Ad Valvas 2010-2011 - pagina 403

VUvA_intro 3

ad valvas 19 mei 2011

Het liefdesleven van Specia VU-UvA De VU en de UvA hebben officieel beleend gemaakt dat zij een alliantie overwegen. Dat kiinlit bijna als een huweiijksaankondiging. Verloofd waren ze ai, gezien de vele samenwerkingsverbanden tussen wetensoiiappers van beide universiteiten. Daarover, en over de vraag of een monogaam huwelijk verstandig zou zijn, meer op de volgende pagina's. Maar eerst een terugblik op het leven van vrijgezel VU. Maagd is ze niet meer: zij had ai ^ens serieuze verkering...

de

VU De verklaring dat VU en UvA een alliantie overwegen, zou weleens een historisch moment kunnen zijn. DIRK DE HOOG

D

e wens tot nauwere samenwerking komt niet als een donderslag bij heldere hemel. Hij staat bijvoorbeeld al in het instellingsplan 2011- 2015. Toch is hij in het licht van de geschiedenis opmerkelijk. Decennia lang hielden beide universiteitsbestuurders de boot juist af, ook al bestaat er op verschillende terreinen nauwe samenwerking. Daarbij gaat het vooral om gedwongen huwelijken, ingezegend door financièle noodzaak. Zo is er het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (Acta), een gezamenlijke faculteit van beide hoofdstedelijke universiteiten. De faculteit is in 1984 uit nood geboren. Toenmalig onderwijsminister Deetman wilde eigenlijk alle opleidingen tandheelkunde in Nijmegen onderbrengen. Daarop besloten de tandartsen van VU en UvA de handen ineen te slaan en een tweede faculteit Tandheelkunde in Nederland in stand te houden.

Hoezo cultuurverschillen? Maar daarmee vlamde de liefde tussen de 'rooie' UvA en de 'gereformeerde' VU niet op, ook al switchen er regelmatig medewerkers van universiteit. Zo werd oudcommunist Elsbeth Etty hoogleraar literatuurkritiek aan de VU en ging de calvinistische historicus James Kennedy juist naarde UvA. Hoezo cultuurverschillen? Karel van der Toorn, voorzitter van het UvA-bestuur, en zijn voorganger Sijbolt Noorda, zijn beiden aan de theologische faculteit van de VU gepromoveerd. Veel medewerkers op de werkvloer zagen al eerder iets in samenwerking. Zo stamt het voorstel van de UvA voor een gezamenlijke bètafaculteit in Watergraafsmeer al uit eind jaren negentig. Maar het bestuur van de VU hield de boot toen af en wilde als protestants-chnstelijke instelling zelfstandig een brede universiteit blijven. In plaats daarvan wilde het toenmalige bestuur het protestantse karakter juist versterken door een fusie met de christelijke Hogeschool Windesheim in Zwolle. Het was de bedoeling dat daar zelfs een gezamenlijke university college zou komen. Maar onder druk van de universiteiten van Groningen, Twente en Nijmegen, die niets moesten hebben van een concurrent in hun achtertuin, hield de politiek de samenwerking tussen VU en Windesheim tegen. Er kwam geen subsidie voor academische opleidingen in Zwolle.

Liefdesbaby Het idee werd geboren om dan samen met de UvA een university college in Amsterdam neer te zetten. En zowaar, deze keer bleek het een lovebaby te zijn. Het kindje is nu al bijna twee jaar oud en heel succesvol. Het lijkt een omslagpunt in de geschiedenis van de samenwerking te zijn. Tel daarbij op dat aan de VU inmiddels een nieuw bestuur is aangetreden met een meer pragmatische dan principiële koers. Dat heeft de blik al snel op buurman UvA gericht in plaats van op verre vriend Windesheim. Pikant detail daarbij is dat VU-bestuursvoorzitter René Smit en UvA-bestuursvicevoorzitter Paul Doop elkaar ongetwijfeld moeten kennen uit CDA-kringen. Beiden waren betrokken bij het ontwerpen van verkiezingsprogramma's voor deze partij, Paul Doop in 1993, René Smit in 2006. En dan hebben we het gemeentebestuur van Amsterdam, dat na een lobby van beide universiteiten en de hogescholen Amsterdam meer als kennisstad wil promoten. Wel moest eerst een noodplan uitkomst bieden voor het nijpende kamertekort dat Amsterdam als universiteitsstad populariteitspunten kostte. In korte tijd werden duizenden containerwoningen neergezet

en de komende vier jaar komen er nog tienduizend studentenkamers bij. Het lijkt erop dat beide universiteiten elkaar als het om gemeenschappelijke belangenbehartiging gaat, steeds meer hebben ontdekt als partner. Zo organiseerden ze samen met de gemeente Amsterdam al drie keer een jaarlijks congres over Amsterdam als kennisstad. En dat zorgt ook weer voor de nodige contacten over en weer.

Aantrekken en afstoten In de praktijk ontstonden steeds meer samenwerkingsverbanden. Soms uit nood geboren, zoals bij natuur- en scheikunde. Apart trokken ze te weinig studenten om een volledige opleiding in stand te houden. Beide universiteiten zijn toen studenten gaan werven onder de leuze: 'Bèta studeer je in Amsterdam.' Bij de

{Aan de VU is een bestuur aangetreden met een meer pragmatische dan principiëie koers} economen kwam de samenwerking in het Tinbergen Instituut, opgencht in 1987, juist uit kracht voort. De promovendi wilden gezamenlijk, met de Erasmus Universiteit als derde partner, doorstoten naar de wereldtop. En dat is gelukt. Op dit moment zijn er zo'n 150 promovendi aan het instituut verbonden, van wie veel buitenlandse. Daar staat overigens wel weer tegenover dat de VU niet samen met de UvA een nieuw sportcentrum wilde bouwen. Dat heeft de UvA recentelijk op eigen kracht gedaan op het Science Park Watergraafsmeer. Terwijl juist nu de vraag is opgeworpen of de VU financieel nog wel in staat is het eigen sportcentrum op Uilenstede open te houden.

Het mes erin De bezuinigingsplannen werpen een nieuw licht op de samenwerking tussen VU en UvA. Was de wens tot samenwerking vooral ingegeven door de ambitie om Amsterdam als kennisstad internationaal naar de top te brengen, nu komt hij in het teken te staan van het opvangen van financiële klappen, als gevolg van de miljoenenbezuinigingen. De luxe van kleine, identieke opleidingen in één stad zal snel verdwijnen. Het mes gaat in de honderden bachelor- en masteropleidingen van beide universiteiten. Nu gaat het nog over een alliantie, maar hoever zal die gaan? De SP heeft staatssecretans Zijlstra al gevraagd een megafusie tussen VU en UvA te voorkomen. De studenten, voor wie het allemaal is bedoeld, zullen samenwerking alleen maar toejuichen. Ze volgen al jarenlang over en weer colleges, en alle studentenverenigingen zijn Amsterdams en tellen door de bank genomen net zoveel leden van de VU als van de UvA.

En we noemen haar... Mocht de nieuwe instelling er vroeger of later komen, dan ligt de naam voor de hand: Vrije Universiteit van Amsterdam. Zo heeft iedereen zich aan de UvA altijd al gevoeld. En de stichter van de VU Abraham Kuyper was weliswaar een dominee, maar hij preekte wel in de Westerkerk, in hartje Amsterdam. > Lees de verklaring van VU en UvA over de alliantie in zijn geheel op advalvas.vu.nl/achtergronden. > Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen