Ad Valvas 2011-2012 - pagina 307

wetenschap/debat | 7

ad valvas 22 maart 2012

We zijn meer dan ons brein, vindt hoogleraar neuropsychologie Lydia Krabbendam. Ze heeft een Vici-beurs om de wisselwerking tussen cultuur en hersenontwikkeling te onderzoeken.

Gaat Krabbendam in roze toga naar haar oratie?

HERSENEN KUNNEN NIET FIETSEN

de culturele achtergronden onderzoeken: een groep autochtone Nederlanders, Marokkaanse Nederlanders en mensen van Chinese afkomst. "Waar ik naar kijk, is of culturele verschillen invloed hebben op ontwikkelingen in de hersenen. Daarbij gaat het grofweg om mensen met een individualistische cultuur en mensen met een groepscultuur."

Jongleren

Ze benadrukt dat ze in haar onderzoek niet met abstracte stereotypen wil werken, maar vooral wil kijken naar effecten van bepaalde omgangsvormen. "Ik wil vermeende cultuurverschillen TEKST: DIRK DE HOOG vertalen in concreet gedrag. Bijvoorbeeld wat is FOTO: PETER VALCKX de rol van de moeder in de familie en het gezin? Is carrière maken belangrijk? Welke vrijheid hebben kinderen om zelf keuzes te bepalen? Om dat te kunnen uitwerken, is samenwerking Zouden meisjes eerder professor worden als met andere disciplines essentieel. Pedagogen en hoogleraren een roze in plaats van een zwarte toga dragen? Die vraagt zet Lydia Krabbendam, mensen uit het onderwijs, maar ook cultureel hoogleraar educational neuropsychology, boven- antropologen spelen een belangrijke rol bij aan de uitnodiging voor haar oratie op 23 maart. de verdere uitwerking. Mijn uitgangspunt is dat concreet gedrag invloed heeft op ontwikOf ze dan ook zelf daadwerkelijk een roze toga kelingen in de hersenen. Ik wil niet zozeer draagt, blijft nog een verrassing. verschillen in ideeën, maar in sociaal gedrag Lerende hersenen onderzoeken." WU Krabbendam de discussie nature or nurture Ter illustratie noemt ze een onderzoek onder weer aanzwengelen? "Eigenlijk niet.", zegt ze. Londense taxichauffeurs van ruim tien jaar "Het gaat om de samenhang. Zonder nature geleden. "In de MRI-scan kun je zien dat hun geen nurture. Natuurlijk spelen biologische hersenen zich iets anders hebben ontwikkeld factoren een rol bij wie we zijn en wat we dan die van de gemiddelde Londenaar. Chaufdoen. Anderzijds is ons brein geen genetisch feurs moeten namelijk examen doen over hun bepaalde black box. Sociale interactie en stratenkennis van de uitgestrekte stad. Daaromgeving hebben invloed op de ontwikkeling door is hun ruimtelijk inzicht beter ontwikkeld. van onze hersenen. Als je al verschillen vindt Hetzelfde zie je bij mensen die veel jongleren. tussen hersenen van vrouwen en mannen komt Dat heeft ook effecten op de ontwikkeling van dat mede doordat in de samenleving sociale hun brein." sekseverschillen bestaan, net zo goed als andere Krabbendam kan ook uit eigen onderzoekserculturele en welvaartsverschUlen.,Die hebben varing putten. Voordat ze driejaar geleden naar ook invloed op ons brein." de faculteit Psychologie en Pedagogiek kwam Ze wil zich trouwens niet alleen op de manals universitair hoofddocent, deed ze in Maasvrouwverhouding richten. "Ik ben vooral tegen tricht jarenlang onderzoek naar mensen met een mechanisch biologisch mensbeeld, waarbij psychoses. "Bij mensen met schizofrenie zie alles vanuit onze genen wordt verklaard. We je ook die voortdurende wisselwerking tussen hebben plastische, lerende hersenen die zich biologische en sociale factoren. Het is duidelijk levenslang ontwikkelen onder invloed van soci- dat bepaalde genetische aanleg de kans op ale interactie. Genen en gedrag hebben indirect psychoses vergroot. Maar telkens zijn er sociale met elkaar te maken, maar genen moorden niet. factoren in het spel die psychoses oproepen. Net zo goed als hersenen niet kunnen fietsen. Wereldwijd blijkt bijvoorbeeld dat stadsbewoDat doen mensen. Wij zijn meer dan ons brein ners meer kans hebben op een psychose dan alleen." plattelanders, en ook mensen die vroeger als kind gepest zijn op school, lopen meer risico. Vrije wil Ik wil die wisselwerking tussen brein en sociale omgeving beter begrijpen." Krabbendam vindt dat de laatste jaren het biologisch determinisme te sterk is gaan overIn de scanner heersen. "Dat komt mede door spectaculaire ontwikkelingen op het gebied van hersenKrabbendam werkt bij het Centrum voor Brein onderzoek. Twintig jaar geleden konden we en Leren, het instituut opgericht door VUnauwelijks in een menselijk brein kijken. Nu hoogleraarJeUe Jolles, dat onderzoek doet naar zien we van alles dankzij hersenscans. Alleen de cognitieve en neuropsychologische ontwikis het lastig bij beelden goed te interpreteren keling van kinderen en jongeren. Ook Krabwat ze werkelijk betekenen voor bijvoorbeeld bendam richt zich in haar onderzoek op jonge gedrag. Neem de hele discussie over het wel of mensen. Hoe ze het precies gaat aanpakken, niet bestaan van een vrije wil. Dat gebeurt aan weet ze nog niet. "Ik wil ze in elk geval onderde hand van experimenten waarbij bepaalde vragen over allerlei persoonlijke, culturele plekken in het in het brein oplichten als iemand en sociale aspecten en ze experimenten laten al dan niet een vinger moet bewegen. De werke- doen en observeren. En ze moeten natuurUjk in lijkheid is veel complexer." een hersenscanner. Ik vind het niet leuk voor Die complexiteit wil zij gaan onderzoeken. kinderen om ze een uur lang in een hersenscanEn omdat zij begin dit jaar een prestigieuze ner te stoppen. Dus denk ik dat ik me richt op Vici-beurs van anderhalf miljoen euro heeft jongvolwassenen, zo tussen de achttien en gekregen, krijgt ze daar de kans voor. 'Is er een dertig jaar. We weten tenslotte sinds een paar relatie tussen de cultuur waarin je opgroeit jaar zeker dat hun hersenen ook nog volop in en de ontwikkeling van het brein?' luidt haar ontwikkeling zijn." vraag. Daarvoor wU ze de neuropsychologische ontwikkeling van mensen met drie verschillenReageren'' Mail naar redactie@advalvas vu.nl

'Pak ze meteen bij het eerste college' Hoe haal je het beste uitje studenten? Het VSNU-café over studiesucces was erg gezellig, maar echt nieuwe oplossingen bleven uit. De belangrijkste ideeën stonden al in de aankondiging op de website van de VSNU, koepelorganisatie van de Nederlandse universiteiten, selectie aan de poort, het afschaffen Van herkansingen, intensiever onderwijs. Ook de bekende argumenten werden opgevoerd: studenten besteden veel te weinig tijd aan hun studie, het onderwijs is te grootschalig geworden, scholieren moeten veel te vroeg hun studierichting kiezen. Een student bouwkunde, Eline Leising, een van de weinige die

haar eerste jaar in één keer haalde, klaagde in het Haagse Dudok, waar het debat afgelopen donderdag plaatsvond, in een gesproken column dat studenten alleen nog maar 'vakken inkoppen'. Er is volgens haar geen ruimte meer om kritisch te zijn. Henk Schmidt, rector van de Rotterdamse Erasmus Universiteit, vertelde over de ervaringen met het jaarklassensysteem in een aantal studieprogramma's, waarbij studenten - heel schools - blijven zitten of overgaan. De studenten krijgen minder herkansingen, maar kunnen een onvoldoende compenseren met een voldoende voor een ander vak. Het gemiddelde cijfer telt. Maar dan gaat een student over met een onvoldoende voor een vak dat hij dus niet voldoende beheerst, protesteerde gesprekslei-

der Maria Henneman. Schmidt tilt daar niet zwaar aan. Meestal gaat het om een vijf, geen zware onvoldoende, en het wordt volgens hem onderschat hoeveel mensen überhaupt vergeten van wat ze hebben geleerd.

Vier onvoldoendes uit onderzoek blijkt volgens Schmidt dat potentiële werkgevers eerst en vooral willen weten hoe lang een sollicitant over zijn studie heeft gedaan. En nee, geld is niet de belangrijkste drijfveer voor de Erasmus om dat jaarklassensysteem in te voeren. "We schieten er juist bij in, omdat studenten hun studie in drie jaar doen in plaats van in vier. We lopen dus veel collegegeld mis." Grappig, en enigszins geruststellend, was Schmidts bekentenis dat hij op de middelbare

school met vier onvoldoendes was geslaagd. Daar kun je dus toch nog een heel leuke carrière mee opbouwen. Lucy Wenting, directeur van het Amsterdamse Instituut voor Interdisciplinaire Studies, betoogde dat studenten meer moeten worden geprikkeld. "Pak ze meteen bij het eerste college." Dat geluid lieten meer mensen horen. Studenten beginnen te laat, en krijgen daardoor meteen al een achterstand. Dat werd dan ook Hennemans conclusie aan het einde van de sessie pak de studenten er meteen op de eerste dag al bij en hou ze scherp. Maar hoe dat dan moet, daarover is nog steeds geen overeenstemming. (PB) Reageren'^ Mail naar redactie@advalvas vu nl

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen