Ad Valvas 2010-2011 - pagina 169

wetenschap 5

ad valvas 9 december 2010

Medische reflectie op de werkvloer

Ethiek helpt bij zware besiissingen In het ziekenhuis worden dagelijks pittige besluiten Igenomen. Hoogleraar medische ethiek Guy IWiddershoven helpt daarbij. TEKST: FLOOR BAL I FOTO: PETER VALKCX

Johan (34) heeft een ernstige vorm van leuke! mie. Hij is laagbegaafd en zijn vriendin is meer met haar zwangerschap dan met zijn ziekte bezig. Als Johan geen stamceltransplantatie, maar een lange chemokuur krijgt, heeft hij een hoger risico om dood te gaan. Een transplantatie vergroot zijn levensverwachting, maar dan moet Johan wel goed voor zichzelf zorgen. Anders kan een infectie fataal zijn. Zijn behandelaars twijfelen over de juiste behandeling. Hoogleraar medische ethiek Guy Widdershoven heeft het recept voor dit probleem: filosoferen. Het is maandagmiddag drie uur en in een klein zaaltje in VUmc zitten negen verpleegkundigen, een diëtist en een fysiotherapeut. Samen vormen zij het moreel beraad waarin de casus van Johan wordt besproken. In de zorg nemen werknemers dagelijks zware beslissingen. De uitkomst hiervan heeft direct invloed op het leven van patiënten. Zo'n beslissing moet dus op de juiste gronden worden genomen. Widdershoven gebruikt een methode waarbij het dUemma van alle kanten bekeken , wordt. Door vragen te stehen komen mensen

Praten over dwang > Guy Widdershoven en zijn medewerlters begeleiden ooii moreel beraadgroepen in de PSYCHIATRIE en de zorg voor ouderen en gehandicapten. Het veelbesproken onderwerp daar is dwang. Nederland heeft STRENGE WEHEN op het gebied van gedwongen medicatie en behandeling. Pas als iemand een gevaar voor zichzelf is, mag er ingegrepen worden. Paradoxaal leidt dat ertoe dat er in Nederland buitengewoon veel gesepareerd wordt. Patiënten die a^lijden en onhandelbaar zijn, worden in een ISOLEERCEL geplaatst. > Widdershoven: "Personeelsleden in instellingen vinden dat moeilijk omdat patiënten aan HUN LOT worden overgelaten. In het moreel beraad wordt naar een MIDDENWEG gezocht."

Hoogleraar medische ethiek Guy Widdershoven in een moreelberaadgroep op VUmc

tot betere oplossingen. "Dan blijkt dat ze het vaak al goed bedacht hadden. Maar op deze manier zijn ze zich beter van aUe argumenten bewust, kunnen ze steviger achter hun beslissing staan." De raad van bestuur van VUmc besloot twee jaar geleden om medische reflectie op de werkvloer in te voeren. De crash van het toestel van Turkish Airlines was de aanleiding tot meer introspectie, onder meer op intercultureel gebied. Widdershoven: "Opeens lag traumatologic vol met allochtone patiënten, dat leverde moeilijkheden op." Bijvoorbeeld doordat familieleden twijfels over de zorg hadden en eisten dat er met, in hun ogen betere, Turkse artsen overlegd werd. Voor het bespreken van dit soort zaken werd naar een goede gespreksvorm gezocht. Widdershoven, die zich al jaren met medische ethiek bezighoudt, introduceerde met zijn medewerkers moreel beraad als methode.

'Hij ziet de ernst niet in' In het zaaltje in het ziekenhuis stellen de aanwezigen één voor één vragen aan de nurse practitioner - een verpleegkundige die zich qua bevoegdheid bevindt tussen arts en verpleegkundige - die de zaak heeft aangedragen. Zij, Anita, legt uit dat de patiënt de ernst van zijn situatie niet inziet. Zo is er nog geen crèche

voor zijn baby geregeld, Johan denkt dat hij zelf in staat zal zijn om voor zijn kind te zorgen. Bovendien meldt hij medische klachten niet als hij vindt dat ze niet ernstig zijn. Maar een verkoudheid kan voor een leukemiepatiënt al fataal zijn. Johan begrijpt medische informatie niet, maar er komt niemand mee naar zijn afspraken. Zijn vriendin heeft nog geen zwangerschapsverlof en kan geen tijd vrijmaken om hem bij zijn behandeling te steunen. Widdershoven helpt de groep het dilemma te analyseren door voor elke betrokkene de belangrijkste waarden op te schrijven. Zo wil

Johan vader worden en blijven en maakt het hem niets uit hoe dat gebeurt. Zijn behandelende artsen willen hem maximaal behandelen Verpleegkundige Huib daarentegen vindt het vooral belangrijk dat het traj eet voor Johan niet te zwaar wordt. De lijst wordt met nog vijf punten aangevuld. Vervolgens beschrijft de groep onder begeleiding van Widdershoven de normen die bij deze waarden horen. Voor de artsen is dat 'niet transplanteren is geen optie', voor de verpleegkundige 'streven naar meer kwaliteit van leven'. Nu beschrijft de hoogleraar de twee opties. A is transplanteren, B is niet transplanteren. Elke norm op de lijst wordt onder een van de twee opties geschaard. De aanwezigen moeten bedenken wat ze kiezen, wat de voorwaarden hiervoor zijn, waar dat ten koste van gaat en hoe die schade beperkt kan worden. Hieruit blijkt dat bij transplanteren de kwaliteit van leven van Johan in gevaar komt en het risico op een infectie vergroot wordt. De chemokuur daarentegen zal vooral de kans op langdurig ouderschap van Johan schaden: misschien leeft hij dan niet lang genoeg om zijn kind te zien opgroeien. En dat is juist wat Johan zo graag wil. Transplanteren is daarom voor de aanwezigen de beste optie, daarvan is nu ook Huib overtuigd. Om dat voor elkaar te krijgen, moet het sociale netwerk van de patiënt worden ingeschakeld en zal er ernstig met hem gesproken worden.

'We laten ons ook overdonderen'

De deelnemers zijn tevreden over de uitkomst van de bijeenkomst. "Eigenlijk zouden we dit bij elke transplantatie moeten doen", zegt een verpleegkundige. "Soms staan we als verpleging lijnrecht tegenover de artsen. Dan laten we ons vaak toch overdonderen. Argumenten kunnen ons dan helpen." En Johan? Het gesprek waarin verpleegkundige Anita uitlegde dat hij geen nieuw beenmerg kreeg als hij zo doorging, kwam hard bij hem Regels van moreel beraad aan. "Zijn moeder, zijn vriendin en hij waren heel verdrietig, maar het had wel effect. Door > MAANDELIJKS komen er in Vumc groepen bij de patiënt bij het probleem te betrekken, kun je elkaar onder leiding van hoogleraar medische ook een oplossing vinden", zegt Anita. ethiek Guy Widdershoven of een van zijn Johan rapporteert nu netjes zijn symptomen, medewerkers. zijn moeder komt bij elke behandeling mee en > De groep bepaalt zelf welke actuele zaak er besproken wordt: meestal MEDISCHE PROBLEMEN, zij zal ook op haar aanstaande kleinkind gaan passen. Voorlopig krijgt hij een chemokuur. Als maar ook SPANNINGEN binnen het TEAM. het de komende maanden goed gaat, komt hij > De conclusie van het moreel beraad is NOOIT voor de zware behandeling in aanmerking. BINDEND. De behandelende arts is uiteindelijk degene die de knoop doorhakt. "Hij kan daarbij wel door de uitkomst van het beraad beïnvloed worden."

Reageren? Mail naar reclactie@advalvas.vu.nl.

Gesmoorde creativiteit

Subsidie klimaatbeleid

Bedrijven kunnen innovatiever zijn als managers hun werknemers meer ruimte voor creativiteit zouden geven. Hoewel de roep om innovatie en vernieuwing luid is, blijkt het uitvoeren van ideeën in organisaties niet eenvoudig. Aan de werknemers lijkt het niet te Hggen. Zelfs als een bedrijf ideeën niet stimuleert, rapporteren zij veel ideeën bij het management. Maar daar gaat het mis. De top roept wel om innovatie, maar volgt zijn eigen prioriteiten en lijkt niet geïnteresseerd in ideeën van werknemers. Han Bakker deed onderzoek naar ideemanagement bij drie bedrijven: Pentascope, bejaardenzorggroep Ter Weel en staalproducent Tata, voorheen Corus. Hij promoveerde 6 december bij de faculteit Sociale Wetenschappen. (KL)

Ruimtelijke econoom Cees Withagen en econoom Rick van der Ploeg (Oxford) kregen de prestigieuze ERC Advanced Grant (bijna drie miljoen euro). Dat is een Europese subsidie voor een uitzonderlijk en innovatief onderzoek. Withagen en Van der Ploeg zoeken naar het optimale klimaatbeleid. Het huidige khmaatbeleid dat de vraag naar fossiele brandstoffen wil terugdringen, kan juist leiden tot meer uitstoot van het broeikasgas CO2, in plaats van die te verminderen. Als de vraag naar fossiele brandstoffen daalt, daalt daarmee ook de prijs, en die leidt dan weer tot een toename van de vraag. Dit noemen Withagen en Van der Ploeg de 'Green Paradox'. Een mogelijke oplossing is een extra belasting op C02-uitstoot. (KS)

>Kort Geen pijn

Lik je wonden

Volwassenen met een verstandelijke beperking hebben een verhoogde kans op lichamelijke aandoeningen waarvan bekend is dat ze zeer pijnlijk kunnen zijn. Maar sommigen van hen reageren niet of anders op pijnsignalen dan andere volwassenen. Dat schirijven Nanda de Knegt en Erik Scherder in het tijdschrift Pain. Daarom gaan zij de pijnbeleving bij volwassenen met verstandelijke beperkingen in kaart brengen. Verzorgers uit de praktijk meldden bijvoorbeeld dat personen doorliepen met een gebroken been, te warme thee dronken en te heet wilden douchen. Scherder en De Knegt hebben al eerder onderzoek gedaan naar afwijkingen in de hersengebieden die pijnprikkels verwerken bij mensen met een verstandelijke beperking. (DdH)

Speeksel bevordert de genezing van mondwonden dankzij het eiwit histatine. Dat blijkt uit onderzoek van biochemicus Menno Oudhoff die 7 december hierop promoveerde. Oudhoff werkt voor de tandheelkundige opleiding Acta en deed onderzoek in samenwerking met de afdeling Dermatologie van VUmc. Het is allang bekend dat mondwonden dankzij speeksel sneller genezen en het zou echt helpen je wonden te likken. Waarom speeksel zo heilzaam is, dat wist nog niemand. Histatine bevat een simpele moleculaire structuur en kan in grote hoeveelheden goedkoop worden geproduceerd. Het eiwit kan worden toegepast bij moeilijk helende wonden zoals bij diabetespatiënten of doorligwonden. Dit maakt histatine een goed geneesmiddel voor wonden. (KS)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen