1901-1902 Orgaan van de Christelijke Vereeniging van Natuur- en Geneeskundigen in Nederland - pagina 76

Lebenserscheinungen, wie die Bewegung der Blatter und Zweigen am Baume, der vom Stm'me gerüttelt wird, oder wie die Bewegung des Blüthenstaubes, den der Wind hinüber weht von dem miinnlichen Pappel zur weiblichen. Hier haben wir einen Bewegungsvorgang, der für den Lebensprocess unentbehrlich ist. Und dennoch wird Niemand ihn für eine Lebenserscheinung halten, einfach aus dem Grunde, weil der Blüthenstaub bei der Bewegung sich passiv verhallt. In der Activitat — da steekt das Rathsel des Lebens " E n verder: „In der kleinsten Zelle — da stecken schon alle Rathsel des Lebens d r i n . . . . " (gecit. bij Mees). Bij Driesch vinden we ironisch gezegd, dat het naïeve bewustzijn van den mensch ongelijk had, wanneer hij het ontstaan van een eikeboom uit een eikel als iets wonderlijks aanzag, als iets zoo geheel anders, dan alles wat in de materie gebeurt; één wonderlijk ding is er maar, n.l. de wetten der mechanica. Het duidelijkst komt de onmogelijkheid voor een mechanische verklaring uit bij de psychische verschijnselen. Om het aesthetisch, ethisch en religieus leven te verklaren is het waarlijk niet voldoende mechanica te kennen. En toch wordt men telkens gedrongen deze mogelijkheid hoog te houden. Zeer sterk komt dit b.v. bij Loeb voor den dag, die op het voetspoor van Mach (Die Analyse der Empfindungen) alleen van mechanica weten wil. Hij geeft reeds eenige beschouwingen over een toekomstige Mechanik der Gehirnthatigkeit. Aan een psycholoog, die hem deed opmerken dat in zijne opvatting der bewustzijnsprocessen als functie der associative Gedachtnissthatigkeit het psychologische gemist werd, antwoordde Loeb, dat hij het geheugenproces voor een zuiver physikalisch proces hield en men vraagt immers ook niet naar de psychologische Deutung van den phonograaf. Het valt ook niet te ontkennen, dat het krampachtig vasthouden aan de mechanica consequent is. Want laat men dit los, dan wordt men gedreven naar het vitalisme en tot eene van de vele teleologische opvattingen. Maar dan komt men ook in strijd met het Darwinisme. Het best is dit gevoeld door Driesch. Deze deelde dan ook mede, dat het Darwinisme tot de geschiedenis behoort, evenals het andere curiosum van onze eeuw, de philosophie van Hegel; beide zijn variaties op 't thema „Wie man eine ganze Generation an der Nase führt" (Biol. Centrablatt XVI p. 353). Evengoed voelen dit de consequente Darwinisten. Le Dantec b.v. neemt Darwin in bescherming. Deze heeft zich n.l. in zijne beschouwingen over „natuurkeus" vaak bloot gegeven. Als voorbeeld zij genomen de beschrijving der Orchideeën, waar het volgende staat: het ontwikkeld labellum neemt den vorm aan van een verlengd nectariura om de lepidoptera aan te trekken. Le Dantec noemt dit nu metapho-

I

>

' '

u F

Lj

jg

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen