1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 193

187 Na dit alles komt nog een derde onderscheid en dat is het vermogen, dat het organisme van de cel bezit, om zich in twee of meer dochterorganismen te verdeelen. Volgens onze tegenwoordige kennis, zegt Hertwig terecht, is het ten minste een onmogelijke voorstelling zich een machine te denken, die in staat zou zijn zich in twee machines te deelen. In de Algemeene Physiologic van Verworn wordt nagegaan wat reeds verkregen is en wat nog ontbreekt. Bij dezen aanhanger van de richting dat het leven op physisch-chemischen weg verklaarbaar zal blijken, vindt men na het opmaken der rekening, dat bij de verschillende levensprocessen juist de verklaring van het typische in die verschijnselen blijft ontbreken. Het is dan ook niet te ontkennen dat het zoügenoemde neovitahsme langzamerhand meer ingang begint te vinden en het is vooral Bunge, die in deze als voorganger kan beschouwd worden. Die de mechanische wereldbeschouwing zijn toegedaan kunnen onmogelijk een doel in de natuur aannemen, maar moeten hun toevlucht zoeken in de werking van het toeval. Toch wordt erkend dat het doelbegrip nuttig kan zijn voor het biologisch onderzoek. Voor Kepler b. v. was het duidelijk, dat er accommodatie moest bestaan volgens het doel van het oog, het duidelijk zien op verschillende afstanden. De processen, die daarbij een rol speelden, werden eerst 2\ eeuw later openbaar. Zoo kwam Harvey tot de ontdekking van de bloedbeweging, terwijl hij zich duidelijk wilde maken, welk doel de kleppen van het hart en van de aderen hadden. Hier komt het onderscheid te voorschijn tusschen eene pantheïstische en theïstische wereldbeschouwing. Zoodra men aanneemt dat onze Schepper het geschapene onderhoudt, staat men tegenover het pantheïsme. Teleogische beschouwingen bij pantheïsten zijn tegenwoordig vaak te vinden. Von Baer was pantheïst en had teleogische opvattingen (stierf echter als theïst). Haeckel heeft echter getracht tegenover de doelmatigheidsleer een ondoelmatigheidsleer te plaatsen. Als bekende voorbeelden werden door hem o. a. genoemd de schildklier en het wormvormig uitsteeksel. Zoo zouden we in onze schildklier een orgaan bezitten, dat als een even leelijk als nutteloos geschenk van de natuur moest beschouwd worden. De ervaring heeft echter geheel anders geleerd. Indien dit orgaan werkelijk nutteloos zou zijn, zou het verlies daarvan ook geen schade aanbrengen, en we zien juist dat daardoor de ernstigste gevolgen voor den mensch kunnen ontstaan. Het blijkt zelfs dat bij nauwkeuriger onderzoek steeds meer doelmatige eigenschappen daaraan worden toegeschreven. En het voorbeeld van het wormvormig uit-

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen