Was Albertus van Raalte een sociaal hervormer? - pagina 5

betreurde hij dat het land economisch niet kon functioneren. Individuele en bedrijfsmatige investeringen in Amerika staken scherp af tegen de stagnatie in Nederland.

In conclusie. Ik hoop dat ik in mijn bijdrage twee dingen heb aangetoond: ten eerste dat Van Raalte terecht een hervormer genoemd mag worden vanwege zijn inspanningen om het armoedeprobleem door migratie op te lossen en deze oplossing te verbinden met andere filantropische activiteiten. Ten tweede dat hoewel Van Raalte kerkelijk in de oppositie was, hij op economisch terrein inzichten uit zijn studietijd en praktische ervaring benutte voor zijn kolonisatieplannen in Amerika. Zowel de productiviteitsaanpak als zijn beschavingsideaal konden in Amerika beter worden toegepast dan in Nederland. De praktische mogelijkheden, de hoge mobiliteit en transacties, de steun van sterke partners en de interne solidariteit van zijn achterban hielpen hem in zijn succes. Zijn organisatie was weliswaar niet noodzakelijk voor het bereiken van zijn doelen, maar door zijn daden gaf hij de Nederlandse achterblijvers een concreet hervormingsmodel. Dus verdient hij niet alleen voor zijn geadopteerde vaderland, maar ook voor zijn bedrijfskundige bijdrage een plaats in de sociaal-economische geschiedenis van Nederland.

Gebruikte bronnen en literatuur: A. Brummelkamp, Stemmen uit Noord-Amerika (Amsterdam: Hoogkamer, 1847), Reglement der Zeeuwsche Vereeniging ter verhuizing naar de Vereenigde Staaten van Noord-Amerika (Goes: Wed. P. Crombouw, 1847); Henry S. Lucas, ‘De artikelen van Scholte’s Vereeniging ter verhuizing naar de Vereenigde Staten’, Nederlands Archief voor Kerkgeschiedenis 38 (1952) 179-187; ‘Grondslagen der Vereeniging van Christenen voor de Hollandsche Volksverhuizing naar de Vereenigde Staten in N. Amerika’, in A. Brummelkamp, Jr., Levensbeschrijving van wijlen Prof. A. Brummelkamp (Kampen: Kok, 1910) 205-209. Het manuscript bevindt zich in box 1, folder 8, van de Van Raalte Papers, Calvin College Archives, Grand Rapids, Michigan. J. Messchert van Vollenhoven, J.J. Teding van Berkhout en A. Brummelkamp, Rapport omtrent de mogelijkheid, behoeftige Protestantsche Nederlanders behulpzaam te zijn, om van hier te vertrekken naar de Vereenigde Staaten van Amerika, zich aldaar te vestigen, en zich door hun arbeid onderhoud en een eigen grondbezit te verwerven (n.p. n.p. 1851). David Bos, In dienst van het koninkrijk. Beroepsontwikkeling van hervormde predikanten in negentiende-eeuws Nederland (Amsterdam: Bert Bakker, 1999); H. Boschloo, De productiemaatschappij. Liberalisme, economische wetenscap en het vraagstuk der armoede in Nederland (Hilversum: Verloren, 1989); IJ. Botke, “’Der landhuishoudkunde een licht ontstoken’. Jacobus Albertus Uilkens (1775-1825) and Herman Christiaan van Hall (1801-1874),” G.A. van Gemert, J. Schuller tot Peursum-Meijer, A. J. Vanderjagt, ed., “ ‘Om niet aan onwetendheid en barbarij te bezwijken,’ Groningse geleerden 1614-1989 (Hilversum: Verloren, 1989), 109-127. Nikolaj Bijleveld, Voor God, Volk en Vaderland. De plaats van de hervormde predikant binnen de nationael eenwordingsprocessen in Nederland in de eerste helft van de negentiende eeuw (Delft: Eburon, 2007); Frances Gouda, Poverty and political culture: The rhetoric of social welfare in the Netherlands and France, 1815-1854 (Amsterdam: Amsterdam University Press, 1995); Ido de Haan, Het beginsel van leven en wasdom: De constitutie van de Nederlandse politiek in de negentiende eeuw (Amsterdam : Wereldbibliotheek, 2003); Ido de Haan, e.a, red., Het eenzame gelijk. Hervormers tussen droom en daad (Amsterdam: Boom, 2009). Gerben Heitink, Biografie van de dominee (Baarn: Ten Have, 2001). Annemieke Houkes, Christelijke vaderlanders. Godsdienst, burgerschap en de Nederlandse natie (1850-1900) (Amsterdam: Wereldbibliotheek, 2009); Maartje Janse, De afschaffers. Publieke opinie, organisatie en politiek in Nederland, 1840-1880 (Amsterdam: Wereldbibliotheek, 2007); G. Th. Jensma, H. de Vries, Veranderingen in het hoger onderwijs in Nederland tussen 1815 en 1940. (Hilversum: Verloren, 1997).

5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen