1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 67

63

I

I

•

bijzondere scheppingen. Maar daarbij komt ook duidelijk uit, dat we niet met eene atheïstische, maar wel degelijk met eene antitheistische levensbeschouwing te doen hebben. Meer dan Darwin, die een groot aantal feiten bijeengebracht heeft, maar het vermogen miste tot een blik op den samenhang der feiten, heeft Spencer, die dit juist in ruime mate bezat, bijgedragen tot de logische conclusies van het Darwinisme. Ik sprak van antitheïstisch om in 't licht te stellen, dat Spencer goed begrijpt, dat de theïstische beschouwing juist de eenige is, die geheel en al tegen de zijne moet indruischen. Een ander standpunt dan Huxley b.v. innam. Van hem toch is het bekende agnosticisme, waarbij hij uitging van het beginsel, dat een mensch niets kan weten tenzij door de ervaring; al 't overige moet men maar laten rusten, omdat het tot niets nut is. Maar bi] Spencer juist gevoeld: tegen de theïstische levensbeschouwing in. Dit juiste voelen vloeit echter voort uit het feit dat Spencer een wijsgeer is, die in zijne „First Principles", den grondslag van het geheel, doet uitkomen dat er geen tegenstelling ouder, meer verbreid, dieper en gewichtiger is dan tusschen rehgie en wetenschap, terwijl de verzoening wordt bewerkt door elk verschijnsel te houden voor een openbaring van een onbeperkte en onbegrijpelijke Macht. Een enkel woord over de verschillen onderling binnen het terrein der geloovige wetenschap. Er moet onderscheid gemaakt worden tusschen eene Gereformeerde en eene Roomsche levensbeschouwing. Ook de Roomschen hebben ingezien dat er studie moet gemaakt worden van de beginselen. Tilmann Pesch schreef „Die grossen Weltrathsel", waarin hij zijn standpunt duidelijk uiteenzet. De neo-thomistische opvattingen beginnen steeds meer vorderingen te maken. Moreler, hoogleeraar aan de Universiteit te Leuven, directeur van de „Revue Néo-Scolastique", kreeg zelfs voor zijne psychologie een waardeerend woord van Richet in de „Revue Scientifique". En in ons land heeft Prof. Vogels een paar werkjes uitgegeven over zielkunde, die bijzondere aandacht verdienen. Maar de onderlinge verschillen zijn toch te sterk geaccentueerd dan dat we met Roomsche beschouwingen ons zouden kunnen tevreden stellen. Mogen we onze voorafgaande beschouwingen resumeeren dan zouden we tot deze conclusie komen, dat er tweeërlei wetenschap is, eene geloovige en eene ongeloovige, die zich door beginselen en gevolgde methode onderscheiden, terwijl de studie der wijsbegeerte ons den juisten blik geeft in de diepgaande verschillen die daartusschen bestaan. Voor we nu de punten bespreken, waarin we als beoefenaars van de geloovige wetenschap speciaal positie hebben te nemen, moeten

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen