Ad Valvas 2011-2012 - pagina 335

m

7

ad valvas 19 april 2012

HET ONMUZIKALE BREIN VAN DICK SWAAB Twee kleine, maar dappere, profilerende faculteiten worden samengevoegd zodat ze nóg beter kunnen bijdragen aan het prof lei van de VU. Dat Is een kwestie van toekomstbestendigheid' Wimjanse, decaan Godgeleerdheid, zet de samenwerking met Wijsbegeerte waarschynhjk om in eenfusie.

'Er Is een duidelijk verschil tussen filosofie en godgeleerdheid. Theologisch onderzoek Is religieus van aard, en wijsbegeerte houdt zich bezig met wetenschap, kennis, existentie, schoonheid, morele waarden' Decaan Wijsbegeerte René van Woudenberg is het wél helemaal eens met de reactie van Wimjanse.

'Bundeling van de Internationale activiteiten van de VU is op zich een goed idee. Ik vraag me wel af hoe substantieel de samenwerking wordt en hoeveel menskracht je dus binnen het International Office voor ons werk kunt realiseren' Frans Kamsteeg van SAVUSA, onderdeel van het domein intemationalisenng dat hij de dienst Studentenzaken gaat horen.

Meer en uitgebreidere reacties, onder ;^ndere van de studentenraad, staan of !|omen op advalvas.vu.nl.

Dat aanleg belangrijker is dan opvoeding, blijkt uit het gebrek aan muzikaal talent van neurobioloog Dick Swaab. Ondanks vele, vele pianolessen kan hij er niets van. TEKST: FLOOR BAL FOTO: STUDIOVU/YVONNE COMPIER

De vraag of muzikaal talent vooral in de hersenen zit of aangeleerd is, blijkt helemaal fout te zijn. Binnen vijf minuten na binnenkomst in zijn werkkamer houdt neurobioloog en arts Dick Swaab een minicollege. "Het zit in het brein, waar zou het anders moeten zitten? Het is genetisch bepaald, of het is tijdens de vroege ontwikkeling van een baby in de baarmoeder in de hersenen ontstaan. En als omgevingsfactoren invloed hebben, dan worden die ook in de hersenen opgeslagen." Het is een boodschap die hij later die week tijdens het lustrumcongres van studievereniging VSPVU zal herhalen. Muzikaal gevoel nestelt zich onder de hersenpan.

Gebrek aan talent Een ander antwoord kan wetenschapper Dick Swaab eigenlijk ook niet geven. Hij was dertig jaar lang directeur van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek en deed nog veel langer uitgebreid onderzoek naar de werking van hersenen. Het resulteerde in de internationale bestseller Wij zijn ons hrein, waarin hij betoogt dat alles wat een mens in zijn leven doet door de werking van zijn hersenen bepaald wordt. Verliefdheden, talenten en verslavingen: ze zijn allemaal het werk van piepkleine hersenneuronen. Hoe dat hersenprogramma precies in elkaar zit, hangt vooral van genetische factoren en de ontwikkeling in de baarmoeder a£ Tegen de tijd dat een kind een peuter is, liggen de meeste karaktereigenschappen en talenten vast. Opvoeding en eigen initiatief hebben daar minder invloed op. Dat moest Swaab als kind tot zijn grote nadeel zelf ook ondervinden. Zijn grootmoeder, die concertpianiste was, gaf hem meerdere keren per week pianoles. "Ik werd gedrild als een professionele muzikant. Als ik muziek hoorde, moest ik dat in notenschrift zetten. Dat kon ik helemaal niet." Helaas had hij het gebrelc aan muzikaal talent van zijn vader geërfd. Dus waren de regelmatige lessen zulke martelsessies dat de jonge Dick opgelucht was dat zijn oma in het ziekenhuis werd opgenomen en de lessen moest staken. "Sindsdien heb ik geen piano meer aangeraakt."

Absoluut gehoor Oefenen, oefenen en nog eens oefenen heeft zeker zin, maar dan moet de muzikant wel aanleg hebben. Een absoluut gehoor, waarbij je noten zonder moeite kunt herkennen, is voor een professionele muzikant belangrijk. Het hebben van een absoluut gehoor is voor tachtig procent erfelijk, waarbij het opvallend is dat Aziaten deze vaardigheid vaker hebben dan westerlingen. Wie zonder geboren is, kan dat nog met veel spelen beïnvloeden. "Zo blijkt dat er in de linkerhersenhelft van kinderen die slechts één jaar viooUes hebben, al veranderingen optreden." Daar moet wel heel regelmatig bij getraind worden. "Van één keer in de week oefenen, leert niemand iets." Niet alleen het oefenen van muziek, maar ook het luisteren ernaar heeft een gunstige invloed op de hersenwerking. Muziek stimuleert niet

'Als ik emotionele problemen heb, zet ik het Requiem van Mozart heel hard aan. Dat geeft troost'

alleen de gehoorschors. Ook beïnvloedt ze gebieden die met leren, emoties en beloning te maken hebben. "Door de afgifte van dopamine in de nucleus accumbens genieten we van muziek." Deze positieve effecten worden op verschillende manieren in de medische wetenschap toegepast. Zo werkt het luisteren naar Mozart bij te vroeg geboren kinderen gunstig op hun neurologische ontwikkeling. Ook vermindert het pijn. Bij mensen met een hersenbeschadiging die muziektherapie krijgen, verbetert niet alleen hun stemming, ook gaat hun loopsnelheid omhoog. Autisten leren door het luisteren naar muziek om beter contact met hun omgeving te leggen.

Rariteiten Omgekeerd kan het hebben van een afwijking het muzikale talent stimuleren. Zo zijn opvallend veel pianostemmers en excellente musici blind. "Omdat ze van jongs af aan gedwongen zijn om zich te richten op stemmen en geluiden, kunnen zij daardoor soms bijzondere vaardigheden ontwikkelen. Dat is een typisch voorbeeld van de plasticiteit van de hersenen." Veel mensen met WUliams-syndroom heb-

Lustrum VSPVU muziek > Neurobioloog en arts Dick Swaab was een van de sprekers tijdens het lustrumsymposium van VSPVU. Het thema van het congres was 'Muziek en het brein' > VSPVU, de studievereniging van de faculteit Psychologie en Pedagogiek, bestaat 65 JAAR. Zie ook vspvu.nl

ben een zeer laag IQ_, maar zijn muzikaal erg ontwikkeld. Zo is er een vrouw die duizenden aria's in 35 talen uit haar hoofd kan zingen. De hersenen van patiënten met deze afwijking zijn twintig procent kleiner dan normaal, maar die aantasting betreft niet de hersendelen waarin muzikaliteit zit. Daardoor heeft het de overhand op andere vaardigheden en interesses. Heeft de oefenterreur in zijn jeugd eigenlijk nog invloed gehad op Swaabs liefde voor muziek? "Ik luister zelf graag naar muziek. Als ik emotionele problemen heb, zet ik het Requiem van Mozart heel hard in de auto aan. Dat geeft troost en dan voel ik me beter." Reageren"? Mail naar redactie@advalvas vu nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen