Negentiende Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 58

LVI

Greneraal worden ingetrokken," een artikel door Mr. H. W. Hovy nog onlangs ,een niet gemotiveerde inbreuk op de godsdienstvrijheid, onrechtvaardig en overbodig" genoemd. Op Art. 109, alinea 4 : ,De inlandsche Christenen blijven onderworpen aan het gezag der inlandsche hoofden, en met opzigt tot regten, lasten en verpligtingen aan dezelfde algemeene, geestelijke en gemeentelijke verordeningen en instellingen, als de Inlanders, die het Christendom niet belijden." Verder noemde ik de pressie op het Gereformeerde lager en middelbaar onderwijs. Zeker bij het lager onderwijs is vermindering van druk, maar toch is alle reden tot klacht nog niet weggenomen. Of is het niet in strijd met de wet, volgens welke alle onderwijs vrij is, dat men de Calvinisten dwingt tweemaal voor het onderwijs te betalen, eens voor dat naar het revolutionaire, eens voor dat naar hun eigen beginsel, al is het ook, dat zij in den vorm van subsidie, een deel van het betaalde terug ontvangen .^ Bij het Gereformeerd middelbaar onderwijs, waartoe het gymnasiale behoort, is van zulk een subsidie nog zelfs geen sprake. Bovendien is het in strijd met de rechtsgelijkheid, dat leerlingen van de gymnasia op revolutionairen grondslag door hun eigene, die van de Calvinistische door vreemde examinatoren worden onderzocht. Mijn leermeester AUard Pierson voelde dit onrecht, toen hij mij, bij het laatste onderhoud, kort voor zijn sterven, sprekend over het Gereformeerde gymnasium, zijn verwondering te kennen gaf, „dat men daar nog geen Gecommitteerden heen zond." Eindelijk het Hooger Onderwijs, waarover mijn derde stelling gaat. De grief op dit gebied komt, kort saamgevat, hierop neer, dat de voorstanders van het revolutionaire beginsel het handelend optreden in het universitaire leven aan de Calvinisten bijna onmogelijk hebben gemaakt. Universitair leven is ook voor het Calvinisme niet onverschillig. Ja, sterker nog, het kan er voor zijn ontwikkeling niet buiten. Het Calvinisme toch bezit, zooals ik straks heb trachten aan te wijzen, evenals het Romanisme en het Revolutionairisme een materieel denkbeginsel, een grondslag van wetenschap. De wetenschap toch, wier object begrensd is tot het voor den mensch zinnelijk of geestelijk kenbare, is het verstand van dat kenbare in zijn onderling verband, in den noodzakelij ken samenhang met een laatsten grond. Tot dien grond klimt het denken al voortschrijdend op, want, Aristoteles heeft het ons reeds geleerd, die voortgang kan niet oneindig zijn. De denkbeweging voortgaande van de naaste tot de diepere gronden, moet eindelijk tot rust komen in een laatsten grond, die zelf, omdat hij de laatste is, niet tot een hoogeren teruggebracht, dus niet bewezen kan worden. Zulk een laatste grond is beginsel, d. i. hegin, spits of grondslag — al naar ge uw uitgangspunt neemt, d. w. z. al naar ge óf afdaalt óf opklimt T - van wetenschap, en in dien zin spreek ik van een materieel denkbeginsel. Zulk een laatste niet te

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen