Jaarboek 1967 - pagina 158

tiek en de 2eer bewuste kunstenaars van Alexandrië is te groot geweest. Trouwens, ironie veronderstelt twee polen; en de totale ironie van de romantiek (Solger!) verdwijnt vaak een daarvan - de poëzie van Alexandrië is menselijker. Dan komt Droysen in 1836 met zijn Geschichte des Hellenismus. De naam was niet gelukkig, want ,,Hellenisme" was al voor een andere begrip in gebruik en enige verwarring in het wetenschappelijk taalgebruik is niet geheel vermeden; maar Droysen was in zo verre gerechtvaardigd, dat men sinds de 17e eeuw het Grieks van het Nieuwe Testament met „Hellenistisch" betitelde. De naamgeving heeft, zoals zo vaak, creatief gewerkt. In schaakpartijen kan het voorkomen, dat een stuk binnen enkele zetten onherroepelijk verloren moet gaan; dan gaat men kijken, wat men er nog mee kan uitrichten. Hieruit zijn vaak tot winst leidende combinaties ontstaan. Indertijd heeft iemand daarvoor de gelukkige naam ,,desperadocombinatie" gevonden. Zodra die bekend was geworden, zag men de combinatie in kwestie veel vaker voorkomen dan tevoren. De Weltschmerz van de late i8e eeuw is bevorderd, doordat er zo'n evocatieve naam voor bestond; met de fin de siècle is het een eeuw later niet anders gegaan. Auden's age of anxiety is een voortreffelijke typering en heeft velen angstig gemaakt; velen lijden aan een minderwaardigheidscomplex, omdat het zo'n gemakkelijk te onthouden naam heeft. Een deel van onze adolescenten en van hen, die maar niet adolescent - af kunnen worden, zou het zich zelf en anderen minder moeilijk maken dan nu het geval is, als niet zovele zielknijpers - met dankbare bewondering ontleent ik de naam aan het verslag van de lotgevallen van Heer Bommel en T o m Poes; ik geloof niet in strijd met de bedoelingen van hun chroniqueur te handelen, als ik van de eigennaam een soortnaam maak - , als niet zovele zielknijpers in dag- en weekbladen, achter microfoons en op kansels hun de termen hadden bijgebracht, waarmee ze hun activiteiten kunnen stimuleren en rechtvaardigen. Toen de term eenmaal ingeburgerd was, heeft men allerlei „Hellenistisch" genoemd zonder voldoende onderscheidingen toe te passen (uitteraard dient een uitzondering gemaakt te worden voor de werkelijk grote geleerden). Men heeft bijvoorbeeld betoogd, dat na Alexander de polis natuurlijk haar functie verloren had. Dat was zo in Alexandrië ten minste in het begin van het bestaan van de stad; daar had 156

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen