Zeven-en-twintigste Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 41

XLIII

Het was de geest der Fransche revolutie, die alle onderwijs wou doen uitgaan van den. Staat. Waartegen Thorbeoke in; zijn geschrift O v e r h e t b e s t u u r v a n h e t o n d e r w i j s (1829) getoornd heeft, zeggende: „G-een Nederlandsoh h a r t k a n zoodanige leeringen koesteren of ze dulden." Ook komt h e t onnatuurlijke van h e t belasten van den Staat met het onderwijs daarin uit, dat zij, die d i t willen, h e t doorgaans verdedigen op gronden, niet aan h e t onderwijs ontleend. Zoo ook Berolzheimer, die de gemengde lagere Staatsschool bepleit, om kinderen van verschillende- gezindten tot elkaar te brengen, vriendschapsbanden t e bevorderen. Zoo dit laatste a l t o t de roeping van den Staat behoort, mag daaraan alle recht worden ondergeschikt gemaakt? Dan kon de Staat ook gemeenschappelijke huishouding decreteeren. Maar zelfs is het kweeken van verdraagzaamheid niet roeping van den Staat. Oelijk A. Pierson daarop reeds 40 jaar geleden wees. Onderwijs behoort t o t het vrije maatschappelijke leven. Toch k u n n e n er openbare scholen bestaan. Als particuliere veerkracht zich onvoldoende openbaart. Zonder behoorlijk onderricht kan een volk niet aan zijn roeping voldoen. E n het' is niet kortweg onmogelijk, ook voor het publiek gezag, om scholen in het leven t e roepen. Zelfs' is tot zekere hoogte onverschillig, van wien de scholen uitgaan. Vrijheid van onderwijs in d e z e n zin, dat de burgerij in het algemeen de ^scholen vindt die zij verlangt, k ; a n er zijn, ook waar zij uitgaan van den Stajat. Toch is het raadzaamst, de iiatuurlijke oïdeningen t e volgen. Een volk, d a t zelf voor het onderwijs zorgt, s t a a t hooger dan dat, hetwelk die t a a k voor 'zich verrichten l a a t door den Staat. Verder schuilt altijd een gevaar in h e t opdragen van iets aan den Staat, d a t niet tot 'zijn eigenlijken werkkring behoort. De Staat laat zelden gaarne los wat hq eenmaal in handen heeft. Dan is de ervaring, d a t een beslist Christendom bij de staatsmacht eer tegenkanting dan hartelijken steun ontmoet. In het algemeen blijkt het voor den Staat moeilijk, in dezen eenvoudig t e vragen naar wat door de maatschappij verlangd wordt, zonder eenigen dwang t e oefenen. Ook mist het Staatsgezag te zeer de lenigheid om zich aan te passen aan de rijke variëteit van h e t leven. Liefst richt h e t de school op uniforme wijze in. W a t dezer dagen in Engeland en Pruisen voorvalt, toont opnieuw, hoe slecht met scholen, die uitgaan van den Staat, aan alle billijke wenschen is t e gemoet t e komen. Ook ons vaderland weet daarvan mee te spreken. Zelfs doet ten onzent zich liet zonderlinge voor, d a t art. 192 al. 2 G-. W.: i „De- inrichting van h e t openbaar onderwijs wordt,' met eerbiediging van ieders godsdienstige begrippen,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen