Ad Valvas 2011-2012 - pagina 50

61 dossier instellingsplan

STELLING Het afschaffen van kleine vakken leidt tot een grote verschraling van het onderwijsaanbod

'Minder kleine vakl<en, minder regels, minder uitzonderingen' »

procent. Hoe bereik je dat? De langstudeerboete zal enig effect hebben, verwacht Van der Wende, maar volgens haar is vooral een cultuuromslag nodig. "We moeten af van de vrijblijvendheid bij studenten en docenten. Studeren betekent ERBIJ ZIJN EN MEEDOEN. En dat de hele week lang. Daarom is de basis van ons verbetermodel intensivering van het onderwijs." Veel opleidingen werken daar nu al aan. ' Zo heeft het bestuur twee jaar geleden per faculteit aangegeven wat het minimum aantal contacturen in het eerste jaar moet zijn. Zo moet bijvoorbeeld de economische faculteit volgens die norm meer uren college gaan geven. Meer contacturen dan volgens die norm hoeft niet van Van der Wende. "Intensivering betekent vooral dat studenten ook bezig zijn als ze geen colleges hebben. Daar bestaan allerlei methoden voor. De kern is: geef opdrachten die studenten de volgende bijeenkomst ook echt gemaakt moeten hebben en geef direct goede feedback. Nu is het nog te vaak van 'eigenlijk moetje die opdracht vrijdag inleveren'. Dat 'eigenlijk' moet weg. VRIJDAG INLEVEREN IS VRIJDAG INLEVEREN. Dat geldt ook voor deelnemen aan werkgroepen. Daarover hoor ik docenten vaak klagen. Doen ze hun best kleinschalig onderwijs te geven, komt de helft van de studenten niet opdagen en hebben heel wat van hen zich niet voorbereid. Dus de norm bij een werkgroep is datje aanwezig bent, de stof hebt voorbereid en actief meedoet." Daarnaast zijn er sancties om de vrijblijvendheid tegen te gaan. Dit jaar voeren alle opleidingen aan de VU een bindend studieadvies in. En om aan de master te mogen beginnen, moet de bachelor helemaal zijn afgerond. Wie meer dan eenjaar uitloopt, gaat drieduizend euro extra collegegeld betalen.

2. Onderwijs wordt flexibeler

Eens/oneens CAROLINE KROON interim-decaan faculteit Letteren "Kleine vakken worden onbetaalbaar, dus ik zie wel in dat schaalvergroting nodig IS. Dat hoeft niet per se achteruitgang te betekenen. Kleine groepen klinkt ideaal: intensief onderwijs, veel aandacht voor de student. Maar na een paar jaar landelijke samenwerking van kleine Letterenopleidingen in het masteronderwijs, zien we ook veel voordelen. De groepen zijn groter, maar ook de keuzemoe\ï\kheóen.ü!fSSBïïf!SIIS!l!tlS!^!IS!t!S!t!fS!ff^ En er ontstaat een soort competitie tussen de studenten van verschillende universiteiten. Ze willen het beste van zichzelf laten zien. Ook de docenten komen op scherp te staan. Het afschaffen van kleine vakken hoeft dus niet slecht te zijn. Als het er maar niet toe leidt dat overal kleine onderzoeksgroepen worden opgeheven en expertise verdwijnt, juist omdat die de essentiële bestanddelen voor onze academische opleidingen moeten leveren. Bij Letteren gaan we een deel van onze twaalf bacheloropleidingen, met relatief veel kleine vakken, omvormen tot een kleiner aantal brede, interdisciplinaire bacheloropleidingen die aansluiten bij belangrijke maatschappelijke thema's. Op het gebied van de Oudheid gaan we samenwerken met de UvA. Je ziet dat de faculteit Exacte Wetenschappen een vergelijkbare koers vaart. We moeten ons aanpassen aan een maatschappelijke ontwikkeling waarvoor we onze ogen niet kunnen sluiten. Decaan Härmen Verbruggen van de economische faculteit heeft, naar ik hoor, gezegd: ik wil mijn kleine opleidingen mogen bekostigen met mijn grote opleidingen. Daar heb ik veel sympathie voor, maar het is een lastig gevecht. Het gaat tegen de ontwikkelingen op de universiteiten in. Er zullen altijd kleine pareltjes zijn en je moet oppassen, anders ben je ze kwijt. Daarom moeten de kleintjes de handen ineenslaan. Als je binnen kleine vakgebieden landelijk of regionaal goede afspraken maakt over wie wat doet, kun je van eikaars expertise profiteren en toch nog zoveel mogelijk overeind houden." Tekst: Anita Mussche Foto: MC-VU/Yvonne Compier

Een tweede belangrijke poot van het vernieuwingsbeleid is flexibilisering van het onderwijs. "Veel studenten weten als ze beginnen nog niet precies wat ze met hun studie willen. Ze moeten ruimte hebben om hun eigen weg te zoeken. Daarom komt er een vrije ruimte van minimaal 30 studiepunten. Dat kunnen studenten gebruiken om zich te verdiepen ofjuist te verbreden buiten hun eigen hoofddiscipline. Als je bijvoorbeeld Nederlands studeert, kun je die ruimte invullen met Nederlands maar ook met bijvoorbeeld een minor geschiedenis of politicologie. Zulke mogelijkheden zullen studenten meer motiveren." De hoeveelheid MEER VRIJE RUIMTE verschilt per studierichting. Vaststaat dat de major minimaal go van de 180 studiepunten omvat en dat er een VERPLICHTE ACADEMISCHE KERN komt van 30 studiepunten. "Het is belangrijk dat alle bachelorstudenten academische vorming krijgen. Daar horen een paar zaken echt bij, zoals kritisch denken, wetenschappelijk schrijven en redeneren, methoden en technieken van onderzoek, wijsgerige vorming en besef van ethische vraagstukken. Die kern komt in verschillende vakken in de eerste twee jaar bij elkaar. Omdat we daarbij ook aandacht besteden aan wat studeren aan de universiteit inhoudt, en wat het verschil is met de middelbare school en het hoger beroepsonderwijs, hopen we dat studenten eerder een betere grip op hun studie krijgen. Nu zijn er nogal wat die lang zoeken naar hun juiste plek op de universiteit", aldus Van der VVende.

3. Docenten werken efficiënter Mooie plannen wellicht, maar zijn ze ook uitvoerbaar nu universiteiten steeds minder geld per student krijgen? Van der Wende denkt van wel. "Als we het onderwijs

rationeler organiseren, kunnen we het èn beter èn goedkoper maken. Er is bekeken waar docenten hun onderwijstijd aan besteden. Veel uren blijken weg te lekken met vergaderen, vernieuwingen voorbereiden, of het is gewoon onduidelijk waar de tijd blijft. Ze besteden maar een deel van hun uren echt aan lesgeven en studenten begeleiden." Daarom ontv«kkelde de commissie een norm. Voor een vak van 6 studiepunten voor 25 studenten heeft een docent op jaarbasis één dagdeel per week nodig, oftewel 0,1 formatieplaats. Met de huidige personeelsformatie kunnen dan 25.000 studenten onderwijs krijgen. En dat aantal studenten heeft de VU nog niet. Van der Wende benadrukt dat de rationalisering van het onderwijs stevig ter hand moet worden genomen. "Weetje hoeveel vakken aan de VU worden gegeven voor minder dan tien studenten? We hebben ze geteld. Dat zijn 180 van de duizend vakken die in de bachelor worden gedoceerd. In de toekomst worden VAKKEN alleen nog gegeven VOOR MINIMAAL 25 STUDENTEN. Die norm haalt nu bijna de helft van de vakken. Je hoeft die vakken niet gelijk af te schaffen. Je kunt ze ook samenvoegen en proberen te delen met studenten van andere opleidingen. Als je dat bereikt, bespaar je ontzettend veel tijd en geld, ook aan ondersteunend personeel dat al die roosters en studiegidsen moet maken. En wellicht zal zo'n proces er ook toe leiden dat er minder echt kleine studies komen. Dat is wat we met less is more bedoelen. Minder kleine vakken, minder regels, minder uitzonderingen. Maar wel streng zijn op het bewaken van de hoofdlijnen." Andere voorbeelden van rationalisering zijn dat alle vakken eenzelfde omvang van 6 studiepunten krijgen en dat voor de hele universiteit eenzelfde standaardmodel van het Onderwijs- en Examenreglement gaat gelden.

4. Practica èn hoorcolleges blijven Dat in 2015 de norm 25 studenten per vak is, wil niet zeggen dat al het onderwijs in dat soort klasjes wordt gegeven. Sommige practica bij Exacte Wetenschappen zullen uit kleinere groepen bestaan bijvoorbeeld. Ook grote hoorcolleges blijven bestaan. Van der Wende: "Die zijn behoorlijk in diskrediet geraakt, maar binnen een goed opgebouwd cmrriculum kan een HOORCOLLEGE HEEL LEUK EN NUTTIG ZIJN. Dan moetje zorgen dat er een docent staat die dat goed kan, en dat er andere onderwijsvormen omheen worden georganiseerd. En vergeet de mogelijkheden van digitalisering niet. Videocolleges maken het mogelijk dat iedere student de behandelde stof kent voordat die vervolgens in werkgroepen verder wordt besproken. Bij Rechten worden nu veel colleges op video opgenomen. En er zijn heel wat studenten die èn naar het college gaan èn het thuis op de laptop nog eens nakijken." Maar goed, leiden al die maatregelen er alleen maar toe dat studenten sneller door de mallemolen gaan of worden ze ook daadwerkelijk slimmer? "Als ze willen, kunnen studenten in driejaar tijd een hoop leren en zich volop ontwikkelen Maar dan moeten ze het wel zelf willen", zegt Van der Wende stellig. "Wat me verbaast, is dat we een prachtig honoursprogramma hebben, maar dat slechts vijf procent van de studenten daaraan meedoet. Dat is je kans om je echt te ontplooien. Geen tijd hebben, is geen excuus. Gemiddeld studeren studenten zo'n dertig uur per week. Dus heel wat besteden er minder tijd aan. Als studenten drie jaar lang vijf dagen per week gaan studeren, kunnen ze ontzettend veel leren, en nog elk weekend feesten en zomers uitgebreid op vakantie. Wat hebben ze toch een prachtig leven!"

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen