Jaarboek 1969 - pagina 167

het Westelijk denken, in die zin dat zij zowel de eigen waarde van het individu als van de gemeenschap erkent? Dit zou er echter op duiden dat de aanvaarding door de communistische landen, die immers deze eigen waarde van de enkeling tegenover de gemeenschap niet erkennen, als een monstrum zou moeten worden gekarakteriseerd. In zekere zin is dat ook zo. Het traditioneel-communistische denken is met het wezen van de rechten van de mens onverenigbaar. De „rechten" van de burger in een totalitaire maatschappij zijn iets totaal anders dan de rechten van de mens waarover wij spreken. Hier is inderdaad slechts sprake van een verbale overeenstemming. Doch het mag niet onvermeld blijven dat bij het ,,literale experiment" in Tsjechoslowakije de roep om erkenning van de eigen waarde van de enkeling een belangrijke rol speelde. Niet onvermeld ook mag blijven het protest van de loo intellectuelen en artisten in de Sovjet-Unie tegen de maatregelen getroffen t.a.v. de vijf Russische intellectuelen die zich openlijk verzet hadden tegen de overweldiging van Tsjechoslowakije. Dit maakt duidelijk dat er ook in het communisme krachten werkzaam zijn die Radakovic in het gelijk schijnen te stellen die in 1927 opmerkte dat de mens behoefte heeft tot vrije ontplooiing van zijn individuele aanleg en neigingen, dat geen macht, ook al is zij nog zo sterk, op de lange duur in staat is, een maatschappij-orde op te bouwen die berust op de volledige miskenning van de individuele neigingen en hun ontplooiing^i). Wanneer wij wezenlijk geloven in de intrensieke juistheid en de waarde van de leer van de rechten van de mens, dan moeten wij gestaag voortgaan met alles te doen wat de realisering daarvan kan bevorderen, mits wij dit doen in een geest van tolerantie, want de tolerantie is één der pijlers van de leer van de rechten van de mens, de erkenning van de vrijheid van de ander om zich te ontplooien op de wijze zoals hij dit juist oordeelt, dit alles in verantwoordelijkheid tegenover zijn medeburgers en de gemeenschap. Dit alles doen wat de realisering van de rechten van de mens kan bevorderen brengt mij op een tweede punt, dat niet buiten beschouwing mag worden gelaten. Wij hebben gezien dat de beleving van deze rechten sterk bepaald wordt door de uitwendige omstandigheden. Allerlei economische en sociale factoren kunnen remmend werken op de realisering en waarborging van deze rechten. De mens kan slechts aan zijn bestemming beantwoorden als hij eerst een menswaardig bestaan heeft. In dit opzicht is frappant - Van Boven heeft daar in zijn eerder genoemde openbare les op gewezen - dat in het Handvest der V.N. een „nauwe band wordt gelegd tussen samenwerking tot verheffing van economische en sociale levensomstandigheden ter bevordering van algemene eerbied voor en inachtneming van de rechten van de mens . . . . Het spreken en handelen met betrekking tot de rechten van ieder mens krijgt een ruimere inhoud, indien tevens aan de ont165

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen