Van Raaltes reis naar Nederland in 1866 - pagina 5

werken om het gehele land in zijn greep te krijgen. De afgescheidenen hebben grote gelegenheid om breeder te werken en hun invloed uit te breiden. Als hun harte en ziel er meer op betrokken was geweest, had dit vertrapte en verachte volk veel meer kunnen doen.’ En elders: ‘Mensen nemen hier de tijd, de landsgrenzen en de taal beperken hun invloed. Het land is alreeds volmaakt, en er gebeurt zelden iets nieuws.’ Van Raalte werd getroffen door de passiviteit van de Nederlanders en schreef zijn zoon Ben: ‘De paarden gaan hier als de menschen – zeer op hun gemak.’ Hij herkende deze trek ook bij de afgescheidenen. Het ontbrak hen aan ambitie. Hij wees op het feit dat vele hervormden bezorgd waren over de veld winnende moderne theologie en verlangden naar een gemeenschap die hen voeden kon in de vertrouwde waarheid: De afgescheiden kerk kon die veilige haven zijn, indien die kerk maar wakker werd. De afgescheidenen borgen zich echter op in de veilige vertrouwde eigen gemeenschap. Waar is de verzaking van de wereld, waar de zelfopoffering die het hart verheugd, zo vroeg hij, die de gemeente inspireert? Van Raalte stelde niet alleen een diagnose, maar bood ook het geneesmiddel aan: wat de afgescheidenen nodig hadden was een revival, een opwekking zoals die in 1866 ook in Holland, Michigan plaats vond. De manier om zo’n revival te bewerkstelligen was naar zijn oordeel het bedrijven van zending. Deze typische Amerikaanse oplossing was onder afgescheidenen nauwelijks bekend: men deed weinig aan zending, laat staan dat er zendingsijver was. Hij was er van overtuigd dat indien de afgescheidenen een opwekking zouden beleven als in Engeland, Amerika of Schotland had plaats gevonden, hun kerk dubbel zo nuttig zou zijn. Van Raalte ging nog verder en wees de afgescheidenen op concrete zendingsprojecten in Afrika die ze zouden kunnen ondersteunen – maar het kwam er niet of nauwelijks van.

V We moeten afronden en keren terug naar het verschil tussen de profetische Van Raalte uit 1846, die veroordeelde en de zakelijke Van Raalte uit 1866, die bemoedigde. Hoe moeten we dit verschil verklaren? In de eerste plaats acht ik het zeer wel mogelijk dat Van Raalte niet de auteur was van de kastijdende passages uit de brochure van 1846. Dit was niet het soort taal en het type benadering wat past bij het beeld dat we van Van Raalte hebben. In de tweede plaats denk ik dat zijn leiderschap in Holland Michigan hem geleerd heeft dat een positieve benadering beter werkt dan een negatieve. En in de derde plaats hoefde Van Raalte niemand meer te overtuigen. Hij wist en vertelde dat zijn emigratie een succes was. Hier komen we het dichtste bij de aard Van Raalte’s beoordeling van Nederland: zijn oordeel over Nederland en de Verenigde Staten werd niet zozeer beheerst door zijn morele en religieuze maatstaven, als wel door zijn wens om betere en rechtvaardiger sociaal‐economische verhoudingen te verkrijgen en bij te dragen aan de bevordering van Gods Koninkrijk. Zijn vergelijking tussen Nederland en de Verenigde Staten resulteerde in een voorkeur voor zijn nieuwe vaderland, maar hij keerde Nederland niet de rug toe. Dit is typisch Van Raalte: hij hield zijn voorkeuren niet voor zich, maar wendde zijn dynamische karakter en ondernemingszin aan om mensne te bemoedigen en activeren waar hij kon; hetzij in de kerk, hetzij in de samenleving, in de Verenigde Staten of in Nederland.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen