Ad Valvas 2011-2012 - pagina 176

T

8 debat

ad valvas 22 december 2011 Filosoferen op de Zuidas

De I Europese Lente De Duitse filosoof Peter Sloterdijk ziet de pest als aanstichter van het moderne leven in Europa. MARIEKE KOLKMAN

H INGEZONDEN MEDEDEUNG I

V U CONNECTED SAMEN VOOR MAATSCHAPPELIJKE BETEKENIS

Omdat ik nieuwe leiders zoek Mark van Vugt, hoogleraar Arbeids en Organisatiepsychologie Aangesloten sinds Februari 2011

aal een grote hedendaagse wijsgeer naar de Zuidas voor een filosofisch gesprek met de titel 'Arah Spnng and European Fall' en het gaat twee uur lang over de Europese Lente. Niet dat de Duitse denker Peter Sloterdijk beweert dat we daar nu in zitten, nee, hij neemt ons in zijn lezing mee naar het Italië van 650 jaar geleden. In de tijd van de Zwarte Dood. "Het was in het jaar 1348, toen in de illustere stad Florence, de bekoorlijkste stad van Italië, de doodse pest verscheen", citeert Sloterdijk een journalist uit die tijd. "Het beeld dat de verslaggever schildert, is dat van een stad in acuut verval. De winkels bleven dicht, de velden verwaarloosd, de terrassen leeg. Huisdieren werden weggejaagd, zelfs de trouwste honden werden in de steek gelaten door hun eigenaren. En erger nog, ouders lieten hun besmette kinderen gewoon aan hun lot over. Paniek en schaamteloosheid grepen om zich heen in de huizen en op de pleinen van de stad. Feit is dat tussen maart en juli bijna honderdduizend mensen het leven lieten binnen de muren van Florence." Zijn beeldende teksten, zijn sterk Duitse accent en de Engelse rede die hij zelf ook voor het eerst onder ogen heeft, maken dat Sloterdijk soms moeiUjk te volgen is. Af en toe onderbreekt hij het voorlezen en kijkt op om kort commentaar te leveren op zijn eigen woorden. Hij lijkt hier niet te zijn om een eventuele ondergang van Europa te voorspellen, zoals de titel van de middag doet verwachten. Hij is hier om weerwoord te geven op het proefschrift van de andere gast, Haroon Sheikh, die eerder op de dag promoveerde aan de VU. Hij wil het ontstaan van het • moderne leven in Europa duiden, zodat Sheikh die naast de ontwikkelingen in de Arabische landen kan leggen. Zo interpreteer ik zijn verhaal tenminste. Zeker weten zullen we het nooit, want tijd om vragen te stellen is er niet.

waarde hechten aan nieuws, in de vorm van verhalen, en legt daarmee eeuwenoude legende en in zekere zin ook God en de Bijbel naast zich neer. Dat laat volgens Sloterdijk zien dat er een verandering optrad in hoe men geloofde. "Voor het begin van de Europese moderne tijd - ook het startpunt van de globalisering - zag men de mens als speelbal van hogere machten, erna begint men te begrijpen dat hij die met zich laa^ spelen, zelf toetreedt tot het spel." De moderne mens gelooft datje actief het leven kunt beïnvloeden, wat in onze tijd is uitgegroeid tot collectieve bezorgdheid om het klimaat en de biodiversiteit.

Actieve boodschapper Pas na een uur begint de aandacht hoorbaar te verslappen. Mensen gaan verzitten en hier en daar wordt er gekucht. Sloterdijk strijkt weer eens door zijn snor en leest nog een kwartiertje door, waarna fronsend en ogenschijnlijk wat onwillig de VU-filosofen Ad Verbrugge en Haroon Sheikh aanschuiven om met hem over zijn betoog te praten. Met veel woorden vraagt

'Het drama van deze tijd is dat Iedereen een boodschapper is geworden'

Verbrugge zich af of het belang dat Sloterdijk hecht aan de Italiaanse reactie op de pest, waarin men verder zoekt dan God en elkaar nieuwe verhalen gaat vertellen om het leven zin te geven, voor het concept 'moderniteit' wel terecht is. Ook binnen de godsdienst kan men zijn leven in eigen hand nemen. Maar voor Optimistische verhalen Sloterdijk betekent moderniteit wel degelijk dat mensen eisen dat ze voor hun levensgeluk Het moderne leven in Europa, de Europese niet meer alleen afhankelijk zijn van God en Lente, begon volgens Sloterdijk in de veerde kerk. Het christendom veranderde daar ook tiende eeuw. Door de komst van de pest, die door. "christenen zijn mensen die geloven dat allesverslindend rondwaarde, begon men zich ze goed nieuws hebben, dat het verdient om te realiseren dat zowel God als de geneeskunde tekortschoten. "Plotseling stond men tegenover verspreid te worden. Dat verheft de passieve gelovige tot actieve boodschapper. Die drang een duistere God. Hij had binnen één jaar tot communiceren is niet meer weg te denken bijna de helft van de Europese bevolking laten doodgaan. Wie verder wilde levefa moest wel op uit ons bestaan. Het drama van de tegenwoordige tijd is alleen dat iedereen gelooft dat hij of zoek naar alternatieve bronnen van inspiratie, zij iets te zeggen heeft, maar niemand luistert, om het verlangen om te leven te voeden. Niets omdat ieder ander ook boodschapper is geworminder dan dat werd verwacht van de literatuur. Novellare, tell new stones, het was het begin den." van wat wij in latere eeuwen 'informeren' zijn Als Haroon Sheikh eindelijk ook de vloer krijgt, gaan noemen." blijkt hij het met Sloterdijk eens te zijn dat de moderne mens een nieuwe relatie heeft met Mensen werden nieuwsgierig naar hun de wereld en het bestaan. "Moderniteit maakt omgeving en realiseerden zich dat ze zelf de wereld tot een bal in onze handen die we wat van hun leven kunnen maken. Om dat te kunnen gooien en vangen. Maar ik denk dat illustreren, doorspekt Sloterdijk zijn verhaal we tegelijkertijd de wereld ook proberen te met verwijzingen naar een boek van de veerbegrijpen als iets waar we middenin zitten. WUt tiende-eeuwse Italiaanse schrijver Giovanni u daar nog kort op reageren?" "No", zegt Peter Boccaccio Decamarone. Daarin ontvlucht een Sloterdijk direct. En na een korte stilte "J would groepje jonge mensen Florence tijdens de prefer to leave." En hij staat op om zijn trein te pestepidemie. Ze verzamelen zich in de kerk halen. van Santa Maria Novella, bovenop een heuvel buiten de stad, met weids uitzicht over het Toscaanse platteland, en vertellen elkaar "nieuwe, Reageren"? Mail naar reclactie@advalvas vu.nl optimistische verhalen om daarmee te pogen Meer info op vuconnected.nl > Filosofie op de het wegrottende leven te herstellen." Men gaat Zuidas

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen