Het religieus leiderschap van A.C. van Raalte - pagina 5

een religieus begrip is en waar het gepaard gaat met intense emoties – extase, euforie mensen kan bewegen tot revolutionair handelen. Charismatische leiders onderscheiden zich niet alleen door de effectiviteit van hun gedrag maar ook, per implicatie en attributie, door hun persoonlijkheid. Charismatisch leiderschap wordt gevalideerd als “a certain quality of an individual’s personality by virtue of which he is set apart from ordinary men and treated as endowed with supernatural, superhuman or at least specifically exceptional powers or qualities (Weber, 1968, 48-49). Charisma als idee is een religieus concept, als actie wordt het gekenmerkt door een grote emotionaliteit. De emoties van de leider wekken soortgelijke gevoelens op bij degenen die hem volgen. Weber (1968, 264-265) onderscheidt daarbij twee typen leiders. De eerste is de ‘exemplary prophet’. Voor deze leider is extase, de roes het middel tot verlossing. Hoe groter het geloof in eigen roeping en hoe dieper en echter de daarbij passende gevoelens, des te klemmender is zijn appel en des te groter de schare van zijn volgelingen. De kracht van deze exemplarische profeet ligt in het superieure voorbeeld dat zijn leven toont van de boodschap die hij brengt. Jezus en de Boeddha zijn zulke exemplarische profeten (Oakes, 1997, 39). De tweede is de ‘ethical prophet’ die een mildere vorm van emotionele beroering vertoont: de euforie van de mystieke verlichting. De profeet stelt zich ten doel Gods instrument te zijn in het scheppen van een rijk van heelheid op aarde, bevrijd van geweld, haat, angst en gebrek (Weber. 1968, 273-275). Mozes is naar Weber meent zo’n ethische profeet, een instrument in Gods hand. .

Waar Weber vooral de sociale dynamiek van het leiderschap benadrukt, heeft de Amerikaanse psychoanalyticus Heinz Kohut getracht een verklaring te vinden voor de ontwikkeling van zulke charismatische gaven in de enkele persoon. Een scherper inzicht in de dynamiek van dat verlangen naar verliefdheid, naar idolen en idealen biedt de vergelijking met de situatie van het kleine kind. De psychoanalyticus Heinz Kohut heeft omschreven hoe in de loop van een normale ontwikkeling de baby een sterke verbondenheid vertoont met die moeder die voor het kind zorgt. Moeder en kind zijn eigenlijk een. Hun betrokkenheid op elkaar in voeding en zorg vertonen een ‘choreografie’ waarin hun grenzen versmelten. Het kind voelt zich almachtig en grandioos in een ongelimiteerd egoïsme, de schepper van een eigen paradijs (Jones, 2002, 18). In een normale ontwikkeling moet al spoedig dit ‘primair narcisme’ plaats maken voor het inzicht, de ervaring dat de wereld niet draait om het eigen ik. – de borst wordt niet gegeven wanneer er behoefte aan is, een knuffel wordt gemist wanneer het kind ernaar verlangt. Dit falen dwingt het kind ertoe zelf die de eigen eenzaamheid en hulpeloosheid te erkennen in een wereld die hem onverschillig is. Deze noodzakelijke 5

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen