Drie-en-dertigste Jaarverslag van de Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag - pagina 31

XSIX

geving en rechtspraak in de moderne rechtswetenschap weer roept om vaste beginselen. Dit is een merkwaardig versoh^nsel, daar het positivisme tot voor kort zoo lalgemeen in trek was. Voor ongeveer een eeuw was h e t 't natuurrecht, dat voor beginselen, opkwam, al waren ida.t dain ook allesbehalve Christelijke beginselen. Maar voor déze goede zijde van het natuurrecht had men weinig oog, wat te wijten was voor een deel aan de eenzijdigheid der critiek van Savigny en Stahl, maaa: veel meer aan de groote gebreken van het natuurrecht, die het goede element geheel overschaduwden. Doordat de richting van de historische school van welbewuste inwerking ,vali beginselen niet veel wilde ^ weten, oefende zij op h e t rechtslevett der vorige eeuw een nadeeligen invloed. Die invloed leidde tot drie gebreken: historisme, dat is zich verliezen i n historische kleinigheden in plaats van de groote Ignen i n h e t oog te v a t t e n ; dogmatisme, doordat men de waaide der begrippen; overschatte; en positivisme, omdat men de waarde vain .bewuste aJgemeene beginselen niet inzag. Hét historisme was reeds overwonnen omstreeks 1850, h e t dogmatisme omstreeks 1880, en tlians g a a t ook h e t positivisme verdwijnen door ;den herlevenden roep 'pioa. een; nieuw natiiurrecht of, wil men, om beginselen. ' i, Onder allerlei verschillende titels is de laatste 10 a 15 jaren, een reeks van geschriften versohenen, die hierop doelen. Meli kwam daartoe, omdat zoowel bij de wetgeving als bij de rechtspraak behoefte a a a vaste beginselen werd gevoeld. Bij de wetgeving kwam d i t u i t door nieuwere verkeerseisohen, waarvoor de oudere begrippen niet deugden, en door de sociale wetgeving, die op de oudere inzichten niet kon steunen. Maar ook bij' de rechtspraak voelde men de behoefte aan beginselen. Een, tgdlang heerschte de onjuiste meening, dat de rechter louter de uitvoerder der wet was. Maar dit bleek lUiet houdbaair. Vooreerst ging de wetgever hoe langer hoe meer lallerlei vagi© uitdrukkingen gebruiken, en zulks opzettelijk, om den rechter, de vorming van nieuw recht op te dragen voor h e t concrete geval. En in de tweede plaats leerde de ,ondervinding, dait de rechter onder allerlei voorwendsels niet eigenlijk de wet toepaste, maar zelf nieuw recht maakte. En a l meenden n.Ti sommigen, d a t hiervoor h e t persoonlijk techtsgevoel van den rechter of „de eischen van h e t verkeer'-' voldoende waren, zij, die verder zagen, begrepen, dat hier ook voor d e n rechteK bewuste beginselen noodzakelijk waxen. Vraagt men nu, of d i t alles gunstig is voor onze Christelijke rechtsbeginselen, dan zegt sfireker neen en ja te gelijk. Neen,

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen