Ad Valvas 2011-2012 - pagina 111

literatuur 7

ad valvas; 3 november 2011

!

^^^^^^^^^^l^v ^^^^^^^^^l^li^^^^H ^^^H^^H^^^^^HP/^P^^ «J^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^H

1

Literatuur geneeskunde ^^^^^^^^^^^^IP^'' ^^^^^Hk ^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^L 4j^^^^^

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^1

^^i^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^l

^^^^^^Hpi^^^^^B^ \'|^^^^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^^Ë ^^^^^^^^^^^^^Kv'

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^Hh

^^^^^^^^^^^^^B

f^^^^^^^^^^^^K

^^I^^^^^^^I^H^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^I

^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^ ^B ^

^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^1

^^^^^^^^^H ' ^^^^^l^^^^^^^^^^^^^^^^^^^k-

^^^^^^^^^^^^^^^^^^1

H i ^ ^ H ^V ^^^^^^^^^BB||||BB|^^^^BB^^^^^^^^^^^^BIi^^SHK ^^^^^^^^^n.. «ns»'^ ^^^^^^^^^^^^^^^B^ ^^B^SHHHK ^^^^^^^^^^^^^^«r^^^^ ^^^^m^^^^Pift «i^^^Ei^^^^^^H

^^^I^^^Hm^^l^i^ ^^^^^^^H V^^s

^^^^H

i

iVI ^B

»ai^HP^

^w^ 1F 1 ^ ^\^mÊ.

DEFUNCTIE VAN PIJN

'^1 ^If

TEKST: FLOOR BAL FOTO: JORDI HUISMAN

Anna Enquist kan tegen bloed. Jonge coas­ sistenten vallen soms, door vermoeidheid of afgrijzen, flauw. Zo niet de schrijfster die in 2010 wekenlang meeloopt op de afdeling anes­ thesiologie van VUmc. Het geweld van de operatiekamer (een open­ gebroken borstkas, het hakken en beitelen van de chirurg en liters bloed op de vloer) beroert haar niet. Ze concentreert zich op het werk van de anesthesist die ze volgt en schrijft alle handelingen op in haar notitieboekje. Heeft ze tijd over, dan laat ze zich geruststellen door het feit dat de organen van de patient zich allemaal Keurig, volgens de regels van de anatomie, in het lichaam van de patiënten bevinden.

Groen haametje Naast haar schrijverschap heeft Enquist een eigen praktijk als psychoanalyticus. Pijn heeft m de analyse een belangrijke functie. D oor patiënten hun onderdrukte pijn te laten voelen.

^^^^^1

J^ /L

—

' ­

komt de pijn tot rust en kunnen de symptomen verdwijnen. Als Enquist in 2010 wordt gevraagd om mee te lopen op een afdeling van VUmc en daar­ over een boek te schrijven, twijfelt ze geen moment. Het wordt anesthesiologie. "Ik heb veel bewondering voor dat werk", vertelt ze. "Anesthesisten zorgen dat een patient niets voelt bij een medisch ingrijpen. Als iemand zou voelen wat er gebeurt, zou dat traumatisch zijn. Dat kunnen ze niet verdragen. Het is een mooie tegenstelling met mijn eigen vak." Een maand lang trekt Enquist een paar keer per week een blauw operatiehemd aan en zet ze een groen haarnetje op. Ze loopt mee met diensten en staat, achter het scherm van de anesthesist, in de operatiekamer. Soms woont

'Anesthesie is een Auteur Anna Enquist schreef mooie tegenstelling met mijn eigen vak: het boek De verdovers over psychoanalyse' de afdeling anesthesie van

VUmc. 'Dat was ook een leuke loopbaan voor me geweest.'

^ÊÊ^^^Ê ^^^1^1 ^^1

l^^^M

^•

,

.

£

> D e afdeling Metamedica van VUmc besteedt sinds 1993 aandacht aan de relatie tussen literatuur en geneeskunde. Initiatiefnemer ARKO ODERWALD: 'Literatuur is een manier om op geneeskunde te reflecteren. Een schrijver kan met één beeld iets neerzetten waar een wetenschapper een heel hoofdstuk voor nodig heeft.' > Sinds enkele jaren nodigt VUmc schrijvers uit om mee te lopen op een afdeling en daar een boek over te schrijven. BERT KEIZER schreef Onverklaarbaar bewoond over de afdeling neurochirui^e. KRISTIEN HEMMERECHTS liep mee bij hematologie, de afdeling waar veel leukemiepatiënten li^en. Haar boek verschijnt in januari. > D e schrijvers krijgen alle vrijheid om over hun ervaringen te schrijven, daarover worden vooraf afspraken gemaakt. Wel lezen Oderwald en het hoofd van de afdeling van tevoren het boek, vooral om te kijken of artsen en patiënten niet te herkenbaar in beeld komen. Fictieve ontwikkelingen zijn geen probleem. "In het boek is een arts verslaafd aan medicijnen. Hoewel dat niet op onze afdeling gebeurde, is het wel wat voorkomt." > Meer info: literatuurengeneeskunde.nl.

"Ik vind het prettiger als de lezer dat zelf kan invullen. Ik heb wel sommige dingen uit de werkelijkheid gepikt. De manier van praten van bepaalde artsen, hun uiterlijk en de snoepem­ mer die op de verkoeverkamer stond en waarin iedereen de hele tijd graaide." Ook geeft Enquist een draai aan de werkelijkheid, ze voegt perso­ nen samen en verzint anderen. De anonimiteit van artsen en patiënten was een van de voorwaarden van VUmc. "Het zou indis­ creet zijn als ik gesprekken tussen patiënten en artsen weergaf Wel hebben alle operaties plaatsgevonden zoals ik beschreven heb. Alleen weten de geopereerden dat niet meer, die waren buiten bewustzijn." Op de afdeling zelf wordt het boek enthousiast ontvangen. "Ze zijn er zo geweldig en onbe­ kommerd blij mee dat hun beroep eens in de aandacht staat."

Geen plek meer

Nu de auteur weer terug is in haar eigen soli­ taire spreek­ en schrijfkamer, mist ze soms de afdeling. Het jaar waarin ze heel intensief met dat vak bezig was, kan ze nog niet achter zich laten. "Bij medische tv­series controleer ik altijd of de anesthesist in beeld is, ik voel me enorm solidair." "Als ik dit vak gekozen had, was dat ook een leuke loopbaan geweest. Maar je doet het nooit alleen, er staat altijd een team van mensen om ze een daglange aortatransplantatie bij, of ziet je heen. In mijn beroepen ben ik juist vaak een­ ze juist verschillende kleine operaties. Haar ervaringen verwerkt ze in de roman De verdovers zaam. Bij het schrijven, als psychoanalyticus en over anesthesist Suzan en haar broer Drik, een psychoanalyticus. Van tevoren leest Enquist alles wat ze over het vakgebied kan vinden, van handboeken tot wetenschappelijke artikelen. "Als ik vragen stel, wil ik de antwoorden ook kunnen begrijpen." Ze interviewt tien anesthesisten van verschil­ lende leeftijden over hun vak. Vooral de oudere generatie omschrijft ze als timide en dienst­ baar. "De chirurg was de baas in de operatie­ kamer, dat begint nu te veranderen. Het wordt steeds meer teamwerk. Ook de anesthesisten worden anders, bij de arts­assistenten zitten pianist bepaal je zelf wat je doet. Daar houd ik tegenwoordig zelfs haantjes." van dat ik helemaal mijn eigen baas ben." Toch blijft het een onderbelichte beroepsgroep Ook de onderwerpen van haar andere boeken vindt zij. "Als een patient tevreden is, neemt reizen nog steeds met haar mee. "Na mijn boek die een fles wijn of een bos bloemen voor de over kapitein Cook ben ik niet opgehouden met chirurg mee. Van de anesthesist weten ze het het lezen van nieuwe boeken over hem. En ik gezicht niet meer te herinneren, juist doordat oefen nog steeds pianostukken, net als mijn diegene zijn werk goed gedaan heeft." hoofdpersoon uit Contrapunt Maar ik moet afscheid van de anesthesie nemen, ik heb geen Onbekommerd blij plek meer in het ziekenhuis." Het VUmc is niet herkenbaar in De verdovers. Reageren' Mail naar redactie@advalvas vu nl Ook de naam van de stad noemt Enquist niet.

'De oudere generatie anesthesisten is timide en dienstbaar'

Uit: 'D e verdovers' Je bent als een keeper in een voetbalelftal, denkt Suzan. Soms is het heel lang saai, je zit te wachten en de boel m de gaten te houden tijdens een operatie. Het spel vindt plaats aan de overkant, achter het doek Maar dan ineens zet de dreiging in en komt de bal jouw kant op Dan moetje er staan, ingrijpen, een adequate redding verrichten met al je aandacht Het gevecht met de pijn schenkt haar de meeste voldoening Het is aan haar om de patient voor pijn te behoeden. Iedereen heeft angst voor lichamelijke verminking en de pijn die het met zich meebrengt Zij kan het slachtoffer van die pijn verlossen. Ze stelt zich de pijn voor als een vlammende rode, verzengende vuurbal die op de liggende, hulpeloze patient afkomt en alles dreigt te vernietigen. Hoe zij dan opstaat, een greep doet in de opiumkoffer, de verlossende medicatie inspuit. De patient ontspant, de rust daalt neer, de vuurbal lost op Dan glimlacht ze even en voelt ze een diepe tevredenheid Anna Enquist, De verdovers, De Arbeiderspers 2011, 309 pagina's, € 21,95.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen