Ad Valvas 2010-2011 - pagina 357

Dil

essay/studenten 5

pd valvas 14 april 2011 Vrouwelijke studenten zetten de mannen op achterstand

ongens: kijk naar je zelf lannelijke studenten loeten hun sekse leren zien JIS probleem. Dat hebben /rouwen ook gedaan, en jïndsdlen gaan ze als een >peer. 3AS BELLEMAN Bijna wekelijks staat het in de kranten en tijdIchriften: het botert niet tussen jongens en het onderwijs. Halverwege de jaren negentig gingen er voor het eerst meer vrouwen dan mannen naar het hoger onderwijs en sindsdien gaan Se statistiekcurves bij vrouwen consequent paar boven. Ze presteren aan universiteiten en hogescholen beter dan mannen. Ze halen yaker een diploma en doorlopen hun opleiding tneller.

,egio verklaringen ongens beginnen kennelijk met een achtertand. Enkel en alleen doordat het jongens zijn, open ze een groter risico dat ze hun tentamens iet halen. Het maakt niet uit of je inzoomt op ulturele achtergrond of het opleidingsniveau an ouders, vrouwen doen het in aUe omstandigheden beter. Vrouwelijke havisten behalen jin het hbo sneller (en vaker) hun diploma dan imannelijke vwo'ers. Niet-westerse allochtone Imeisjes doorlopen hun opleiding ongeveer even snel als autochtone jongens. Er zijn allerlei verklaringen voor deze achtertand geopperd. Het zou bijvoorbeeld aan hun hersenen liggen: jongens worden nu eenmaal wat later volwassen dan meisjes. Ze hebben moeite met groepsopdrachten en reflectieverslagen, zeggen sommigen. Ze worden niet genoeg uitgedaagd, of ze willen meer structuur. Er zouden misschien meer mannen voor de klas et moeten staan, zeggen anderen, zodat jongens en op school een rolmodel hebben. Daar moet ;nt'. dan weer beleid voor worden bedacht. Voor de toekomst.

ind

'ajast

D

Maar wat hebben jongens aan zulke ideeën en verklaringen, als ze nu aan het studeren zijn en in de problemen komen? Ze moeten het doen met het onderwijs dat er is, ook als dat - om illerlei redenen - niet goed bij hen past. Ze kunnen moeüijk nog een paar jaar wachten tot er beter beleid wordt gevoerd. Moeten ze maar niet zo lui zijn en hun Playstation uitzetten, hoor je vaak. Of, als iemand een serieuzer antwoord geeft: jongens hebben vaker moeite met het maken van een planning, dus moeten we hen daarbij helpen. En; jongens moeten zich goed afvragen wat ze nu eigenlijk willen met hun leven, dwing hen tot een weloverwogen studiekeuze. Maar zulke verklaringen en adviezen hebben een zwakke plek: ze zijn in wezen sekseneutraal. Ze gaan net zo goed op voor meisjes. Het gaat om jongens, maar dat valt aan de adviezen niet te merken, het is immers ook voor meisjes ver-

mannen, en het beeld dat vrouwen van mannen hebben.

18.000

Zelfbeeld

16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 1990/91

1999/2000

2008/09

Het aantal geslaagden aan de universiteiten (doctorandus en master) sinds 1990. Vlak voor de eeuwwisseling begint de'kentering zichtbaar te worden. Vrouwen hebben de mannen ingehaald, en lopen steeds verder uit. HOP, Bron CBS

standig om hun planning in de gaten te houden en een zorgvuldige studiekeuze te maken.

Invloed van clichés Er zijn aan universiteiten en hogescholen allerlei trainingen voor studenten met studieproblemen, maar die zijn niet specifiek gericht op jongens. Onder studentpsychologen heerst het idee dat jongens misschien vaker problemen hebben, maar dat studenten-met-problemen eigenlijk niet zoveel van elkaar verschUlen. Vergelijk het met hartfalen: mannen hebben daar vaker last van de vrouwen, maar verder is er nauwelijks verschil tussen mannehjke en vrouwelijke patiënten. Zo hebben feministen er nooit over gesproken. Voor de meeste vrouwen is de invloed van hun sekse op hun leven geen taboe. Voor mannen wel. Mannen zijn namelijk de standaard, en de standaard is in principe geen onderwerp van gesprek. De smurfen in het Smurfendorp zijn mannetjes, alleen Smurfin vormt de uitzonde-

'Een groepje succesvolle mannen verpest het voor de rest, zou je kunnen zeggen' ring. Daar kijkt niemand van op. Een Smurfinnendorp met één mannetje zou een heel ander verhaal zijn. Als critici al op de culturele kant van mannelijkheid wijzen, bedoelen ze dat het schoolsysteem niet op jongens is ingericht, dat er te veel juffen en te weinig meesters zijn, en dat jongens te

veel moeten stüzitten. Maar het wordt nergens persoonlijk. Daar ligt terrein braak. Er spoken allerlei culturele ideeën over mannelijkheid door het hoofd van pubers en adolescenten, en die ideeèn zijn lang niet allemaal even vruchtbaar. Waarom zou je die niet persoonlijk kunnen maken? Het is niet zo lastig om die ideeën te achterhalen. Je kunt twee wolken met culturele chchés maken, met daarin begrippen die met mannelijkheid en vrouwelijkheid worden geassocieerd. Agressie is mannelijk, emotie is vrouwehjk. Branie is mannehjk, vlijt is vrouwelijk. Verantwoordelijkheid is mannelijk, zorgzaamheid is vrouwehjk. Zakelijk handelen is mannelijk, compromissen sluiten vrouwelijk. Geweld is mannelijk, vrede vrouwelijk. Als zulke clichés - stereotypen, rolpatronen - invloed hebben op het zelfbeeld van vrouwen, en op de ideeën die mannen over vrouwen hebben, dan is het omgekeerde ook waar: die ideeën hebben ook invloed op het zelfbeeld van

Hbo en wo: vrouwen zijn (veel) sneller > Na acht jaar studeren heeft 63,1 procent van de mannen een hbo-diploma behaald. Vrouwen scoren na vijf jaar al beter dan dat: 64,5 procent heeft dan het hbo-diploma. Bron. HBO-raad > Mannen die van het vwo komen, doen er gemiddeld 6,8 jaar over om hun masterdiploma te halen, terwijl vrouwen bijna een jaar minder nodig hebben. Zelfs in techniekopleidingen zijn vrouwen sneller dan mannen: vrouwen hebben gemiddeld 60 maanden nodig voor een technische bachelor, terwijl mannen 63 maanden bezig zijn. Bron. CBS

Je kunt vragen bedenken die studieproblemen in het licht van mannelijkheid plaatsen. Geloof ik in een machoversie van talent? Heb ik misschien een destructieve opvatting van nonchalance? Verwar ik discipline met onderdanigheid? Wat doet het mij als een ander een hoger cijfer haalt: durf ik verbaasd te zijn als ik faal, of val ik terug op wrevel? Waarom drink ik één glas meer dan ik eigenlijk wil? Het antwoord op zulke vragen valt niet eenvoudig te geven. Studieproblemen zuUen niet als sneeuw voor de zon verdwijnen zodra het vraagteken verschijnt. Maar gebrek aan zelfkennis zal de problemen ook niet verhelpen. IVÜsschien worden er niet of nauwelijks vragen over mannelijkheid en studieproblemen gesteld, doordat het maar moeizaam doordringt dat het probleem ook in de jongens zelf schuilt. Zoals feministen niet alleen de maatschappelijke omstandigheden probeerden te veranderen, maar ook het zelfbeeld van vrouwen wilden herzien, zo zou er niet alleen iets moeten gebeuren aan het onderwijs dat jongens krijgen, maar ook aan het beeld dat ze van zichzelf hebben. Hoe zetje die verandering in gang? De gebruikehjke strategieën van feministen vallen niet te kopieren: die gaan ervan uit dat vrouwen genoeg aanleg hebben, maar tegen het glazen plafond oplopen. Zet een paar vrouwen in de hoogste functies - maak hen professor of topbestuurder, desnoods met verplichte quota - en andere vrouwen zullen er vanzelf achteraan komen. Leg talentvolle vrouwen uit dat ze best carrière kunnen maken, en zorg verder voor betaalbare kinderopvang.

Anders denken Voor mannen zal dat logischerwijs niet werken, al is het maar omdat de top van de piramide blauw is: mannen domineren nog altijd in de hogere regionen van de politiek, de wetenschap en het bedrijfsleven. Ze krijgen ook nog altijd beter betaald dan vrouwen. Misschien dat dit het probleem van de afhakende jongens klein houdt in de publieke opinie. Een groepje succesvolle mannen verpest het voor de rest, zou je kunnen zeggen. Het klinkt vreemd, maar in zekere zin moeten jongens hun sekse leren zien als probleem. En dat is geen gebruikelijke denktrant. Er komt steeds meer aandacht voor hun beroerde prestaties, maar jongens worden bepaald niet aangemoedigd over zichzelf na te denken. Toch zit er weinig anders op. Als mannen worstelen met hun studie, als ze vertraging oplopen, als ze hun tentamen niet halen, moeten ze zich de vraag stellen: komt dit misschien mede doordat ik man ben? Bas Belleman is redacteur van het Hoger Onderwijs Persbureau en afgestudeerd cultuurwetenschapper. Zelf had hij geen studieproblemen. Reageren? Mail naar redactie@advalvas,vu.nl.

>Nieuwe lichten Eerstegeneratiestudent Hedy Kasanrawi vertelde vorige keer dat ze vreesde haar tentamen antropologie te hebben verprutst. Die vrees was terecht. "Ik heb inderdaad dat tentamen niet gehaald", vertelt antropologiestudent Hedy Kasanrawi (ig). "Ach nou ja, volgende keer beter." En het is lente, dus ze voelt zich goed. "De winter

was weer lang en koud, en dan ga ik toch altijd richting depressie." Van het mooie weer van de afgelopen dagen heeft Kasanrawi geprofiteerd op een strandterras, samen met haar vriendin. "En zaterdag was mijn vader jarig, dat hebben we gevierd met mijn ouders, mijn zus, haar verloofde, haar kind en mijn vriend. Mijn vader zegt altijd dat hij zijn verjaardag niet wil vieren, maar hij vindt het toch altijd weer gezellig." De volgende dag was het weer terrassenweer. Met haar vriend heeft ze ervan genoten in zijn woonplaats Rotterdam. "Maar 's middags moest ik weer naar mijn werk, dat was een domper." Kasanrawi verdient bij in een verzorgingshuis, waar ze de bewoners gezelschap houdt bij het

eten en de tafel afruimt en de keuken opruimt. "Sommige bewoners moeten worden geholpen, omdat ze niet meer zelfstandig kunnen eten", vertelt ze. "Het is altijd gezellig. Ik moet vaak om ze lachen. Bijvoorbeeld laatst, toen liep er een man zonder broek door de zaal. In het begin wist ik niet hoe ik daarmee moest omgaan, ik voelde me er ongemakkelijk bij, maar dat is aUang niet meer zo." Soms wordt ze ook wel eens gek van de oudjes, bekent ze. "Als ze me tien keer hetzelfde vragen, maar ach. Het is zinvol werk en ze zijn heel lief" (PB) Ad Valvas volgt twee eerstejaarsstudenten. Volgende week: Zainab Noor el Hejazi.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen