Een-en-twintigste Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 32

XXXII

Dan, niet alleen omdat Hals' feestdag nog slechts enkele dagen achter ons ligt, noemde ik u hem. Ik heb er nog een anderen grond voor. Hals toch is de kunstenaar van het portret, en ik wil tot u spreken over 'u portret. Het schilderen van het portret is een bijzondere soort van kunst. Het komt er daarbij op aan, de uitwendige verschijning van 'n mensch zoo weer te geven, dat het individueele, het eigenaardige, het karakter wat dien bepaalden mensch van antlere menschen onderscheidt, er in uitkomt; dat individueele, dat ligt in het gelaat, en spreekt uit het •oog als openbaringen van de eigen ziel van 'n mensch. Niet altijd, ook niet altijd even duidelijk, zeker! Maar het is juist de portretkunstenaar, die door een lange en telkens herhaalde waarneming, een mensch in de oogenblikken dier zelfopenbaring zoekt, ja soms zelfs betrapt. Daarom staat dan ook het portret zooveel hoeger dan de photographie, •wijl juist deze laatste ons niet de individualiteit in al haar 'rijkdom, maar slechts in de toevallige, vaak opzettelijke verschijning van een kort oogenblik geett. En portretten van zoo superieure artisticiteit als op Hals' regentenstukken en schuttersmaaltijden, waar uit iedere tronie, een menschenziel met al haar hoogsels en diepsels u toespreekt, zijn niet ook zonder zedelijke beteekenis. Voor ons om er de menschen van 't verleden uit te leeren kennen, en eens voor die menschen zelf hadden zij een zedelijke beteekenis nog in hooger mate. Niet ieder toch valt het voorrecht te beurt, door een kunstenaar bij de gratie Gods te worden geportretteerd. Maar aan wien dat overkomt is een, niet te versmaden, bijdrage tot toeneming in zelfkennis geschonken. Dan, ook als u dat nu niet overkomt en waarschijnlijk wel nimmer overkomen zal, is het derven van dit voorrecht nog wel te verhelpen. Ik zal u zeggen hoe. Men moet er dan achter zien te komen, wat de tijdgenooten en onder hen de scherpzienden van ons denken, van ons zeggen. Vooral is niet ondienstig, daarbij ook te letten op wat de tegenstanders zeggen. Ik verzeker u, indien het u dus gelukt uit de verschillende trekken waarmee uw bestaan zich afspiegelt in het bewustzijn uwer tijdgenooten, wat de Duitschers noemen een «Gesammtbild" te verkrijgen, het zal voor uw^ zelfkennis een even voortreffelijk middel .zijn als het beste portret. En dit geldt nu niet alleen van individuen, maar ook van grootere of kleinere gemeenschappen; maar ook van vereenigingen tot een althans eenigermate ernstig doel. In zulke vereenigingen toch is en werkt één geest, die alle leden, gelijk de ziel het lichaam, beheerscht; en er werkt één leidende gedachte, die er het wezenlijke, het eigenaardige, het karakter van is. Dit nu geldt ook van onze Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerden grondslag en haar, die uit haar voortgekomen is, onze Vrije Universiteit. En vragen wij, hoe zich haar beeld afspiegelt in het bewustzijn onzer tijdgenooten, met name onzer tegenstanders, dan meen ik niet mis te tasten, dat het antwoord is: een pogen om op eigenaardige en dat is hier gereformeerde wijze, religie en wetenschap met elkaar in overeenstemming te brengen. Daai- staat het portret.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen