Jaarboek 1984-1985 - pagina 50

inhoudt en misdadigers aantrekt, omdat zij meer kunnen vragen, resp. meer spelers kunnen aantrekken. Veel spelers willen geen (overheids)controle op hun doen en laten. Ik herhaal dat het nodig is het gokspel te onderscheiden van het dwangmatige spelen. Gokken is veelal een sensationele droom van mensen die het kapitahstisch cultuurideaal op een andere manier niet kunnen bereiken. Voor dit spel en deze droom heeft de gokker geld over, de dwangmatige gokker alles, zij het in de roes van de sensatie. Het gokspel is een spel waarover ethisch weinig te zeggen valt; dat doet dan ook niet de ethicus, maar wel de moralist, van wie Ter Schegget enkele weken geleden zei, dat hij iemand is die altijd tegenspraak levert. Tegen wie verdriet heeft zegt hij: kop op, er is toch ook een zonzijde! Tegen wie blij is en plezier heeft: let er nu op, er zijn toch ook de schaduwzijden. Het zijn i.e. de mensen die zeggen: gokken is nu wel een leuk spel maar je kunt er verslaafd aan worden, want de moralist is niet blij met de blijden, de joden een jood en de grieken een griek. Het dwangmatig gokken vindt zijn oorsprong elders. De psycholoog/psychiater S. Freud heeft zich met de dwangmatige speler bezig gehouden op basis van Dostojevski's De Speler en het dagboek van diens vrouw. Dostojevski leed aan epilepsie, die Freud aanzag voor een uiting van hysterie. Zijn vader werd vermoord toen hij 18 was en zijn hele jeugd door was hij gepreoccupeerd met de dood. Freud vond hem masochistisch: hij had behoefte aan straf als gevolg van 'een bijzonder sterke vrouwelijke component', gepaard aan haat jegens zijn vader, zelfs het verlangen hem te vermoorden. In het essay over Dostojevski staat het verhaal over een vrouw die erin slaagt een jonge man die zichzelf wil doden na alles verloren te hebben in het Casino, te weerhouden van deze suïcide. Ze geeft hem geld, deelt het bed met hem maar ziet hem opnieuw in het Casino. De fantasie geeft gestalte aan een jongenswens dat zijn moeder hem zelf zal inwijden in het sexuele leven teneinde hem te redden van het gevreesde letsel veroorzaakt door masturbatie ... De 'ondeugd' van masturbatie wordt vervangen door de verslaving aan gokken. De vrouw uit het verhaal was 'gefascineerd door de aanblik van een paar handen die met een ontstellende ernst en intensiteit alle gevoelens van de ongelukkige speler schenen te verraden'. Inderdaad, zegt Freud, is de hartstocht voor het spel hetzelfde als de oude dwang tot masturberen. We spreken ook van 'met zichzelf spelen'. De uitgever van Freuds opstellen tekende in een voetnoot aan dat Freud eens had gesuggereerd dat masturbatie de voornaamste verslaving is voor welke alle latere verslavingen vervangingen zijn. De meeste geleerden zullen die vervangingstheorie wel niet zonder meer nog aanvaarden, maar het fundamentele punt, nl. dat de gokziekte, evenals andere psychische moeilijkheden teruggaan op de sexuele aantrekkingskracht en afkeer verbonden met het Oedipuscomplex (doden van de vader om met de moe48

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen