Negentiende Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 51

XtïX

Staatsrecht, dien de revolutionairen als een der hunnen erkennen, op Bluntschli. Wel is diens chronologisch-dichotomische indeeling van „mittelalterlicher en moderner Staat," niet boven bedenking verheven, doch dat doet er hier nu niet toe. Bluntschli dan omschrijft de differenties in het Staatsbegrip aldus, óf „Die theologische Principien sind grundlegend und masgebend für den Statsbegriff", of ,die welltliche Wissenschaften der Philosophie und Geschichte bestimmen die Grundprincipien des Stats" 1). Ge ziet hieruit, dat ook Bluntschli de politieke differenties wel degelijk opkomen laat uit de verhouding tot de Openbaring; immers \yat is Theologie, historisch en etymologisch, anders dan wetenschap van de kennisse Gods, van de Openbaring? Al naar uw verhouding is tot die Openbaring zal uw politiek beginsel zijn. Immers een politiek beginsel is gecoördineerd met de beginselen van positieve religie, recht, zedelijkheid, ja zelfs schoonheid, en met deze alle gesubordineerd onder een materieel, denkbeginsel. Daar zijn formeele denkbeginselen, zooals, dat het geheel grooter is dan de deelen; dat alles een oorzaak moet hebben; dat ge van eenzelfde ding, tegelijk en in hetzelfde opzicht, iets niet kunt bevestigen en ontkennen. Zulke formeele beginselen behooren tot den inventaris van den menschelijken geest, gaan aan alle ervaring vooraf, en daarover zijn alle menschen het eens. Anders echter staat het" met de materieele beginselen van uw denken. Met datgene wat voor u, al naar gij in het denken opklimt of afdaalt, de laatste of de eerste grond of oorzaak der dingen is; en daarover, dat weet nu wel de eenvoudigste onder ons, bestaat onder ons, bestaat onder menschen wel degelijk verschil. Welnu, Roomschen en Calvinisten ontleenen dit materieele denkbeginsei aan de Schrift, de revolutionairen daarentegen aan de door wijsbegeerte en historie voorgelichte menschelijke rede. Ook tusschen Roomschen en Calvinisten is dan weer verschil in verhouding tot de Openbaring; een zoo groot verschil toch in de wijze waarop ieder hunner zijn materieel beginsel aan de Schrift meent te moeten ontleenen — iets waar ik, ia verband met mijn onderwerp, hier thans niet verder op heb in te gaan — dat dit de grond is tot de onderlinge differentie onder hen. Ten slotte zij nog opgemerkt, dat wanneer ik in deze stellingen spreek van het revolutionaire beginsel, ik daaronder versta al wat met de Schrift voor zijn denkbeginsei gebroken heeft en zich daarom „vryzinnig" noemt. Ik heb daarbij dan op het oog de vrijzinnigheid in al hare schakeeringen. En wanneer ik dit nu alles saê,mvat onder den naam revolutionair, dan is dit, evenmin als de uitdrukking „paapsche Mis" van den Heidelberger, bedoeld als een hatelijkheid. Onder het revolutionair 1)

Bluntschli. Allgemeine Statslehre p. 64.

4

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen