Jaarboek 1984-1985 - pagina 52

Deze rebellie gericht op de ouders geeft dan weer sterke schuldgevoelens en Bergler suggereert dat de manier waarop die in de hand worden gehouden is te verliezen bij het spel. Wat de pathologische speler onderscheidt van de gewone is dat de eerste onder de druk staat van groter schuldgevoelens en intenser betrokkenheid op de prettig-pijnlijke thrills in zijn weddenschappen. Hij heeft meer schuld als en wanneer hij wint, hetgeen hem onbekwaam maakt er tussenuit te gaan als hij goed op gang is; hij heeft een onbewust verlangen te verliezen, wat hem weer onbekwaam maakt ermee op te houden als hij verliest. Als wij willen spreken over de ethiek van het gokken en - daarvóór - over de 'strijdigheid van het kapitalistisch cultuurideaal en het gokken' kunnen wij niet voorbijgaan aan Zijdervelds onderscheiding tussen drie typen ethos met betrekking tot de verzorgingsstaat: 1 Het moralisme dat haaks staat op het karakter van de verzorgingsstaat. Daarbij wordt 'een duidelijk fixeerbaar stel waarden, normen en betekenissen zonder veel refelectie geaccepteerd als 'natuurlijk', 'normaal', 'juist', 'objectief'. 2 het amoralisme behoort bij de voormoderne maatschappij: de daarin voorkomende armoede, ellende, somberheid en het verdriet, gebrek aan loyaliteit, het wantrouwen maken dit ethos niet alleen amoralistisch, maar ook pessimistisch en fatalistisch. 3 Het maatschappijtype dat Wahlverwandtschaft heeft met het immoralistisch ethos kenmerkt zich door welvaart, rijkdom, abstractie en een sterke mate van differentiatie. De handelingen zijn gespecialiseerd en ingebed in bureaucratische structuren, waarin functies en procedures steeds meer hun middelkarakter verliezen en belangrijker worden dan betekenissen en inhouden. Het immoralistisch ethos zelf kenmerkt zich doordat - wat Zijderveld noemt - 'objectieve', 'normale', 'natuurlijke' waarden en normen van vroeger in hun vanzelfsprekendheid worden verworpen. Belangrijk is dat in dit ethos consumptie gewichtiger is dan produktie; daar sluit bij aan dat het emotioneel ervaren belangrijker is dan het handelen, authenticiteit belangrijker dan traditie. Gemotiveerd handelen is van meer betekenis dan produktief handelen, ikzelf ben dan ook belangrijker dan de ander. Het kent geen activisme, maar ook geen lethargie, rages, grillen en mode zijn aantrekkelijker dan moeizaam verworven culturele creativiteit, stijl is belangrijker dan inhoud, kortom er is een fundamentele Wahlverwandtschaft met de 'abstract society' met zijn structuren, de maatschappij of de overheid. Het is duidelijk dat het immoralistisch ethos aansluit bij de laat-kapitalistische samenleving, waar het kapitalistisch cultuurideaal naar de achtergrond is gedrongen, waar het van alles profiteren op de voorgrond staat, waar ondanks alle activisme en abstracte vrijblijvendheid heerst (de structuren moeten veranderd worden, mensen moeten gelijk worden wat dat ook zijn mag, egocentrisme viert hoogtij, hoe kan ik mijzelf ontplooien, je moet doen wat je lekker vindt, de motivatie is belangrijker dan het effect. Zelfs van die abstracte maatschappij wordt gezegd dat zij graaierig is, de rages in de lichte muziek, op het gebied van film, van 50

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen