen en zelfs de doodstraf Ook neemt de solidariteit met armen af en verliest bijvoorbeeld ontwikkelingshulp publieke steun. Tenslotte kun je niet iedereen helpen, zoals Teeuwen zegt.

Agressieve oprechtheid De cabaretier geeft trouwens ook aardig aan waar verruwing over gaat. 'Ik vind het grappig macht te relativeren. De vloer aanvegen met ideologieën en religies lucht mij op', zei hij in een interview met NRC Han-

De fulltime hufter bestaat nauwelijks

Verhuftering is vooral een mannenfenomeen, vindt socioloog Bas Van Stokkom.

delsblad. Deze agressieve oprechtheid vindt Van Stokkom een opmerkelijk verschijnsel in Nederland. "Buitenlanders staan vaak versteld hoe recht voor de raap mensen hier elkaar beledigen. Dat vinden ze ongehoord." Maar daarmee is niet gezegd dat verhuftering een typisch Nederlands verschijnsel is. Het is een tendens in de hele westerse wereld. Van Stokkom vat verhuftering breed op, van wüdplassen tot aan beursfraude. Dat komt mede omdat zijn boek bestaat uit zeven artikelen die eerder zijn gepubliceerd in

wetenschappelijke bladen en gaan over onderwerpen als korte lontjes; boze burgers, en macho's in vrijetijdsarena's. Hij ziet in al die uitingen van verhuftering eenzelfde patroon terugkomen, namelijk een vergaande vorm van cynisme. "Een ongeloof in het goede. Wat maakt het uit? Regeltjes zijn er om te overtreden. Iedereen doet het", aldus Van Stokkom. Volgens hem vindt dat cynisme zijn oorsprong in het doorgeslagen liberale marktdenken. "Daar gaat het aUeen nog maar over winnen. Dat hebben veel mensen zich eigen gemaakt. De

de jaren zestig van de vorige eeuw nog driekwart van de Nederlanders zich plichtbewust noemde. Nu is dat percentage gezakt naar vijftien. Hoewel het moeilijk is de omvang van de verhuftering vast te stellen, staat wel vast dat asociaal gedrag is toegenomen. Zo is er ondanks een daling van de criminaliteit in het algemeen nog altijd sprake van toename van vandalisme en vernieling. Ook het verbale geweld tegenover hulpverleners, zoals ambulancepersoneel en politieagenten, groeit. Van Stokkom vindt het te simpel om de verhuftering vooral toe te schrijven aan wangedrag van 'kutmarokkaantjes'. "Natuurlijk zijn er wijken waar allochtone jongeren overlast veroorzaken, niet alleen de Marokkaanse, AntUlianen kunnen er ookwat van. Maar alsje de cijfers van jeugdcriminaliteit corrigeert voor inkomen en opleiding van de ouders, valt de etnische factor voor een groot deel weg", vertelt Van Stokkom.

Altijd kermis Wat hij opvallender vindt is dat juist veel mensen uit de middenklasse en de grachtengordel zich hufteriger zijn gaan gedragen. Het lijkt wel of elementen uit de volkscultuur door steeds meer groepen worden overgenomen. "Ik kom uit Brabant en vroeger op de kermissen was het altijd hommeles, dronken worden en

vechten hoorde daar gewoon bij. Nu is het in het centrum van Amsterdam elke avond kermis. Ik denk dat de vermaakindustrie behoorlijk heeft bijgedragen aan de opkomst van dat machogedrag en krijgsgewoel." Verhuftering is vooral een marmenfenomeen, vindt Van Stokkom. "Kenmerken als luisteren, aandacht voor elkaar hebben, overleggen, die vaak als vrouwelijk worden gezien, zijn op veel terreinen van het leven zoals op het werk, in het gezin en op school gemeengoed geworden. Sommige mannen hebben het daar blijkbaar moeilijk mee en willen zich nu en dan uitleven als echte macho." Toch bestaat de fulltime hufter nauwelijks, stelt Van Stokkom. "Onder zich misdragende voetbalsupporters zitten heel wat mannen die een keurige baan hebben en zich thuis als zorgzame vader gedragen. Zij switchen tussen die verschillende rollen." Van Stokkom vreest dat de verhuftering niet gemakkelijk terug te draaien is. "Veel mensen hebben de binding met instituties, zoals geloof en pohtiek, in de samenleving verloren. Ze leven op zichzelf en moeten toch bewijzen dat ze succesvol zijn. Ze zien het hufterige gedrag van zichzelf bovendien niet in. De hufter, dat is die ander. Dat zie je bij de opkomst van de beweging van Wilders ook. Zelf maakt die zich behoorlijk schuldig aan verruwing van de politieke omgangsvormen, maar de schuld Ugt volgens hem bij de moslims en de politieke elite."

Beschavingseilandjes In de toekomst ziet hij de samenleving steeds meer opgedeeld raken in beschavingseilandjes met een al dan niet echte muur eromheen. "Kijk naar de universiteit. Daar zie je ook de neiging ontstaan om gedragsregels op te stellen en steeds meer camera's op te hangen. In de Verenigde Staten heb je al compleet afgesloten buurten met hekken en bewakers. Daarbuiten is de samenleving blijkbaar al te veel verwilderd." Reageren"? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl. Bas van Stokkom Wat een hufter' Ergernis, lichtgeraaktheid en maat schappelijke verruwing Boom, 188 biz 17,90 euro

>Kort Geslachtsverandering Doof en eenzaam De omstreden VUmc-behandeling van jongeren die van geslacht willen veranderen, werkt. Dat blijkt uit het onderzoek waarop jeugdpsychiater Annelou de Vries vrijdag 19 november promoveert. Het Zorgcentrum voor Genderdysforie van het VUmc ontwikkelde tien jaar geleden een aanpak waarbij twaalf- tot achttienjarigen die diep ongelukkig over hun ßender zijn, puberteitsremmers krijgen. Hierdoor krijgen ze niet de door hun verafschuwde geslachtskenmerken en kunnen ze in alle rust een beslissing over een geslachtsverandering nemen. De Vries ontdekte dat deze jongeren minder emotioneleen gedragsproblemen hebben. Hun algemene functioneren gaat vooruit. De jongeren die uiteindelijk als jongvolwassenen geopereerd werden, zijn zelfs net zo gelukkig als leeftijdsgenoten. (FBj

Slechthorendheid heeft bij mensen tussen de achttien en dertig jaar tot gevolg dat ze zich vaker eenzaam voelen. En slechthorenden tussen de veertig en de vijftig voelen zich vaker neerslachtig, angstig en gestrest. Bij mensen boven de vijftig bestaan deze relaties niet, zo concludeert Janneke Nachtegaal in haar proefschrift, waarop ze donderdag 25 november promoveert. Nachtegaal onderzocht 1500 normaalhorende en slechthorende mensen uit het bestand van de nationale longitudinale studie naar horen. De studie is baanbrekend, omdat hierin voor het eerst de relatie tussen slechthorendheid en functioneren bij jongere mensen wordt bestudeerd. (WV)

Babyboomerstax

Forum Hadriani

Vermogende babyboomers moeten extra belasting gaan betalen. Dit bepleit VU-hoogleraar economie Pieter Gautier in het boek Bye Bye Bahyhoomers van de journalisten Paul van Gessel en Paul van Liempt. De mensen die tussen 1945 en 1955 zijn geboren, hebben namelijk onevenredig veel profijt gehad van de snelgroeiende economie. En de groei kwam vooral door de vondst van aardgas in de Nederlandse bodem. Gautier pleit voor latere pensionering en meer belasting voor de bayboomers. Zo moeten vermogende ouderen meer gaan afdragen. Ook moet de hypotheekrenteaftrek verdwijnen. "Geleidelijke afschaffing van de hypotheekrenteaftrek zal tot een verhoging van de belastinginkomsten leiden en tot een verlaging van de huizenprijzen", aldus Gautier. (Ddtï)

De Romeinse stad Forum Hadriani, waarvan de resten zich onder de grond bevinden van het Voorburgse park Arentsburg, is korte tijd de informele hoofdstad van het Romeinse Rijk geweest. Dat blijkt uit onderzoek van Tom Buijtendorp, waarop hij 15 december promoveert. Forum Hadriani was een van de eerste bekende bouwprojecten van keizer Hadrianus, die de stad hoogstwaarschijnlijk met zijn regering heeft bezocht. Buijtendorp heeft de strategische en economische betekenis van de stad geanalyseerd. Hij toont hoe de stad en economisch nauw verweven was met de grenszone van het Romeinse rijk. Via het Kanaal van Corbulo (dat gedeeltelijk parallel loopt aan het RotterdamSchiekanaal) was Forum Hadriani direct met de grensrivier de Rijn verbonden. (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen