Ad Valvas 2011-2012 - pagina 218

6 onderzoek

ad valvas 26 januari 2012

Verslag 60­minutensessie

DE RATRACE IS BEGONNEN Excellent onderzoek betekent niet alleen investeren in toppers, maar ook wegsturen van achterblijvers. Dat bleek op een felle discussiebijeenkomst over het onderzoeksbeleid. TEKST: DIRK DE HOOG FOTO'S: STUDIOVU/RIECHELLE VAN DER VALK "Laat ik even naar het bord lopen om het uit te leggen", zegt Peter Nijkamp. De ruimtelijk econoom is momenteel de enige 'universiteits­ professor' die de VU kent. Hij is vrijgesteld van vaste taken en mag zich naar eigen inzicht met zaken bezighouden. Tijdens de bijeenkomst op 18 januari over de toekomst van het onderzoek aan de VU doet hij precies wat bij zijn functie hoort. Hij geeft de discussie een nieuwe wen­ ding. "Kijk, ook wetenschappers vormen een normaalverdeling", legt hij uit tenvijl hij een curve tekent. "Aan de top zit twintig procent van de beste onderzoekers. En aan de onderkant twintig procent van de slechtsten. Als je elk jaar die onderste twintig procent weg weet te krijgen, en het geld dat zij kosten overhevelt naar de twintig procent besten, ben je over tien jaar een topuniversiteit ä la Harvard." Dit is natuurlijk een eigenzinnige invulling van de stelling dat de universiteit extra moet investeren in toponderzoekers. Maar Nijkamp kan op bijval rekenen. "We moeten een cultuur­ omslag maken. Met middelmaat kom je er niet meer", vindt Arjen Brussaard, directeur van het onderzoeksinstituut Neuroscience Campus. "Op Harvard bestaat die cultuur al lang. Daar is het de regel dat alle studenten een ranking krijgen. De afspraak is keihard. De tien procent die het laagst scoort, moet elk jaar in de bache­ lor weg. Geen wonder datje dan een excellente universiteit krijgt."

Bij het meubilair Ook de oud­decaan van de faculteit Psychologie en Pedagogiek Hans Koot is gecharmeerd van deze ratrace­benadering. "Met nieuwe benoemingen van jonge onderzoekers zitten we al aardig op deze koers met het maken van duidelijke afspraken. Maar het probleem zit 'm vooral bij de mensen die hier al jaren werken met een vaste aanstelling. Ze horen min of meer bij het meubilair, ook als ze nog maar matig presteren." Dat probleem ziet rector Lex Bouter ook. "Een hoogleraar van boven de vijftig hoort nog wel als een echte professor te presteren. Anders zit die niet meer op de juiste plaats." De rector wil duidelijk werk maken van de benadering van Nijkamp. "We wiUenbij nieuwe benoemingen zoveel mogelijk werken met career tracks. Dus heldere afspraken maken over welke doelen worden gehaald binnen een bepaalde tijd. En de norm is­ wie die doelstellingen niet haalt, gaat echt weg." Om die situatie te bereiken, is volgens Bouter ook een cultuuromslag nodig. "We moeten af van het imago dat iemand die het niet redt binnen de wetenschap, een loser is. Vaak zijn het mensen met geweldige capaciteiten, maar nèt niet goed genoeg om een toponderzoeker te worden. Die mensen kunnen doorgaans prima functioneren op plekken buiten de weten­ schap."

Vaste contracten passé Er klinken ook tegengeluiden. "Zo'n grafiekje tekenen is gemakkelijk. In de praktijk heb je te maken met mensen van vlees en bloed. Besef je wel wat het betekent als je iemand na een paar jaar keihard werken wegstuurt?" merkt iemand op. Collegevoorzitter René Smit antwoordt dat hij de menselijke kant zeker niet uit het oog wil verliezen. "Dit dossier raakt aan het dos­ sier van human resource management. Maar aan de andere kant leven we ook in moeilijke tijden. We moeten meer presteren met minder middelen om overeind te blijven. Dat kan ook

gevolgen hebben voor de cao's die de univer­ siteiten afsluiten. Wellicht zijn aanstellingen voor het leven niet meer van deze tijd. Dat geldt dan zeker ook voor hoogleraren. Je hoort in ieder geval te presteren op het niveau dat van je wordt verwacht." Marja Spierenburg, docent bij Sociale Weten­ schappen, heeft moeite met deze benadering. "Je perst mensen uit in de bloei van hun leven en dan zetje ze genadeloos aan de kant. Naast gedrevenheid en prestaties hebben wetenschap­ pers ook rust en creativiteit nodig." En hoe meet je of een wetenschapper goed presteert, vraagt collega EUy Konijn zich a£ "Op onze faculteit besteden we veel tijd aan het geven van onderwijs. Daar verdienen we een groot deel van ons salaris mee, want studenten geven inkomsten voor onze faculteit. Telt dat ook mee bij het beoordelen van onze presta­ ties?"

/

A

Niet alleen maar boeven

f

Als reactie hierop bepleit rector Bouter duidelij­ kere verschUlen in onderwijs­ en onderzoekcar­ rières. Maar goed, dat lost de problemen nog niet op, want niet iedere onderzoeker is in staat voldoende geld voor het eigen onderzoek bin­ nen te halen, vindt bijvoorbeeld theoloog Bert Jan Lietaert Peerbolte. "Ik kreeg onlangs nog de vraag of ik een bijscholingscursus voor predi­ kanten wilde organiseren. Ja graag, zei ik, maar ik moet daar tegenwoordig geld voor vragen. Nu ja, ik heb nooit meer iets van ze gehoord." Dat deed een van de aanwezigen verzuchten dat de maatschappelijke betrokkenheid van de uni­ versiteit beperkt lijkt te worden tot de kapitaal­ krachtige vraag van het bedrijfsleven. "Hoho", sust de rector. "Daar zitten zeker niet alleen

j

y'

]JpK| \Wmm^^^ w^lll^H

J/jMr^{»m ' ^ ^ p

ILä^iHB ^iSfflüf .^F WL^F

'Je perst mensen uit in de bloei van hun [even en dan zet je ze genadeloos aan de kant' maar boeven. In het bedrijfsleven leeft het besef sterk dat juist academische onafhankelijkheid een groot goed is om zinvol onderzoek te doen." Brussaard geeft nog de wijze raad dat onderzoe­ kers niet individueel, maar als team de markt op moeten. "Wij halen bij het neurocentrum subsidies binnen van vijf, zes ton per jaar waar een hele afdeling van kan draaien. Maar dan moetje als team opereren en een marketing­ beleid ontwikkelen. De een is goed in statis­ tiekjes analyseren, de ander is juist beter in het schrijven van subsidieverzoeken en praten met opdrachtgevers." Het door de rector voorgestane beleid hoeft trouwens helemaal niet te betekenen dat de universiteit alleen nog toegepast onderzoek in dienst van het grootkapitaal verricht, verklaart Leo Klomp van de Subsidiehelpdesk. "Vergeet niet dat ook de Europese Unie een derde van de onderzoeksgelden besteedt aan fundamen­ teel en theoretisch gericht onderzoek. En de Europese Unie wordt meer en meer een van de belangrijkste onderzoeksfinanciers in Neder­ land." En daarmee had de discussie van vooraf aan

AW

/

/

kunnen beginnen. De meeste aanwezige weten­ schappers willen èn fundamenteel onderzoek doen èn maatschappelijk nuttig zijn èn genoeg geld verdienen èn goed onderwijs geven èn voldoende tijd overhouden om creatief nieuwe wegen in te slaan. Maar èn èn èn is niet meer aan de orde volgens Smit. "Jullie nuances bij de voorstellen zijn begrepen, maar worden niet per se overgenomen. Politiek Den Haag wil juist dat we scherpe keuzes maken." Reageren' Mail naar redactie@advalvas.vu nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen