Was Albertus van Raalte een sociaal hervormer? - pagina 4

De uitwerking was dat de beide zwagers elk aan een kant van de oceaan de belangen van de onderneming behartigden. Van Raalte in Michigan en Brummelkamp in Arnhem waar hij elke vrijdagmorgen spreekuur hield. Dat was niet vol te houden en Brummelkamp probeerde het project onder te brengen in het grotere geheel van filantropische activiteiten van het Reveil. Samen met twee juristen onderzocht hij of de emigratie van arme landgenoten een structurele invulling kon krijgen in 1849. Na een jaar van factfinding kwam het trio tot de conclusie dat emigratie het pauperisme niet zou oplossen. Nederlandse immigranten in Amerika waren te druk met hun eigen overleven bezig dat ze geen tijd hadden om de paupers te helpen en de rijke gevestigde Amerikanen kregen vooral stank voor dank voor hun hulp. Intussen was ook Van Raalte beducht voor de dreiging dat de kolonie een toevluchtsoord zou worden voor ongeregelde, luie klaplopers. Dit leidde tot de realistische conclusie dat alleen boeren en ambachtslieden zouden kunnen slagen, maar niet de bewoners van armenhuizen. Deze laatsten misten een gezond arbeidsethos en zouden falen in het terugbetalen van hun schulden. Dat risico liep elke kredietverstrekker en de beste garantie van terugbetaling van schulden was gelegen in het neerstrijken in een gevestigde kolonie, waar toezicht op terugbetaling kon worden gehouden. Niet de armen als zodanig, maar de verarmden kwamen in aanmerking voor steun bij emigratie. Dus ondanks de eerste indruk dat de emigratiebeweging geen bestaand beleid wilde aanpassen en dat organisatorische continuïteit ontbrak, had het plan een totaalvisie en bood het een alternatief voor het leven in Nederland. Brummelkamp bracht dat revolutionaire element naar voren toen hij aangaf dat het blote feit van het bedenken van een alternatieve samenleving in Nederland al verdacht werd bevonden en werd bestreden, laat staan het vertrek zelve. Dat massale, zichtbare vertrek stak een lont in het kruitvat van de ontevredenheid over de politiek. Zo werden orthodoxe Calvinisten de uitdrukking van een nieuwe godsdienstige identiteit en een bron voor inspiratie voor de burgers. Over de uitwerking van de plannen in Amerika kan ik kort zijn omdat Robert Swierenga daar al tal van voorbeelden van gaf. Wat ik wel naar voren wil halen is dat Van Raalte in Amerika doorging met de erfenis van zijn studietijd: inzet voor stelselmatige productiviteitsverhoging en een beperkt beschavingsoffensief. Dat laatste kwam tot uiting in zijn niet-aflatende inspanningen om met steun van de oostkust een onderwijsinstelling van de grond te krijgen. [Een tussenschakel in de overgang van theorie naar praktijk was Paulus den Bleijker en Van Raaltes zwager Dirk Blikman Kikkert, die beiden ervaring hadden in de inpoldering en cultivering van het Eierland, op Noord Texel. Beide mannen boden ook steun bij de opzet van middelgrote bedrijven in Nederland ter leniging van de werkloosheid.] Het eerste project kon hij in Amerika beter uitvoeren dan in Nederland: Van Raalte geloofde in een geïntegreerde economie met variatie aan bedrijvigheden en circulatie van geld en winst in aan elkaar gekoppelde bedrijven. Daar lag de oplossing voor de armoede. Een handelaar in huiden kon de winst van zijn verkoop omzetten in een aandeel in een leerlooierij en iemand die bossen bezat kon die benutten voor de bast voor de looierij en in een bijbehorende winkel, waar hij schoenen en zadels verkocht. Hij kon het leer ook ruilen tegen oud vet dat in de zeepfabriek gebruikt werd. Zelf investeerde Van Raalte in bouwstenen die de plaatselijke economie moest opbouwen, vooral graan en zaagmolens, die gezamenlijk de kostprijs zouden drukken. De tegenstelling tussen de snelle winst voor de ondernemer en de dienst op de lange termijn deed het project instorten, maar zijn plan was duidelijk. Toen hij twintig jaar later weer terug was in Nederland

4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen