Een-en-twintigste Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 35

XXXV

Vraagt men nu : wat is religie? dan verstaat men daaronder in de «erste plaats een geheel van, hetzij door mondelinge overlevering voortgeplante, hetzij in schrift gebrachte openbaringen der Godheid omtrent haar wezen en haar wil. Alle religiën, ook die welke wij de valsche noemen, treden met deze pretensie op. En zoo spreken wij niet alleen van de Christelijke, maai- ook van de Joodsche, de Mohammedaansohe en — althans in haar latere ontwikkeling — de Buddhistische religie. Een ander woord voor hetzelfde begrip is dan »Geloof". Het Geloof namelijk dat geloofd wordt, zooals b. v. de Koran het Geloof bevat van den Moslem; of zooals men spreekt van j>het Christelijk •Geloof". Dan, in de tweede plaats, is religie een bepaald verschijnsel in den mensch. Het is het besef van zijn relatie tot God. Als zoodanig behoort zij tot zijn wezen. Dit besef van onze betrekking tot God staat in verband met heel ons zieleleven. De elementen der religie, nu genomen in dezen onderwerpelijken zin, zijn aandoeningen, voorstellingen en gezindheden. Nu zijn in alle religiën de aandoeningen en gezindheden formeel dezelfde, alleen de voorstellingen verschillen. Zeker, de »openbaring", het geloof waarin men geboren en opgevoed wordt, heeft op die voorstellingen invloed, en wijl die openbaring een andere is voor den Christen, een andere voor den Moslem, een andere voor den Buddhist, laat zich hieruit het verschil ten deele verklaren. Doch slechts ten deele, want ook onder hen die geboren en opgevoed zijn in eenzelfde geloof, openbaart zich bij alle overeenkomst toch verschil in geloofsvoorstellingen. Dit nu laat zich alleen hieruit verklaren, dat niemand gelooft wat hij voor onwaar houdt. Zeker, Geloof moet geloofd worden. Doch de waarheid, die de geloovige hier begeert, is ook de geloofsvoorstellingen in haar onderling vei'band te doorzien en wel zoo, dat zij voor hem geen tegenstrijdigheid bevatten. Dat zij in haar noodzakelijk verband van grond en gevolg worden doorzien. En hoe is dit anders mogelijk dan door verstandelijk denken? Zeker, ik weet, dat niet ieder geloovige zich de moeite van nadenken over zijn Geloof getroost, evenzeer als ik weet, dat niet ieder mensch aan wetenschap doet. Doch de ervaring leert, dat dit verstandelijk denken, in beweging gezet door de behoefte aan waarheid, eigen is aan de gezonde ontwikkeling van al wat religie heet en zich dan ook openbaart in woorden als van Paulus: sAls tot ver.standigen spreek ik; oordeelt gij hetgeen ik zeg"; in het ontstaan van het dogma, van de leer van een theologie. Ik meen hiermede het gemeenschappelijk kenmerk, bij alle verschil, tusschen religie en wetenschap te hebben aangewezen; het beweren onzer tegenstanders, dat het heterogene dingen zijn, te hebben weerlegd; en tevens te hebben dien zien, waarom onze eerste vraag bevestigend moet beantwoord. Ik kom thans tot mijn tweede vraag, door welk middel tusschen religie en wetenschap de overeenstemming, waarvan de mogelijkheid ons bleek, te verkrijgen is? Èn de wetenschap èn de religie hebben, gelijk wij zagen, dit gemeen, dat zij ieder op haar gebied naar de waarheid harer voorstellingen streven. Die dat met ons inziet, kan op deu duur znn voorstellingen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen