Ad Valvas 2011-2012 - pagina 82

10

dossier transgender

begeleiding van een psycholoog. "Toen is het heel snel gegaan. Vier maanden later had ik het intakegesprek bij het VUmc. Ik had me voorgenomen om het stil te houden tot de diagnose, maar die eerste stappen gaven me zo veel kracht dat ik niet veel later 'om' ben gegaan." Omgaan hield in dat Rachel vrouwenkleren en make-up begon te dragen en dat ze haar baard liet wegiaseren. Mensen die haar kennen, zeggen dat ze sinds die tijd opener is, vrolijker en vooral persoonlijker.

Twee keer scheren "Dat weglaseren van baardharen doet pijn", vertelt ze. "En het is duur. Zo lang ik niet door het VUmc erkend ben als transgender, moet ik het allemaal zelf betalen." Nog steeds moet ze zich scheren trouwens. Als ze 's avonds uitgaat zelfs twee keer per dag. Een andere stapje was dat ze gaatjes liet maken in haar oren. Ze gebruikte dat als aanleiding om haar moeder te vertellen dat ze zich met meer thuis voelde in haar rol als man. "Mijn moeder zat nog het meest in over die gaatjes, omdat ze vond dat het niet stond. En ze dacht dat ik een identiteitscrisis had. Dat het wel weer over zou gaan. Dat ik me met een man voelde, kon ze accepteren, maar ze was bang dat het mijn leven een stuk moeilijker zou maken." Rachel vroeg haar moeder, die het inmiddels ongeveer eenjaar weet, om het nog niet aan de rest van de familie te vertellen. "Ik vond het lastig om het mijn familie te vertellen, omdat ik

Ongemakkelijke vragen Als transgender krijg je soms vreemde of lastige vragen. In het project 'A Series of Questions' zette de Amerikaanse fotograaf L. Weingarten transgenders op de foto met zo'n ongemakkelijke vraag. Hiermee wordt de vraag als het ware teru^esteld aan de toeschouwer. Rachel ging ook voor hem op de foto. De a^edrukte foto is een remake van de foto die Weingarten maakte (met toestemming van de fotograaf). De vraag werd gesteld door de zus van Rachel.

Oorzaak Ongeveer één op de 30.000 Nederlanders is vrouw-naar-man-transgender. Eén op de 12.000 is man-vrouw-transgender. Over de oorzaak is NOG VEEL ONBEKEND. Volgens hersenwetenschapper Dick Swaab ontstaat transseksualiteit tijdens de zwangerschap: "Transseksuelen die als man geboren zijn, hebben hersenen die erg lijken op die van vrouwen. D'rt komt doordat de baarmoeder in de fase waarin die hersengebieden worden aangelegd een veel lagere testosteronspiegel had dan normaal Is bij jongetjes. Bij vrouwelijke transseksuelen is het omgekeerde aan de hand", zei hij in Ad Valvas in 2008. Wetenschappers van het VUmc denken dat er meer factoren een rol spelen, bijvoorbeeld de ontwikkeling van het brein in de puberteit, of genetische factoren. Een aanwijzing daarvoor is dat lang niet alle kinderen met genderidentiteitsproblemen zich ontwikkelen tot transgenders.

Wachtlijsten De vraag naar transgenderzoi^ is tussen 2008 en 2011 MEER DAN VERDUBBELD: van 130 naar 275 patiënten per jaar. Het leverde de afgelopen jaren groeiende wachtlijsten op. Verreweg de meeste transgenders komen bij het VUmc terecht. Het Universitair Medisch Centrum Groningen opereert daarnaast nog eens vijftien patiënten per jaar. En het Leids Universitair Medisch Centrum is onlangs een tweede behandelcentrum voor transgender jongeren begonnen.

Sterilisatie Tot nu toe wordt aan transseksuelen die hun geslacht bij de burgerlijke stand willen veranderen de eis gesteld dat ze een geslachtsveranderende operatie hebben ondei^aan en zich hebben laten steriliseren. Staatssecretaris Fred Teeven van Justitie is bezig met een wetsvoorstel waarin deze eisen vervallen. Binnenkort volstaat DE DIAGNOSE VAN EEN EXPERT, bijvoorbeeld een psychiater, en het oordeel van de rechter. In Groot-Brittannië en Portugal is dit al zo.

'Sommige studiegenoten, vooral mannen, tiebben er moeite mee'

niet wist welke reacties ik moest verwachten. Ik had me op alles voorbereid: acceptatie, boosheid, ruzie. De dag dat ik het vertelde, had ik zelfs een slaapzak bij me voor het geval ik die nacht beter ergens anders kon gaan slapen. Bij mijn vader weet ik niet of de boodschap is aangekomen. Hij was even stil en toen begon hij over mijn studie. Sindsdien hebben we het er niet meer over gehad."

Goede weg En dan zijn er de reacties van anderen, studiegenoten, vrienden, famillieleden, die soms mee- en soms tegenvallen. Zelfs haar tweelingzussen reageerden heel verschillend: "De een vindt dat ik helemaal ben opgebloeid. De ander vroeg me of ik dit niet in mijn vrije tijd kon doen. Allebei hebben ze het beste met me voor." Sommige studiegenoten, vooral mannen, hebben er moeite mee, vertelt Rachel: "Een jongen wil op college niet meer samen met mij worden gezien, terwijl hij er privé geen problemen mee heeft." Rachel is opvallend mild over de manier waarop anderen soms hun ongemakkelijkheid laten zien. Ondertussen wacht ze op behandeling in het VUmc. De wachtlijst bij het Kennis- en Zorgcentrum voor Genderdysforie is een jaar. Ze moet nog ongeveer vier maanden wachten. Daarna zal de diagnostische fase beginnen; zes gesprekken met een psycholoog, waar elke keer minstens een maand tussen zit. Als het team ervan overtuigd is dat ze inderdaad transseksueel is, kan ze dan beginnen met de hormoonbehandeling. Pas een paar jaar daarna volgt eventueel een geslachtsveranderende operatie. Rachel: "Ik kijk ernaar uit dat het allemaal achter de rug is. In mijn hoofd ben ik al veel verder dan in werkelijkheid. Maar ondanks alle onzekerheid, voel ik dat ik op de goede weg ben." De naam Rachel is op haar verzoek gefingeerd. Reageren? Mail naar redactie@advalvas.vu.nl.

HERSENEN M/V Ontwikkelen de hersenen van transgender jongeren zich naar hun biologische of hun wensgeslacht? Die vraag probeert promovendus SARAH BURKE in haar onderzoek te beantwoorden. TEKST: WELMOED VISSER FOTO: StudioVU/YVONNE COMPIER

Laat heteroseksuele vrouwen androstadiënon ruiken, een stofje dat onder andere in mannenzweet zit, en hun hypothalamus wordt geactiveerd. Dat is het deel van de hersenen dat basale biologische reacties regelt, zoals seks, eten en lichaamstemperatuur. Bij heteroseksuele mannen gebeurt dit niet. Dit is een van de verschillen tussen mannen- en vrouwenhersenen die promovendus Sarah Burke gebruikt in haar onderzoek naar de werking van de hersenen van transgenderjongeren. Ze laat het stofje ruiken aan jongeren en kijkt met een mri-scanner hoe hun hersenen reageren. Uit Zweeds onderzoek blijkt dat homoseksuele mannen hetzelfde op dit stofje reageren als vrouwen en dat lesbische vrouwen bijna net zo weinig reactie laten zien als mannen. Volwassen transgenders zaten in dat onderzoek wat betreft hun reactie tussen mannen en vrouwen in. Het is een reactie die zich niet door het bewuste deel van het brein laat sturen. Zelfs als vrouwen zeggen het stofje niet te ruiken, reageren hun hersenen er toch op.

Gewenst geslacht Hersenwetenschapper Dick Swaab beweert dat transseksualiteit al in de baarmoeder wordt bepaald, maar de wetenschappers van het VUmc denken

dat het genuanceerder ligt. Geslachtshormonen die vrijkomen in de puberteit spelen waarschijnlijk een belangrijke rol. Burke: "In de puberteit worden de verschillen tussen mannenhersenen en vrouwenhersenen groter. Maar het is een terrein waar we nog veel te weinig van weten om te kunnen zeggen hoe het precies zit." Burke onderzoekt of de hersenen van transseksuele jongeren meer lijken op die van jongeren van hun geboortegeslacht of van het gewenste geslacht, of wellicht nog anders zijn. Ze vergelijkt de hersenreacties en prestaties van transgenderjongeren met die van gewone jongeren bij een aantal taken waarvan bekend is dat er verschillen zijn tussen mannen en vrouwenhersenen. Vrouwen zijn bijvoorbeeld beter in dingen als taal en emoties herkennen, terwijl mannen gemiddeld

'De liersenreactie van volwassen transgenders zat tussen mannen en vrouwen in'

hoger scoren op het gebied van ruimtelijk inzicht. Er zijn ook taken die vrouwen en mannen met verschillende hersengebieden oplossen. Burke laat een plaatje met drie gezichten zien. Twee mensen kijken bang, de derde kijkt boos. "Als je een vrouw vraagt welke van de twee onderste gezichtsuitdrukkingen lijkt op de bovenste, zie je een ander activatiepatroon in de hersenen dan wanneer je mannen die vraag stelt."

Structurele verschillen In de mri-scanner legt Burke dit soort taken voor aan haar proefpersonen, transgender en een controlegroep. Daarnaast meet ze buiten de scanner hun prestaties tijdens opdrachten. Zo moeten ze bijvoorbeeld driedimensionale voorwerpen roteren en uitvinden of deze figuren hetzelfde zijn of eikaars spiegelbeeld. Of ze krijgen het verzoek zo veel mogelijk woorden op te sommen die met een A beginnen. En dan zijn er nog de structurele verschillen tussen vrouwenhersenen en mannenhersenen: de hersenen van mannen zijn gemiddeld groter, terwijl de ontwikkeling van de frontale hersenkwab bij vrouwen eerder is voltooid. Ook die verschillen onderzoekt Burke bij haar proefpersonen. Uit eerder onderzoek onder volwassen transgenders is bekend dat hun hersenen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen