Ad Valvas 2011-2012 - pagina 38

6 wetenschap

ad valvas 15 september 2011

VU onderzoekt muziekbeleving in Nemo

Van muziek krijg je soms kippenvel. Communicatieweten sein a p pers van de VU willen weten hoe dat werkt. Ze onderzochten de reacties op verschillende soorten muziek in Science Center Nemo. TEKST EN FOTO: WELMOED VISSER

Kippenvel als karaktertrek Het vermogen om Itippenvel te l<rijgen van muzielt, of meer in liet algemeen van kunst, blijkt een belangrijke graadmeter voor de karaktertrek die psychologen 'openness to experience' noemen, de mate waarin mensen geïnteresseerd zijn en geraakt kunnen worden door nieuwe dingen uit hun omgeving. Deze openheid is een van de zogeheten 'big five', de vijf karaktereigenschappen op grond waarvan psychologen verschillende persoonlijkheidstypen onderscheiden. De andere vier zijn: introversie versus extraversie, meegaandheid, zorgvuldigheid en emotionele stabilitert. Communicatiewetenschapper Vermeulen: 'Er zijn lange vragenlijsten ontwikkeld om deze openheid te kunnen vaststellen, maar misschien kun je toe met een simpele vraag over kippenvel.'

Het plezier van DROEVIGE DEUNTJES Op de laatste dag van de grote vakantie is het een enorm lawaai in de centrale hal van techniekmuseum Nemo tientallen kinderen die enthousiast zijn over de wetenschap maken een herrie waarop een groep voetbalsupporters jaloers kan zijn. Je moet door de muur van geluid om bij het kamertje te komen waar acht VU-studenten de afgelopen weken onderzoek deden. Er hangt een bordje 'Stilte' op de deur. Er staan een bank en een luie stoel. En er staat een aantal computers. Hier testen de studenten de muziekbeleving van kinderen en hun ouders. Tarzan Merel Poelman (derdejaars bestuurs- en organsiatiewetenschap) start het computerprogramma voor Ravi (g). Roxanne Steijger (derdejaars communicatiewetenschap) vraagt ondertussen zijn opa de verklaring van toestemming te tekenen. Ravi moet een aantal vragen beantwoorden, onder meer welke Disney-film hij mooi vond. Hij klikt Tarzan aan. Daarna krijgt hij een commercial van melkproductenmerk Aria te zien, met - zonder dat hij dat doorheeft- een muziekje uit de film Tarzan eronder, waarin een kippenvelmoment zit. "Als mensen kippenvel krijgen van muziek, is dat vaak op vaste momenten", vertelt begeleider en communicatiewetenschapper Ivar Vermeulen later op de VU. Die momenten blijken aan bepaalde criteria te voldoen, ze vallen vaak samen met de climax in de muziek, er is een wisseling in tempo of in toonsoort. Een kippenvelmoment doet fysiek iets met mensen: uit neurologisch onderzoek blijkt onder meer dat er dopamine vrijkomt in de hersenen. Over het algemeen vinden mensen dit soort kippenvel

prettig. "Eigenlijk is dat gek", zegt Vermeulen - zelf naast wetenschapper ook gitarist van de band Mist - "want de emotie die op zo'n moment in de muziek wordt vertolkt is vaak droevig, of melancholiek, in elk geval niet vrolijk." Vermeulen neemt het nummer I will always love you van Whitney Houston als voorbeeld. Ergens aan het einde zit een pauze. Daarna gaat ze een toon omhoog en zet ze nog eens extra aan bij I .will always love you. Dat geldt als een klassiek kippenvelmoment.

Beloning In het experiment waaraan Ravi meedoet, kijken de onderzoekers naar de timing van het kippenvelmoment. Bij sommige proefpersonen

velmoment na het beeldmerk komt, gemiddeld positiever over dat merk denken. Volgens Vermeulen is dat een kwestie van conditionering "Het kippenvelmoment komt als beloning na de reclameboodschap. Dat lijkt beter te werken dan wanneer je de muziek gelijk laat lopen met de reclameboodschap, zoals in bestaande reclames vaak gebeurt." In Nemo onderzoeken de VU-wetenschappers of dit effect bij kinderen ook opgaat. Een andere vraag die Vermeulen graag wilde onderzoeken en waarvoor het Nemo-publiek zich uitstekend leent, is hoe oudje moet zijn om kippenvelmomenten in de muziek bewust te kunnen voelen. Volwassenen die geëmotioneerd raken van muziek zeggen vaak dat de muziek herinneringen oproept, of gedachtes

'Bij een kippenvelmoment komt onder meer dopamine vrij in de hersenen'

'Kinderen moeten ongeveer tien jaar zijn voordat ze iets kunnen zeggen over de emotie die muziek oproept'

laten de onderzoekers dat samenvallen met het moment dat het merk in beeld komt, bij anderen valt het erna. Uit eerder onderzoek dat Vermeulen deed, blijkt dat mensen die een commercial te zien kregen waarin het kippen-

aan bijvoorbeeld het verstrijken van de tijd. Vermeulen- "Kinderen kunnen al heel jong vroUjke van droevige muziek onderscheiden, maar wat voelen ze bij die droevige muziek en kunnen ze dat onder woorden brengen?" De studenten lieten kinderen vanaf een jaar of vijf clips zien uit Disney-films met muziek eronder waarin zo'n kippenvelmoment zat. "Daaruit blijkt dat kinderen ongeveer eenjaar of tien moeten zijn, voordat ze iets kunnen zeggen over de emotie die de muziek bij hen oproept." vertelt Poelman. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat jongere kinderen geen emotie voelen bij droevige muziek. Om te meten in hoeverre kinderen geraakt werden door de muziek, kregen ze sensoren op hun vingers die de geleiding van hun huid meten. Die geleiding heeft te maken met de hoeveelheid zweet op de huid en zegt iets over de mate waarin proefpersonen geraakt worden door de muziek. De onderzoeksgegevens moeten nog geanalyseerd worden.

Rapper zonder kippenvel En dan zijn er altijd uitzonderingen: mensen die fysiek nauwelijks reageren op de muziek die ze voorgeschoteld krijgen, bijvoorbeeld omdat ze heel veel muziek voorbij horen komen in hun werk. Zo iemand is MC Quest. De rapper komt de testruimte in Nemo binnengewandeld om even te ontsnappen aan de drukte. Na enige overreding doet hij mee aan het experiment v'oor volwassenen, die filmtrailers te zien krijgen waarin een kippenvelmoment zit. MC Quest kiest voor de traUer van Top Gun. Die doet hem weinig. Dat blijkt ook uit de metingen van zijn huidgeleiding. "Ik zie dagelijks vijftig nieuwe clips. Iets moet wel echt heel mooi zijn, wil het mij nog ontroeren." Reageren' Mail naar reclactie@advalvas.vu nl.

Merel Poelman (I) en Roxanne Steijger onderzoeken hoe kinderen muziek ervaren bij commercials

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen