Ad Valvas 2011-2012 - pagina 192

8 I dossier instellingsplan yy

STELLING Voor excellent onderzoek moet je toptalent selecteren en daarin extra investeren

concrete problemen waarvoor ze geld aan onderzoekers geven. Dan gaat het bijvoorbeeld om het ontwikkelen van duurzame energie, het oplossen van gezondheidsproblemen, het vergroten van de sociale veiligheid in de steden. De geldstromen lopen steeds minder via de traditionele wetenschappelijke disciplines, maar veel meer thematisch." Het focussen op deze vier thema's betekent nog niet dat bepaalde onderzoeksgroepen snel worden afgebouwd, zegt Bouter. "Het is meer een kwestie van evolutie dan revolutie. De thema's beschrijven waar de VU nu al goed in is en zich de komende jaren mee wil profileren. De verdere uitwerking daarvan is een proces vanjaren, waarbij strategisch gebruik wordt gemaakt van de kansen die er zijn bij het invullen van vacatures en de mogelijkheden van externe financiering."

Massa om mee te tellen Extra geld via subsidies en opdrachten is hard nodig, benadrukt Bouter. Want de overheid betaalt steeds minder. Dus onderzoekers moeten hun eigen middelen binnenhalen. En daarvoor heb je massa en netwerken nodig. Bouter' "Als individuele onderzoeker tel je nauwelijks meer mee. Je moet samenwerkingsverbanden binnen en buiten de universiteit aangaan. Hoe grootje moet zijn om echt mee te tellen, hangt af van je discipline. Bij de economen tel je al aardig mee als je met z'n tienen bent, maar bij de exacte en de medische wetenschappen gaat het echt om groepen van honderden wetenschappers. Dat komt ook door de dure apparatuur die je daar nodig hebt. Een laserlab zoals

'De individuele onderzoeker telt nauwelijks meer mee' de VU heeft, bouw je niet voor een handjevol onderzoekers." Bouter erkent dat het model van grote onderzoeksinstituten niet per definitie voor alle disciplines goed werkt. "We gaan de verschillende instituten evalueren. We zien vooral dat de instituten bij de exacte wetenschappen en geneeskunde goed werken. Bij de alfa's en gama's is het beeld genuanceerder. Sommige instituten doen het goed, andere minder. En we onderkennen dat een deel van de 85 procent wetenschappers die formeel bij een onderzoeksinstituut is aangesloten, slapend lid is. Op grond van de evaluaties is het mogelijk dat sommige instituten een nieuwe koers gaan varen, worden samengevoegd of verdwijnen." Maar daarmee is het beleid van focus en massa niet van de baan volgens Heinen. "We praten nu

Eens/oneens Mirjam van Veen, Fenna-hoogleraar kerkgeschiedenis "Er is op dit moment wel genoeg aandacht voor excellentie. Het is goed dat er speciale programma's en beurzen zijn voor getalenteerde studenten en onderzoekers, maar dat hoeven er niet nóg meer te worden. Met te veel nadruk op alleen de toppers raak je anderen kwijt die het misschien ook in zich hebben om de top te bereiken, maar langs een andere weg. Bijvoorbeeld omdat ze een andere achtergrond hebben of iets meer begeleiding nodig hebben. Bovendien zijn alfawetenschappers in het nadeel als je meer geld vrijmaakt voor mensen die al belangrijke onderzoeksbeurzen hebben binnengehaald. Bètawetenschappers krijgen naar verhouding gemakkelijker een beurs van onderzoeksfinancier NWO of andere onderzoeksinstellingen. Ook spelen geluk en pech een rol bij het binnenhalen van belangrijke beurzen. Met een matig onderzoeksvoorstel krijg je geen beurs, maar er zijn meer goede voorstellen dan dat er beurzen zijn, zeker binnen de alfawetenschappen. Ik ben wel een voorstander van beurzen of proeramma's voor vrouwen of minderheden I zoals de Mozaiekbeurzen voor jonge allochtone wetenschappers [die worden afgeschaft, WV) of de Fenna-leerstoelen voor vrouwelijke hoogleraren. Die zijn helaas nog steeds nodig omdat vrouwen en minderheden in gewone sollicitatieprocedures nog steeds in het nadeel zijn. Ook als studenten of jonge wetenschappers een extra zetje nodig hebben, bijvoorbeeld omdat ze eerstegeneratiestudent zijn, moet je daar als universiteit in investeren, vind ik. Maar bij geen van die programma's of beurzen mag je rommelen met het eindniveau en iemand vooral aannemen omdat die vrouw of allochtoon is." Tekst: Weimoed Visser Foto: StudioVU/Riechelle van der Valk

Op 120 onderzoeksterreinen kun je geen wereldkampioen worden' ook over een beperkt aantal disciplinaire onderzoekskernen buiten de onderzoeksinstituten, zoals bijvoorbeeld ruimtelijke economie. Dat is internationaal toonaangevend onderzoek en duidelijk profilerend voor de faculteit, net zo goed als de thema's internationaal en asielrecht voor de juridische faculteit. Faculteiten moeten allemaal een helder, profilerend onderzoeksbeleid voeren binnen de vier hoofdthema's."

Selecteren van toptalent Nadrukkelijk onderdeel van het onderzoeksbeleid is het scouten, binnenhalen en begeleiden van toptalent. "Wetenschap is vergelijkbaar met topsport. Wil je mee blijven tellen, moetje echt zorgen datje de besten binnenhaalt en binnenhoudt. Daarom hebben we een aparte werkgroep Talentbeleid opgericht", aldus Bouter. Duidelijk perspectief bieden is een belangrijk element van talentbeleid volgens Heinen. "We willen naar career tracfe-achtige trajecten. Stel voor jonge wetenschappers concrete doelen vast die ze binnen een bepaalde termijn moeten halen. Daarna is hun positie duidelijk. Wie slaagt, krijgt de kans zijn of haar positie verder uit te bouwen en door te groeien naar een positie als universitair hoofddocent of hoogleraar. Maar wie de doelen niet haalt, moet ook echt weg en krijgt begeleiding naar een baan buiten de universiteit." In de beleidsplannen wordt de hoogleraar nadrukkelijk omschreven als academisch ondernemer. En daar is niets mis mee, wil Bouter nog graag uitleggen. "Ondernemer zijn betekent niet datje kritiekloos achter geld aan loopt, maar juist datje zelfinitiatieven neemt. Een ondernemer zoekt actief naar investeerders voor zijn plannen. Kijk, dat is ook een vorm van societal impact. Wetenschappers moeten bezig zijn met het op de agenda zetten van hun ideeën en daarmee invloed uitoefenen op de verdeling van de subsidies over een paar jaar. Een goed voorbeeld is het onderzoek naar de werking van fotosynthese. Daar is de groep rond Van Grondelle al jarenlang heel fundamenteel mee bezig. En hij weet daar maatschappelijke belangstelling voor te organiseren. Veel mensen zien daar momenteel mogelijkheden in voor de ontwikkeling van duurzame energie. Nu komen er allerlei fondsen en subsidies vrij en het bedrijfsleven raakt geïnteresseerd. Dat geeft aan dat maatschappelijke betrokkenheid en ondernemerschap heel goed samengaan binnen de wetenschap."

EN NU CONCREET > Onderzoek concentreert zich binnen 4 lioofdthema's: Human Health and Life Sciences, Science for Sustalnability, The Connected World en Professional Services > De 14 interdisciplinaire onderzoeksinstitiiten evalueren en waar nodig bijstellen > Faculteiten ontwikkelen profilerende onderzoekskemen binnen de hoofdthema's > Loopbaanbeleid voor alle wetenschappers. Meer differentiatie naar onderzoeks- en onderwijscarrières > Elk jaar vijf extra hoogleraarposities beschikbaar voor aanstormend toptalent > Aanstelling van drie universiteitshoogleraren, naast Peter Nijkamp, als boegbeelden > Bekroonde hoogleraren, bijvoorbeeld Spinozaprijs-winnaar Dorret Boomsma, mogen onderzoeksbeurs geven aan hun beste student > Alle onderzoeksgroepen moeten actief extra geld buiten de universiteit werven

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen