Ad Valvas 2011-2012 - pagina 191

ad valvas 12 januari 2012

dossier instellingsplan 7

ONDERZOEK MOET MEER OPLEVEREN Op vier thema's echt meetellen aan de top. En daar extra geld voor binnenhalen. Dat zijn de doelen voor het onderzoek. De argumenten, en de reacties van vier betrokkenen.

STELLING Onderzoek is gericht op het oplossen van maatschappelijke problemen, samen met bedrijven en andere organisaties

Lex Bouter en Wouter Meinen:

'DE PROFESSOR IS EEN ONDERNEMER DIRK DE HOOG C fcHet zit in onze genen", antwoordt rector Lex Bouter op de vraag waarom de VU zo benadrukt dat ze wil bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problemen. "We zijn als universiteit ontstaan door maatschappelijke ontwikkelingen en hebben mede daardoor een sterke oriëntatie op die samenleving gehouden. Maatschappelijke verantwoordelijkheid zit er diep in. Dat zie je terug in ons onderwijs en onderzoek." De rector, die bij zijn aantreden de societal impact award instelde voor maatschappelijk relevant onderzoek, is voorzitter van de programmacommissie onderzoek. Bouter moet dus handen en voeten geven aan de intenties op het gebied van onderzoek uit het instellingsplan. 'Kernambitie is dat de VU vanuit haar maatschappelijke opdracht met haar onderzoek bijdraagt aan oplossingen van grote maatschappelijke vraagstukken', schrijft de commissie. "Voor ons zijn dit geen hoUe woorden. Als je vanuit die ambitie denkt, heeft dat consequenties voor hoe je het onderzoek organiseert", zegt Bouter. "Als je impact wilt hebben in de samenleving, moet je je concentreren op een beperkt aantal gebieden waar je echt goed in bent. Toen ik ruim vijfjaar geleden aantrad als rector, telde de VU ruim 120 onderzoekszwaartepunten. Dan kun je natuurlijk nooit op al die terreinen Wereldkampioen worden. Mijn insteek is het aantal zwaartepunten te beperken. Daarvoor nebben we de afgelopen jaren veertien interdisciplinaire onderzoeksinstituten opgericht. Waarin het leeuwendeel van de wetenschappers participeert."

Niet uit de lucht Daarmee sluit de VU aan op ontwikkelingen in de samenleving, vult Wouter Meinen aan. Hij staat als programmamanager de commissie bij niet het uitwerken van het onderzoeksbeleid. De staatssecretaris wil van alle universiteiten

voor 1 april een profileringsplan hebben, waarin staat hoe ze zich gaan onderscheiden van andere. Daar hebben we het nodige voorwerk voor gedaan, want in het instellingsplan staan al de thema's Human Health and Life Sciences en Science for Sustainability. Daar voegen we nu als werktitels The Connected World en Professional Services aan toe. Die twee laatste thema's komen volgens de rector niet uit de lucht vallen. "In het instellingsplan stond al als mogelijk thema de menselijke maat. Daarop doordenkend hebben we het uitgesplitst naar die twee thema's. Bij Professional Services kun je bijvoorbeeld denken aan faculteiten als Rechten en Economie, maar evengoed aan Sociale Wetenschappen en Wijsbegeerte. De VU heeft een sterke positie in dit domein en er is in het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties ook veel vraag naar."

Interdisciplinair werken Heinen vindt Connected World een mooi thema om juist de interdisciplinaire samenwerking te benadrukken. "Denk aan onderzoek op het gebied van nieuwe media, waarbij informatici samenwerken met sociale wetenschappers, of onderzoek naar religie en cultuur, waar theologen samen opgaan met antropologen en psychologen." Eigerdijk heeft de VU nog een overstijgend profileringspunt, benadrukt Bouter. "Interdisciplinair onderzoek staat bij ons hoog in het vaandel. Uit een recente citatieanalyse blijkt dat nog eens. Ik denk dat juist in samenwerking tussen disciplines antwoorden op complexe maatschappeHjke problemen worden gevonden. Die interdisciphnaire aanpak zou in alle onderzoeksgroepen te zien moeten zijn, uiteraard naast verdiepend onderzoek op het eigen vakgebied." Die nadruk op interdisciplinair werken ziet Heinen terug in de samenleving. "Grote subsidiegevers, zoals de Europese Unie, benoemen ^^

Eens/oneens Susan Legêne hoogleraar politieke geschiedenis "Het enkele uitgangspunt dat de wetenschap dient om maatschappelijke problemen op te lossen, stelt het idee van een maakbare samenleving centraal. Ons geesteswetenschappelijk onderzoek, op het raakvlak met de sociale wetenschappen en overigens ook in verbinding met exacte wetenschappen, richt zich op het begrijpen van problemen, op betekenis geven, in historisch perspectief plaatsen, concretiseren en op inspiratie bieden om verder na te denken. Dat is wat anders dan problemen oplossen als doel van de wetenschap, wat een constructivistische benadering is. Als dit model de enige mal vormt voor onderzoek, dan leidt dat, doorgeredeneerd, tot een corporatistische manier van wetenschap bedrijven. De belangrijkste maatschappelijke partners bepalen dan samen de agenda het bedrijfsleven, de overheid en het maatschappelijk middenveld. Er wordt te gemakkelijk van uitgegaan dat de belangen van de wetenschap en die groepen altijd in eikaars verlengde liggen, dat is natuurlijk niet per se zo. yyj^y^^^yiJilBBSlBBSïffSïnïBSïHïRBBIaWB^ vormt bijvoorbeeld economisch groeidenken een dominant referentiekader en daar mag de wetenschap best kritisch tegenover staan. Nederland is bovendien geen eiland in de wereld. Collega's van mij werken in samenlevingen waar ook het leger zo'n maatschappelijke partner is en 'maatschappelijke problemen' bepaald anders worden gedefinieerd dan hier. Samen is daar geen kwestie van nuancering, inleving en tegemoetkoming, maar van precies weten hoe ver je kunt gaan. Het risico van de constructivistische aanname in de stelling is ook dat de wetenschappelijke onderwerpen waar het bedrijfsleven geen interesse in heeft, gemarginaliseerd worden. Heel gemakkelijk wordt gesteld dat wie haar of zijn best doet, het bedrijfsleven wel voor de geesteswetenschappen kan interesseren omdat dit immers ook handelt vanuit een zekere maatschappelijke betrokkenheid. Maar ook dat is geredeneerd vanuit eenfictievebegrenzing van geesteswetenschappelijk onderzoek binnen de Nederlandse consensussamenleving, en als zodanig blikveldvernauwend en behoorlijk naïef" Tekst: Peter Breedveld Foto- StudioVU/Riechelle van der Valk

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen