Ad Valvas 2010-2011 - pagina 447

)11

in het nieuws 3

ld valvas 16 juni 2011

Gerard Boter vertaalt Epictetus \/oigens Gerard Boter (57), hoogleraar Griekse taal en etterkunde, is het werk van de Griekse filosoof Epictetus nog steeds actueel. 'Zijn evenslessen gelden nog steeds.' TEKST: FLOOR BAL FOTO: MC-VU/RIECHELLE VAN DER VALK

U heeft driehonderd pagina's uit het OudGtieks vertaald. Hoe heeft u dat gedaan? "Eenjaar of tien geleden ben ik in mijn vrije tijd begonnen met het vertalen van het werk van de Griekse filosoof Epictetus. Mijn vriend Rob Brouwer, voormalig leraar klassieke talen aan het Vossius Gymnasium, hielp me daarbij. We hebben ieder de helft van de tekst vertaald, die vertalingen met elkaar besproken en ze daarna samengevoegd. Het boek is onlangs uitgegeven." Waar gaat het over? "Epictetus was een stoïsche filosoof die van 50 tot 130 na Christus leefde. Hij hield zich bezig met een vraag die nog steeds actueel is: hoe word ik gelukkig? Zijn leerling Arianus heeft zijn colleges opgeschreven en zijn lessen samengevat in een boekje met de titel Encheiridion. Dat woord betekent zowel handboekje als dolk. Zoals je een dolk hebt om je tegen aanvallers te verdedigen, zo geeft dit boekje je een wapen tegen de aanvallen van het leven." Wie zit er nog te wachten op de adviezen van iemand die bijna tweeduizend jaar dood is? "VertaUngen van klassieke teksten verkopen altijd goed. Daarnaast hopen wij lezers te trekken die in de lessen van Epictetus geinteiesseerd zijn. Bepaalde dingen blijven door de eeuwen heen hetzelfde. Iedereen probeert evenwichtig in het leven te staan, zijn adviezen gelden dus nog steeds. De poptdaire rationeelemotieve therapie (RET) van de Amerikaan Albert Ellis is zelfs deels op Epictetus gebaseerd." Wat had Epictetus te melden dat zo bijzonder is? "De meeste mensen willen dat dingen gebeuren zoals zij dat willen. Epictetus zegt datje de

>Kwestie Minister Schultz trekt 7,8 miljard euro uit voor snelwegverbredingen. deskundige Piet Rietveld, hoogleraar vervoerseconomie en winnaar van The European Investment Bank Prize in Regional Science 2011

dingen moet willen zoals ze gebeuren. Dan gebeurt er altijd wat je wü. Dat klinkt simpel, en dat is het ook. Hij was een stoïsche filosoof De Stoa was een stroming waarbij men vond dat mensen verantwoordelijk zijn voor hun eigen geluk en ongeluk. Wij zijn geneigd om ons geluk aan externe dingen als carrière, liefde en gezondheid op te hangen. Hij vindt juist dat het uit jezelf moet komen. Zelfs al zitje in de gevangenis, als je je daar bij kunt neerleggen, ben je vrij." Valt deze theorie nog makkelijk in de praktijk te brengen? "Epictetus zegt datje met kleine stappen moet beginnen door deze leer in het dagelijks leven toe te passen. Als je begint met het accepteren datje een fles olijfolie kapot valt, dan valt het later makkelijker te dragen als je vrouw overlijdt. Voor mij is het een leidraad in mijn leven, maar het is wel moeüijk. Als ik een glas rode wijn omgooi op een wit kleed, ben ik toch nijdig." Is dit de definitieve vertaling voor de komende honderd jaar? "Om te voorkomen dat het te snel zou verouderen, hebben we het werk laten lezen door student Arjan Nijk. Ik ben 57 jaar en Rob is zestien jaar ouder. Dan loopt je het risico datje termen gebruikt die minder gangbaar zijn. Zo hebben we ons erg verbaasd dat Arjan de term 'iemand de mantel uitvegen' niet kende. Vertalingen verouderen altijd, omdat de taal altijd in beweging is. De vorige vertaling stamt uit 1930, die is nu moeilijk te lezen. De omloop een vertaling is enkele tientallen jaren, meer niet. Gelukkig maar, zo bUjft er altijd werk voor vertalers."

Epictetus > Het verzameld werft van Epictetus, vertaald door Gerard Boter en Rob Brouwer, Atheneum, 2011, 34,95 euro. > In het werk zijn opgenomen: de Colleges, de fragmenten en het Handboekje. De vertalers schreven ook een inleiding en een samenvatting. > Epictetus was een Griekse slaaf, die zich na zijn vrijlating en verbanning uit Rome in Griekenland vestigde en stoïsch filosoof werd. > Stoa betekent zuilengang en staat voor een gang in de Agora van Athene, waarin de stichter van Stoa (of: het Stoïcisme), ondemijs gaf. Reageren'' Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

'Als ik een glas rode wijn omgooi op een wit kleed, ben ik toch nijdig'

Er gaan miljarden naar de verbreding van de snelwegen: in de Randstad naar acht rijstroken, en daarbuiten zes. Wat vindt u daarvan? "Een beetje meer snelweg hier en daar is vermoedelijk wel goed, maar het is echt beter een systeem van beprijzing in te voeren. Dan krijg je met minder middelen hetzelfde resultaat, namelijk minder files."

Krijg je dan niet het gevoel datje een roepende in de woestijn bent? "Een beetje wel, soms. Maar daar moetje eelt voor kweken. Het hoort bij je werk als onderzoeker dat er altijd deelbelangen een rol spelen. In het geval van de kilometerheffing is dat bijvoorbeeld het privacyvraagstuk. Dan moetje je verlies nemen. Er komt wel weer een nieuwe kans."

U doelt op de Idlometerhefßng. "Inderdaad. Uit onderzoek van mijn collega Erik Verhoef en mijzelf blijkt dat automobüisten heel gevoelig zijn voor prijsprikkels die het rijden tijdens de spits duurder maken. Daar bereik je stevige gedragsverandering mee."

Dat privacyvraagstiik ging om de kastjes die in de auto moesten worden gemonteerd om te bepalen hoeveel en waar er gereden is. "Het bezwaar was datje precies kunt zien waar iemand wanneer is geweest. Dat is niet het gebied van vervoerseconomen, maar van handige ict'ers, en die hebben daar mooie oplossingen voor. De informatie die nodig is om de afrekening te bepalen, komt het kastje niet uit."

Keiharde feiten, maar uiteindelijk hebben emoties in de politiek toch de overhand gekregen en is die kilometerhefüng van de baan. "Als emoties de boventoon gaan voeren, delven de feiten vaak het onderspit."

In Trouw zegt u over Sch»dtz' plannen dat differentiatie juist belangrijk is. Wat bedoelt u? "Nu wordt Nederland arbitrair ingedeeld in

wegen met acht en met zes rijstroken. Maar niet overal in de Randstad is het even druk. Er moet beter gekeken worden waar precies verbreding nodig is." Moeten er niet gewoon meer mensen met het openbaar vervoer? "Zeker, maar dan Uever niet tijdens de spits: je moet oppassen datje het probleem niet verlegt van de snelwegen naar de spoorwegen en bussen. Ook hier is een vorm van beprijzing nodig. Het voornemen van de NS om een ander systeem van OV-jaarkaarten in te voeren, is een stap in die richting." En de werkgevers? ^ "Als zij de hogere kosten voor hun rekening nemen, doen ze de gewenste effecten van de kilometerheffing deels teniet. Werkgevers kunnen veel betekenen, net als lokale overheden. Kijk maar de VU, die haar werknemers aanmoedigt met het openbaar vervoer te reizen, waarbij het parkeerbeleid van de gemeente een extra prikkel vormt." (PB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen