Ad Valvas 2010-2011 - pagina 101

studenten 5

ad valvas 21 oktober 2010

le«^

De stille pijn

Zes probleemtypen De auteurs van Studenten en stille pijn onderscheiden zes probleemtypen.

? ïfl-m'

Studenten kampen vaak Tiet stress, sonriberheid en i/ermoeidheid en zoeken daar lauwelijks hulp voor. TEKST: MARIE-LOUISE S C H O N E W I L L E / HOP ILLUSTRATIE: NICO DEN DULK

rloewel onder medici al bekend was dat studenten niet zo gezond zijn als van jonge mensen te verwachten valt, schrokken Amsterdamse itudentenartsen van de resultaten van hun Jnderzoek. een kwart van de studenten is anstig vermoeid, een vijfde is somber. Het ilcohol- en drugsgebruik is relatief hoog. bovendien heeft ruim de helft van de studenten itudievertraging. Na onderzoek onder ruim drieduizend studenten concludeert een groep Amsterdamse itudentenartsen dat lang niet alle studenten voldoen aan het beeld van levenslustig, sportief en zorgeloos. De artsen besloten zich enkele jaren geleden te richten op studenten die m'et in hun praktijk terechtkomen. "Van werkende mensen is bekend wanneer ze ziek zijn; die melden dat aan hun werkgever en spreken een arbo-arts. Met studenten kan het lange tijd niet goed gaan zonder dat we dat weten", zegt Peter jVonk, hoofd Studentengezondheidszorg aan de Universiteit van Amsterdam.

Zorgelijk Studievertraging is zorgelijk voor de individuele student, maar ook voor het hoger onderwijs en de samenleving als geheel. Vertraagde studenten kosten immers geld. En hoewel onduidelijk is of de klachten nu de oorzaak of het gevolg zijn van studievertraging, staat het volgens Vonk als een paal boven water dat de twee met elkaar te maken hebben. Vonk en zijn collega's trokken naar kroegen en mensa's om studenten te interviewen en schreven het boek Studenten en stille jnjn Wel problemen maar geen hulp zoeken (Elsevier Gezondheidszorg). De onderzoekers beschrijven de veranderingen die scholieren ondergaan wanneer ze de overstap maken naar universiteit of hogeschool. Ineens zelf verantwoordelijk zijn voor je dagindeling, aUe vrijheid hebben en bezig zijn met je eigen ontwikkeling, veel mensen noemen het

de tijd van hun leven. Maar sommige studenten ervaren het vooral als een enorme druk. Tegenover hun ouders houden ze graag het beeld van levenslustige en geslaagde student hoog. Gezondheidsklachten passen niet in dat plaatje. Bovendien geldt stress onder studenten vaak als statussymbool; het hoort bij de studie en zonder stress hoor je er niet bij. Een ander type studenten vindt juist weinig aansluiting bij stvidiegenoten. Zij hebben de neiging hun anders-zijn te romantiseren, waardoor de eenzaamheid verergert en onderdeel wordt van hun identiteit.

Wegenwacht In de medische wereld heet dat secundaire ziektewinst, zegt Vonk. Daarmee wordt het plezierige gevoel bedoeld dat je krijgt wanneer vrienden een fruitmand brengen of een kaartje sturen als je door je rug bent gegaan. In sommige gevallen is dat gevoel van steun zo plezierig dat de pijn niet meer overgaat. "Zo is het soms ook bij die studenten. Het beeld dat anderen van ze hebben en de identiteit die ze daaraan ontlenen, vormen de ziektewinst. Natuurlijk zijn er weinig mensen die denken.

Een kwart van de studenten is ernstig vermoeid, een vijfde is somber laat ik eens even lekker mijn eenzaamheid gaan koesteren. Zoiets gebeurt dan ook onbewnst, en het is een glijdende schaal." Daarmee is wellicht ook het volgende probleem verklaard waar de Amsterdammers op stuitten: veel studenten met problemen zoeken geen deskundige hulp. Vonk: "Na het grote surveyonderzoek nodigden we de groep met ernstigste klachten uit voor een gesprek. Welgeteld één student kwam opdagen. Oftewel, je staat aan de kant van de weg met een lekke band, maar je belt niet de wegenwacht. Sterker nog, als de wegenwacht vervolgens langsrijdt en vraagt of je hulp kunt gebruiken, zeg je- nee, dat hoeft niet." Vaak is de reflex bij beleidsmakers om een folder extra te verspreiden. "Maar het is zeer de

vraag of dat helpt", zegt Vonk. "Studenten zijn slim genoeg om de beschikbare informatie te vinden. Niet iedere universiteit of hogeschool kent studentenartsen, maar wel mentoren, decanen en studieadviseurs, om maar niet te spreken van wat er op internet te vinden is." Het probleem houdt zichzelf in stand, meent Vonk. Studenten doen er alles aan om hun gezondheidsproblemen zo goed mogelijk te camoufleren.

Maakbaar Toch zijn er ook aanwdjzingen dat studenten hun problemen serieuzer beginnen te nemen. Zo merken studentenpsychologen dat ze vaker bij hen aankloppen, zegt Jeanette van Rees, hoofd Studentenpsychologen bij de Universiteit Utrecht en bestuurslid van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP). Precieze cijfers zijn moeilijk te geven. Volgens Ton Boekhorst, voorzitter van de sectie Studentenpsychologen van het NIP, bezoekt zo'n vijf tot tien procent van de studenten op enig moment in zijn studietijd een studentenpsycholoog. Er is de afgelopen jaren sprake van een bescheiden toename, ook ten opzichte van het absolute aantal studenten, dat nog ieder jaar stijgt. Oorzaken van de toename kunnen onder meer zijn het gestegen aantal studenten met een functiebeperking en de invoering van het bindend studieadvies. Verder wijzen Van Rees en Boekhorst op de toegenomen studiekeuzestress en de neiging tot perfectionisme. "Studenten hebben last van het heersende idee dat alles maakbaar is als je je kansen maar grijpt. Als dat niet lukt, ervaren studenten dat als hun eigen fout", stelt Van Rees. Haar behandeling richt zich daarom vaak op het veranderen van die manier van denken. "Het idee dat alles perfect moet zijn is op zich natuurlijk een irrationele gedachte. Dan werken wdj inzichtgevend van wie moet dat eigenlijk?" "Zo'n gesprek is veüig, geeft erkenning en belangrijker nog; het biedt weer perspectief", vindt ook Vonk. "Studenten beseffen dat het weer beter kan gaan, datje uit die situatie kunt komen." Hij schreef daarom niet alleen een boek, maar maakte ook de website www. ik-student.nl, waarop persoonlijke verhalen van studenten staan. "We hopen en denken dat andere studenten daar wat aan hebben. Misschien dat ze dan wel hulp durven zoeken." Reageren? Mail naar reclactie@advalvas vu nl

1. Sclione schijn Het privéleven van deze studenten verschilt sterk van het beeld dat ze anderen graag geven: namelijk dat van een geslaagde student. "Mijn familie wist wel dat ik niet heel veel tentamens meer haalde, maar ze hadden wel het idee dat ik het naar mijn zin had in Amsterdam." 2. Gekoesterde eenzaamheid Om met buitensluiting om te gaan, benadrukken deze studenten juist dat ze niet begrepen worden en anders zijn. "Door anders te zijn sta je sterker in je schoenen. Als mensen kritiek op je hebben, dan voelt het minder als een aanval. Het maakt allemaal minder uit." 3. Mijn nieuwe ik Omdat ze hun nieuwe leven soms verwarrend vinden, zoeken deze studenten houvast bij elkaar. Klachten als stress en vermoeidheid worden gedeeld en geven een groepsgevoel dat geruststellend is. "Het resultaat is dat ze met hun problemen blijven rondlopen." 4. Tussen twee werelden De omgang met verschillende leefwerelden (vaak het studentenleven en het ouderlijk nest, maar dat hoeft niet) maakt deze studenten besluiteloos en hun problemen ongrijpbaar. "Je wordt er steeds aan herinnerd dat iedereen een andere kijk heeft op problemen. Op een gegeven moment weet je zelf ook niet meer wie er gelijk heeft." 5. Troosteloze eenzaamheid Om hun eigenwaarde te behouden proberen deze studenten onopgeloste klachten uit het verleden zoveel mogelijk te negeren. Het voelt alsof ze stilstaan, maar ze praten er niet over met anderen omdat ze geen zeurpiet willen zijn. Ais mensen hun vragen hoe het gaat, antwoorden ze: "Nevermind me, we gaan het wel over jullie dingen hebben." 6. Studeren met een beperking Wilskracht en doorzettingsvermogen vormen vaak het beeld dat anderen van een student met een beperking of handicap hebben. Door die verwachtingen camoufleren zij nieuwe klachten. "Bob is buiten zijn studie een doorzetter, waardoor iedereen ervan uitgaat dat hij sterk in zijn schoenen staat. Hij vindt het fijn om zijn vrienden te helpen, maar is ook blij dat hij het daardoor niet over zijn eigen problemen hoeft te hebben." Het Bureau Studentenartsen van de UvA stelt tiet boek Studenten en Stille pijn, wel problemen maar geen hulp zoeken gratis ter bescfiikking aan studentenhulpverleners Een mail aan studentenartsen@uva nl met als onderwerp 'Stille pijn', o vv van naam, adres en functie IS voldoende Het boek wordt u dan kosteloos toegezonden.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen