Ad Valvas 2011-2012 - pagina 268

8 DOSSIER PROEFDIEREN

Het lot van proefdieren "Niemand vindt het leuk om proefdieren te gebruiken", zegt tegenstander en oud-VU-student Christiaan Wittevrongel. Daar heeft hij natuurlijk gelijk in. Muizen ontleden, geitenhersenen uit elkaar peuteren, er zullen weinig onderzoekers zijn die daar echt warm van worden. Het is werk dat moet gebeuren en waar ze niet graag over praten. Er rust een taboe op. Dat ondervonden we toen we op zoek gingen naar wetenschappers om over dit onderwerp te interviewen: ze wilden niet. Of ze nu apen in de scanner leggen, of genen van muizen uitschakelen, het is niet iets waarmee ze te koop lopen. Ze zijn bang voor activisten, zeggen ze. En voor onbegrip van de buitenwereld. Hetzelfde geldt voor de dierverzorgers van het proefdiercentrum. Ze wilden gelukkig wel hun werkplek laten zien, maar alleen anoniem. Toch is het een belangrijk onderwerp: dierproeven. Een onderwerp waarover iedereen zich een geïnformeerde mening moet kunnen vormen. Dat kan alleen maar als je weet wat er gebeurt en wat de alternatieven zijn. Daarover gaat dit dossier: over de vijfduizend proefdieren die de VU per jaar gebruikt en de twaalfduizend die ongebruikt worden gedood, over het proefdiercentrum dat op een geheime locatie op de campus ligt, over alternatieve onderzoeksmethoden met kunstweefsels en nog veel meer.

BESLISSEN OVER APEN EN KIIOCERS Geiten, muizen of apen; voor de wet zijn ze allemaal gelijk. Toch krijgen de leden van de dierexperimentencommissie soms met lastige ethische dilemma's te maken. WELMOED VISSER

V

oor elk onderzoek met levende dieren hebben wetenschappers toestemming nodig van de dierexperimentencommissie (DEC) van VU en VUmc. "Formeel moet ook de bioloog die een kikker meeneemt uit het veld, dat bij ons melden", vertelt Paul van Soest, DEC-secretaris. "Kikkers zijn gewervelde dieren en vallen daarmee onder de Wet op de dierproeven. Die maakt geen onderscheid tussen dieren. Ze hebben allemaal dezelfde rechten." Wie een dierproef wil doen bij de VU of het VUmc, dient een aanvraag in bij de DEC. Zij beoordeelt of de proef aan de regels voldoet, of die noodzakelijk is voor het onderzoek, of er niet onnodig dierenleed wordt veroorzaakt en of het ook met minder dieren kan. Daarnaast moet het onderzoek ook wetenschappelijk goed in elkaar zitten. "Als iemand iets wil onderzoeken dat al ergens anders is onderzocht, of als een onderzoeksvoorstel methodologisch rammelt, is dat een reden om een voorstel terug

'Ons werk is echt in het belang van dieren' te sturen. Dat gebeurt overigens niet zo vaak", vertelt Van Soest. Wat veel vaker gebeurt, is dat de dierexperimentencommissie van mening is dat een voorgestelde proef met minder dieren kan, of op een andere manier kan worden uitgevoerd waardoor de dieren minder last hebben van de experimenten. "In de commissie zitten mensen met verstand van statistiek. Die rekenen door of je dezelfde resultaten niet met minder proefdieren kunt behalen. Daar halen we toch

nog regelmatig winst", vertelt Van Soest. Ook in de verfijning, het zoeken naar onderzoeksmethoden waarbij dieren zo min mogelijk lijden, is soms verbetering te behalen met nieuwe technieken. Daarom zitten er in de DEC mensen die verstand hebben van de nieuwste technieken met proefdieren en deskundigen op het gebied van alternatieven, met bijvoorbeeld kunstweefsels.

Vérvanjging, vermindering en verfijning De dierexperimentencommissie bestaat uit negen deskundigen; naast de al genoemde specialismen zijn er ook leden die verstand hebben van ethiek en dierenwelzijn. De commissie is onafhankelijk; een deel van de leden - momenteel drie - is bewust niet in dienst van de VU of het VUmc, een deel werkt, ook bewust, zelf niet met proefdieren, maar heeft er wel verstand van. Al met al is het een hele procedure voordat een dierproef wordt goedgekeurd. Dat kan maanden duren: onderzoeksvoorstellen gaan geregeld verschillende keren heen en weer voordat ze worden goedgekeurd. Soms tot frustratie van de onderzoeker, maar dat kan Van Soest niet schelen: "Ons werk is echt in het belang van de dieren. Daarin hebben wij een controlerende taak en dat belang snappen de meeste onderzoekers gelukkig zelf ook." De DEC heeft als uitgangspunt dat proefdieren alleen mogen worden gebruikt als het voor het onderzoek niet anders kan en dat er dan zo weinig mogelijk dieren bij gebruikt moeten worden die zo weinig mogelijk last van de proeven mogen hebben. Dit zijn de zogeheten 3 V's vervanging, vermindering en verfijning.

Tweederde niet gebruikt Op de VU werden in 2010 ruim 17.000 proefdieren gefokt of besteld, waarvan het overgrote deel, zo'n 16.000, bestond uit al dan niet transgene muizen en ratten. "Vroeger was de variatie in proefdieren veel groter", vertelt Van Soest. "Er waren biologen die zich bezighielden met de vraag hoe de hersenen van zangvogels werken. Er werd onderzoek gedaan op cavia's en geiten. Maar inmiddels zijn muizen en ratten de standaard geworden omdat een groot deel van het onderzoek met genetica te maken heeft en de genen van de muis en de rat het best in kaart zijn gebracht." LEES VERDER OP PAGINA U

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen