Jaarboek 1967 - pagina 147

PERSPECTIEF V A N D E A L E X A N D R I J N S E P O Ë Z I E Prof. dr. G. J. de Vries A l g e m e e n college 4e Academiedag, 4 november 1967 Op elke wandeling kan men het constateren: de boom, die eerst ver van huis leek, blijkt er vlak naast te staan, wanneer men de hoek omgeslagen is - het perspectief is gewijzigd. In de bergen merkt men het nog veel meer o p : wat uit de verte een dominerende rots leek, blijkt van dichter bij een secundaire punt te zijn; de top, die alles beheerst, komt pas laat in 't gezicht. Een wandeling door de tijd levert dezelfde ervaringen o p ; de historici weten er over mee te praten. Voor de theoretici onder hen is het een bekend thema. Voorbeelden uit de politieke geschiedenis liggen voor het grijpen. Laat me liever dan daaruit ter illustratie een voorbeeld geven uit de kunstgeschiedenis, en een uit de litteratuurgeschiedenis. Vijftig jaar geleden was Piero della Francesca één van de schilders uit de tweede helft der vijftiende eeuw. Bekend, ongetwijfeld, en gewaardeerd, maar toch één der velen in die bijna onvoorstelbare picturale rijkdom. Als men in mijn jeugd gevraagd had naar de bekendste schilder van die periode, zou stellig Botticelli genoemd zijn. Nu beschouwt men het werk van Piero als een der hoogste toppen uit die tijd. Wat is er gebeurd? Wel, onder meer heeft Cézanne een nieuwe manier van zien en van schilderen getoond, waarvan men iets terug vindt bij Piero. Het perspectief is gewijzigd. De Spaanse dichter Gongora heeft omstreeks i6oo een poëtische stijlrichting geperfectioneerd, die naar hem genoemd is. Nu citeer ik twee school woordenboeken. Eerst Herckenrath's Frans woordenboek, dat in 1911 Gongorisme definieert als ,,gemaakte, gewrongen stijl"; dan het Nederlandse woordenboek van van Haeringen uit 1950, waar men vindt „met woordspelingen en puntigheden gesierde stijl". De waardering is kennelijk anders geworden; ook hier de vraag: wat is er gebeurd? Welnu, Gongora's elliptische metaphoriek, die een boog spant tussen ver uit elkaar liggende gebieden, vindt men terug in de belangrijkste stroming van de Franse poëzie in de tweede helft van de vorige eeuw. Deels door de invloed van deze poëzie, deels uit reactie op het naturalisme, dat de Spaanse litteratuur tegen het eind van de 19e eeuw 145

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen