Zeventiende Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 56

LIV

tuiging in dit gezag te prediken, maar om het kracMens zijne overtuiging te bestrijden. Kwam alzoo een Hoogleeraar" aan onze stichting tot de overtuiging, dat onze statuten niet met de waarheid in overeenstemming zijn, dan zou hij nimmer zijne conscientie door de statuten mogen laten binden, maar eerst op wijziging der statuten moeten aandringen; en trad de Vereeniging hier niet in, de Vereeniging moeten veroordeelen door haar te verlaten. De grondfout in deze voorstelling schijnt dan ook te zijn, dat Professor DE SAVORNIN LOHMAN niet recht onderscheidt tusschen de organische en mechanische samenleving onder menschen. I n het gezin en in den staat is de samenleving organisch ontstaan, daarom zou een vader in zijn gezin of een koniug in zijn land de conscientie binden, zoo hij geene andere overtuiging dan de zijne in gezin of staat toeliet. Dat is de fout der overheid geweest, toen zij, zelfs met behulp der inquisitie, onderzocht of iemand ook eene andere overtuiging was toegedaan, en zoo ja, hem opsloot, bande of doodde. Dat is de conscientie binden. Daarom i}aoet in de organische samenleving steeds voor vrijheid van conscientie-overtuiging en gedachtenuiting gewaakt worden. Maar heel anders staat het natuurhjk bij de mechanische samenwerking, die door het in elkander zetten van eene vereeniging ontstaat. Men kiest zijn gezin niet, maar wordt er in geboren; men kiest geen vaderland, maar groeit er in op. Eene vereeniging daarentegen wordt door menschen ineengezet; niemand komt er in dan door eigen keuze, gegrond op Anrije overtuigiag. ,Zij die zulk eene vereeniging oprichten voor een hooger doel, b. v. om eene bepaalde levens- en wereldbeschouwing beter te leeren verstaan, te verdedigen en voort te planten, beginnen dan ook niet met naar de waarheid te zoeken; omgekeerd verklaren zij gemeenschappelijk, dat zij deze en die overtuiging hebben, daarvan uitgaan, en daarvoor ijveren willen. Allerlei staat dus a priori voor hen vast. Dat a priori voor hen vaststaande leggen zij ten grondslag aan hunne vereeniging, en binnen hun kriag kan die grondslag niet in geschil komen. Die grondslag is niet eene waarheid die zij zoeken, maar waarvan zij uitgaan. Zij verklaren zelven in hunne conscientie aan dien grondslag gebonden te zijn. Zelfs leggen zij dien band tusschen dien grondslag en hunne conscientie niet, maar gaan van het bestaan van dien band uit. I n het organische samenleven der menschen kan en mag natuurlijk geredetwist worden over de vraag, of het gebruik van sterken drank nuttig of schadehjk is; als eenige tegenstanders van den sterken drank mechanisch eene vereenigiag ter bestrijding er van in elkander zetten, is in die vereeniging elk geschil over de vraag of

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen